![\"\"](\"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/obraz-33.png\")
<\/a>Nikomu w Polsce nie trzeba m\u00f3wi\u0107, \u017ce wiek XIX zapisa\u0142 si\u0119 w dziejach Europy jako \u201ewiek pary i elektryczno\u015bci\u201d. W\u0142adys\u0142aw Rusi\u0144ski w Zarysie historii gospodarczej Polski pisze, \u017ce w drugiej po\u0142owie XIX wieku znaczenie kolei jako podstawowego \u015brodka transportu w Europie wyra\u017anie wzros\u0142o. Budownictwo kolejowe intensywnie rozwija\u0142o si\u0119 w krajach s\u0142abiej rozwini\u0119tych, natomiast w pa\u0144stwach uprzemys\u0142owionych, budowa g\u0142\u00f3wnych magistrali kolejowych zosta\u0142a zako\u0144czona ju\u017c w latach osiemdziesi\u0105tych XIX w. W p\u00f3\u017aniejszym okresie punkt ci\u0119\u017cko\u015bci przesun\u0105\u0142 si\u0119 na budow\u0119 kr\u00f3tszych odcink\u00f3w dojazdowych. W znacznej cz\u0119\u015bci pa\u0144stw drogi \u017celazne budowane by\u0142y przez prywatny kapita\u0142, jednak przy ci\u0105gle wzrastaj\u0105cym udziale pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Na ziemiach polskich rozbudowa linii kolejowych w poszczeg\u00f3lnych zaborach przebiega\u0142a z r\u00f3\u017cn\u0105 intensywno\u015bci\u0105. W Galicji w latach 1870 \u2013 1912 d\u0142ugo\u015b\u0107 kolei zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 z 673 km do 4131 km. Na ka\u017cde 100 000 mieszka\u0144c\u00f3w przypada\u0142o w Galicji 51 km kolei, a dla Austro \u2013 W\u0119gier ten wsp\u00f3\u0142czynnik wynosi\u0142 80 km.<\/p>\n\n\n\n
A jak Szczucin reagowa\u0142 na te zmiany? Odpowied\u017a znajdziemy w monografii dziej\u00f3w miasta i powiatu D\u0105browa Tarnowska, wydanej pod red. Feliksa Kiryka i Zygmunta Ruty. W rozdziale Jerzego Zdrady Powiat d\u0105browski w okresie autonomii przeczytamy m. in., \u017ce w 1846 r. rozpocz\u0119to budow\u0119 drogi Tarn\u00f3w \u2013 D\u0105browa \u2013 Szczucin. Z braku odpowiednich funduszy uko\u0144czono j\u0105 dopiero przed 1877 r. W 1863 r. na trasie Szczucin \u2013 D\u0105browa uruchomiono po\u0142\u0105czenie pocztowe.<\/p>\n\n\n\n
W ostatnich dekadach XIX wieku powsta\u0142 projekt budowy linii kolejowej \u0142\u0105cz\u0105cy Sandomierz z Tarnowem. Tory mia\u0142y prowadzi\u0107 przez tereny powiatu d\u0105browskiego. Wspomniany wcze\u015bniej Jerzy Zdrada pisze, \u017ce w 1898 r. grupa dzia\u0142aczy gospodarczych zwi\u0105zanych z ks. Andrzejem Lubomirskim, kt\u00f3rego \u017cona Eleonora z Husarzewskich posiada\u0142a znaczne dobra ziemskie w Szczucinie, rozpocz\u0119\u0142a starania zwi\u0105zane z budow\u0105 tej linii. W 1900 r. plan budowy nowego szlaku kolejowego zosta\u0142 zaakceptowany przez Sejm. W nast\u0119pnym roku powsta\u0142a sp\u00f3\u0142ka akcyjna, kt\u00f3ra wy\u0142oni\u0142a komitet wykonawczy z prezesem Andrzejem Lubomirskim.<\/p>\n\n\n\n
Lokalni badacze historii regionalnej podkre\u015blaj\u0105, \u017ce do powstania tej linii przyczyni\u0142y si\u0119 jeszcze inne osoby, zwi\u0105zane z ziemi\u0105 d\u0105browsk\u0105. Marian Morawczy\u0144ski w swej monografii – Od Raby do Wis\u0142oki \u2013 szlakami pi\u00f3ra<\/em>, pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 materia\u0142ami zebranymi przez Stefana Maci\u0105ga i J\u00f3zefa Buszko. Uwa\u017caj\u0105 oni, \u017ce du\u017c\u0105 rol\u0119 w budowie tej linii odegra\u0142 Jan Franciszek baron Konopka (1855 \u2013 1948). By\u0142 on posiadaczem wielu maj\u0105tk\u00f3w. Baron Konopka pe\u0142ni\u0142 te\u017c r\u00f3\u017cne funkcje; by\u0142 m. in. pos\u0142em na Sejm Galicyjski z obwodu tarnowskiego i d\u0142ugoletnim wiceprezesem, a potem prezesem, Rady Powiatowej w D\u0105browie Tarnowskiej. Znajdowa\u0142 si\u0119 w komitecie budowy trasy ko\u0142owej. Dzi\u0119ki jego staraniom i w jego interesie, zamiast linii prostej prowadzono j\u0105 \u0142ukiem w kierunku Brnia i Olesna.<\/p>\n\n\n\n Inn\u0105 postaci\u0105 \u2013 wed\u0142ug Mieczys\u0142awa Siudzi\u0144skiego \u2013 kt\u00f3ra mog\u0142a mie\u0107 wp\u0142yw na powstanie tej drogi \u017celaznej, by\u0142 Jakub Bojko (1857 \u2013 1943). W latach 1895 \u2013 1914 tak\u017ce i on by pos\u0142em do Sejmu Krajowego w Galicji, a w latach 1897 \u2013 1918 pos\u0142em do parlamentu wiede\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n Trasa kolejowa zosta\u0142a sfinansowana z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142: Sejm wyasygnowa\u0142 z fundusz\u00f3w krajowych 2 miliony koron, rz\u0105d da\u0142 subwencj\u0119 900 000 koron a cz\u0119\u015b\u0107 udzia\u0142\u00f3w wnie\u015bli mieszka\u0144cy powiatu. Budowa linii rozpocz\u0119ta zosta\u0142a w pa\u017adzierniku 1905 r. Przebieg prac musia\u0142 by\u0107 rekordowy, gdy\u017c w pa\u017adzierniku nast\u0119pnego roku, nast\u0105pi\u0142o otwarcie jednotorowej linii kolejowej licz\u0105cej 48, 636 km.<\/p>\n\n\n\n Dzia\u0142alno\u015b\u0107 linii Tarn\u00f3w \u2013 Szczucin ju\u017c na samym pocz\u0105tku by\u0142a powszechnie krytykowana. Krytyka wynika\u0142a z niezadowalaj\u0105cych warunk\u00f3w podr\u00f3\u017cy. W \u00f3wczesnej prasie pojawi\u0142y si\u0119 artyku\u0142y, z kt\u00f3rych wynika\u0142o, \u017ce podr\u00f3\u017cny musia\u0142 wykazywa\u0107 si\u0119 olbrzymim hartem ducha, czeka\u0142o bowiem na niego wiele nieoczekiwanych przyg\u00f3d. Wspomniany wcze\u015bniej Morawczy\u0144ski w swej monografii zamie\u015bci\u0142 artyku\u0142 z czasopisma \u201ePrzyjaciel Ludu\u201d z 1906 r. Autorem tego artyku\u0142u jest Jakub Bojko. Sam za\u015b artyku\u0142, opowiada w humorystycznej formie, o pewnym kupcu tarnowskim, kt\u00f3ry wybra\u0142 si\u0119 kolej\u0105 z Tarnowa do Szczucina. Wyprawa odbywa\u0142a si\u0119 wagonikami, kt\u00f3re autor pieszczotliwie nazywa klateczki. Po pewnych k\u0142opotach z ulokowaniem si\u0119 w ciasnych wagonach \u201esamowarek\u201d, po omini\u0119ciu \u017babna, poci\u0105g stan\u0105\u0142 w polu, gdy\u017c brak\u0142o w maszynie w\u0119gla. Dopiero gdy konduktor pieszo pobieg\u0142 do D\u0105browy, sk\u0105d dowieziono opa\u0142, poci\u0105g ruszy\u0142. Nie by\u0142 to koniec przyg\u00f3d podr\u00f3\u017cnego. Cierpliwo\u015b\u0107 jego zosta\u0142a wystawiona jeszcze na kilka pr\u00f3b. \u201eZ wielkim mozo\u0142em dobili\u015bmy o wp\u00f3\u0142 do sz\u00f3stej w nocy do Tarnowa, podczas gdy fury z byd\u0142em ju\u017c by\u0142y od godziny w domu i furmani drwili sobie z nas, co warto\u201d.<\/p>\n\n\n\n Na temat plan\u00f3w rozwoju linii kolejowej Tarn\u00f3w \u2013 Szczucin w okresie II Rzeczypospolitej, pisze Jerzy Go\u0142\u0119biowski w artykule Koncepcje rozbudowy sieci kolejowej w COP u schy\u0142ku lat trzydziestych, co ukaza\u0142o si\u0119 drukiem w zeszycie drugim \u201ePami\u0119tnika Sandomierskiego\u201d. Historyk ten pisze, \u017ce w pierwszym okresie budowy Centralnego Okr\u0119gu Przemys\u0142owego, g\u0142\u00f3wny wysi\u0142ek zosta\u0142 skierowany na przygotowanie tzw. infrastruktury, czyli stworzenia m. in. sieci komunikacyjnej. Dla Ma\u0142opolski, kt\u00f3ra wtedy zaliczana by\u0142a do rejon\u00f3w o niekorzystnym nasyceniu szlakami kolejowymi, w latach trzydziestych powsta\u0142o wiele plan\u00f3w budowy nowych linii kolejowych. Linia kolejowa Tarn\u00f3w \u2013 Szczucin w tych planach mia\u0142a wa\u017cn\u0105 rol\u0119. Dlatego specjali\u015bci z Biura Projekt\u00f3w i studi\u00f3w PKP opracowali projekt budowy nowych szlak\u00f3w kolejowych. Zag\u0119szczenie sieci kolejowych na obszarze COP mia\u0142o wzrosn\u0105\u0107 z 3,33 km do 5,49 km na 100 km2. Zak\u0142adali, \u017ce powstan\u0105 nowe przeprawy mostowe, m. in. przez Wis\u0142\u0119 w okolicach Szczucina. Biuro zak\u0142ada\u0142o budow\u0119 w pierwszej kolejno\u015bci m. in. linii kolejowej Kielce \u2013 Busko \u2013 M\u0119drzech\u00f3w (d\u0142ugo\u015bci 83 km), w drugiej kolejno\u015bci linii Ostrowiec \u2013 Stasz\u00f3w \u2013 Szczucin (d\u0142ugo\u015bci 92 km).<\/p>\n\n\n\n Projekt ten zosta\u0142 zweryfikowany. Pa\u0144stwowa Rada Kolejowa otrzyma\u0142a w 1938 r. zlecenie od Ministerstwa Komunikacji, na opracowanie 5-letniego programu rozwoju sieci kolejowej w Polsce. Projekt ten zyska\u0142 poparcie samorz\u0105du gospodarczego wojew\u00f3dztwa kieleckiego. Kielecka Izba Rolnicza i Kielecka Izba Rzemie\u015blnicza, wraz z Izb\u0105 Przemys\u0142owo-Handlow\u0105 w Sosnowcu, wystosowa\u0142y memoria\u0142, w kt\u00f3rym podkre\u015blano m. in. rol\u0119 linii kolejowej Radom \u2013 Ostrowiec \u2013 M\u0119drzech\u00f3w. Jednocze\u015bnie zwracano uwag\u0119 na potrzeb\u0119 budowy kolei Kielce \u2013 Busko \u2013 M\u0119drzech\u00f3w (Szczucin). Szlak ten mia\u0142 zapewni\u0107 wyw\u00f3z p\u0142od\u00f3w rolnych z po\u0142udniowo \u2013 wschodnich cz\u0119\u015bci wojew\u00f3dztwa kieleckiego. Dodatkowym plusem tej trasy mia\u0142a by\u0107 komunikacja z uzdrowiskami w Busku i Solcu Zdroju.<\/p>\n\n\n\n Izba Przemys\u0142owo-Handlowa w Krakowie przygotowa\u0142a swoje uwagi do ministerialnego programu. Izba przyznawa\u0142a pierwszoplanow\u0105 rol\u0119 linii Radom \u2013 Ostrowiec \u2013 Szczucin. O oczekiwaniach zwi\u0105zanych z tym projektem Jerzy Go\u0142\u0119biowski pisze: \u201elinia ta, poza obs\u0142ug\u0105 COP, mia\u0142aby znaczenie og\u00f3lnokrajowe, bowiem powi\u0105za\u0142aby w spos\u00f3b kierunkowo idealny Warszaw\u0119 z uprzemys\u0142awianym rejonem Tarnowa i jego zapleczem turystyczno-uzdrowiskowym. Po odpowiedniej modernizacji mog\u0142aby sta\u0107 si\u0119 wielk\u0105 magistral\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105, \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 stolic\u0119 Polski z Koszycami i Budapesztem, a za po\u015brednictwem kolei w\u0119gierskich z krajami ba\u0142ka\u0144skimi i portami Adriatyku. Osi\u0105gni\u0119cie takiego standardu wymaga\u0142o przebudowania odcink\u00f3w Warszawa \u2013 Radom i Szczucin \u2013 Tarn\u00f3w na pierwszorz\u0119dne linie dwutorowe\u2026\u201d.<\/p>\n\n\n\n Jak wygl\u0105da\u0142a realizacja tych projekt\u00f3w? Wojna przerwa\u0142a wszystko. Postulowane linie kolejowe nigdy nie zosta\u0142y zrealizowane, chocia\u017c na Wi\u015ble w okolicach Szczucina przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej rozpocz\u0119te zosta\u0142y prace nad budow\u0105 nowego mostu \u017celaznego. Zbudowane zosta\u0142y przycz\u00f3\u0142ki i filary, kt\u00f3re wykorzystane zosta\u0142y po wojnie do powstania mostu kolejowo-drogowego, co sta\u0142o si\u0119 w latach 1949 \u2013 1953. Na mo\u015bcie odt\u0105d obok drogi znajdowa\u0142a si\u0119 kolejka w\u0105skotorowa relacji Szczucin \u2013 J\u0119drzej\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W okresie drugiej wojny \u015bwiatowej \u201eszczucinka\u201d s\u0142u\u017cy\u0142a spo\u0142ecze\u0144stwu i w\u0142adzom okupacyjnym. Aleksandra Pietrzyk na \u0142amach wspomnianej wcze\u015bniej monografii, pod red. Kiryka i Ruty, opisa\u0142a sabota\u017c w Szczucinie, kt\u00f3ry zosta\u0142 dokonany w 1941 r. przez sekcj\u0119 dywersyjn\u0105 Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej. Na stacji kolejowej wy\u0142adowano cz\u0119\u015bci barak\u00f3w, z kt\u00f3rych miano budowa\u0107 pomieszczenia dla wojska. Sekcja dywersyjna pod\u0142o\u017cy\u0142a ogie\u0144, kt\u00f3ry zosta\u0142 ugaszony przez wojska niemieckie. Akcja zosta\u0142a powt\u00f3rzona jeszcze raz. Niemcy i tym razem za\u017cegnali niebezpiecze\u0144stwo. Nale\u017cy te\u017c wspomnie\u0107 o akcji \u201eJ\u0119drusi\u00f3w\u201d, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w czerwcu 1944 r. w Szczucinie. O tych wydarzeniach wspomina Eugeniusz D\u0105browski w lekturze \u201eSzlakiem \u201eJ\u0119drusi\u00f3w\u201d. Ot\u00f3\u017c Szczucin zosta\u0142 zaj\u0119ty przez oddzia\u0142 partyzancki, kt\u00f3ry wcze\u015bniej wykona\u0142 rozpoznanie w mie\u015bcie. Do tej akcji wyznaczona zosta\u0142a grupa ludzi, kt\u00f3ra przed szczuci\u0144skim mostem pozostawi\u0142a konie i uda\u0142a si\u0119 do miasta. Po zebraniu potrzebnych informacji partyzanci zamierzali powr\u00f3ci\u0107 na lewy brzeg Wis\u0142y. Niestety most zosta\u0142 zabarykadowany. \u201eWtedy to przyszed\u0142 z pomoc\u0105 Szefowi zawiadowca stacji Szczucin. Podstawi\u0142 lokomotyw\u0119 z jednym wagonem towarowym, w kt\u00f3rym ukry\u0142 Szefa, wagon zaplombowa\u0142 i ten \u201ecenny transport\u201d wyprawi\u0142 przez most do magazyn\u00f3w na stacji w Ratajach, po lewej stronie Wis\u0142y. Po drobnych formalno\u015bciach Niemcy przepu\u015bcili poci\u0105g\u2026\u201d.<\/p>\n\n\n\n Po zako\u0144czeniu wojny w\u0142adze przyst\u0105pi\u0142y do odbudowy zniszczonej przez okupanta linii kolejowej. W kronice Zespo\u0142u Szk\u00f3\u0142 Zawodowych w Szczucinie \u2013 w pierwszej cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ra jest po\u015bwi\u0119cona dziejom Szczucina kronikarz podkre\u015bli\u0142, \u017ce linia, kt\u00f3ra zosta\u0142a przez Niemc\u00f3w w czasie wojny cz\u0119\u015bciowo rozebrana, mia\u0142a wa\u017cne znaczenie dla mieszka\u0144c\u00f3w Szczucina i okolicy: \u201eNic te\u017c dziwnego, \u017ce w tych warunkach w\u0142adze powiatowe rozpocz\u0119\u0142y energiczne starania o odbudow\u0119 linii kolejowej Tarn\u00f3w \u2013 Szczucin (\u2026) Mimo wielkich trudno\u015bci tak w postaci transportu jak i si\u0142y roboczej linia kolejowa Tarn\u00f3w \u2013 Szczucin o odleg\u0142o\u015bci 49 kilometr\u00f3w, zosta\u0142a odbudowana i otwarcie tej\u017ce linii nast\u0105pi\u0142o w dniu 21 pa\u017adziernika 1946 roku\u201d.<\/p>\n\n\n\n W kronice szkolnej znajduje si\u0119 wycinek prasowy z \u201eDziennika Polskiego\u201d z 1946 r. zatytu\u0142owany: \u201eLinia kolejowa Tarn\u00f3w-Szczucin Odbudowana\u201d. Poni\u017cej cytuj\u0119 szersze fragmenty tego artyku\u0142u: \u201eW tym czasie odcinek Tarn\u00f3w \u2013 \u017babno o d\u0142ugo\u015bci 16 km i odcinek \u017babno \u2013 M\u0119drzech\u00f3w o d\u0142ugo\u015bci 22 km by\u0142y ju\u017c odbudowane: pierwszy odcinek w ci\u0105gu 106 dni pracy, a drugi w ci\u0105gu 29 dni. Natomiast na ostatnim odcinku M\u0119drzech\u00f3w \u2013 Szczucin roboty zosta\u0142y zahamowane z powodu oboj\u0119tno\u015bci i niech\u0119ci okolicznej ludno\u015bci wzi\u0119cia udzia\u0142u w odbudowie tor\u00f3w, co zagra\u017ca\u0142o przeci\u0105gni\u0119ciem terminu wyko\u0144czenia (\u2026) Tymczasem jednak w sprawie tej nast\u0105pi\u0142 niespodziewany zwrot ku lepszemu i po pokonaniu rozlicznych trudno\u015bci w ci\u0105gu niespe\u0142na miesi\u0105ca ostatni odcinek w linii Tarn\u00f3w \u2013 Szczucin zosta\u0142 odbudowany i jego uroczyste otwarcie nast\u0105pi\u0142o w dniu 21 bm\u201d. W dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u czytamy, \u017ce w uroczystym akcie otwarcia uczestniczy\u0142 wicewojewoda in\u017c. Kulesza oraz dyrektor Okr\u0119gu Kolei Pa\u0144stwowych w Krakowie, in\u017c. Kmita. Uroczysto\u015b\u0107 rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 na dworcu w Tarnowie. Udekorowany poci\u0105g specjalny serdecznie by\u0142 witany na wszystkich stacjach \u2013 od \u017babna przez D\u0105brow\u0119, Olesno, M\u0119drzech\u00f3w po Szczucin. Na stacjach odbywa\u0142y si\u0119 skromne uroczysto\u015bci, w kt\u00f3rych bra\u0142o te\u017c udzia\u0142 duchowie\u0144stwo. W \u017babnie i Szczucinie dokonano po\u015bwi\u0119cenia odbudowanej linii. G\u0142\u00f3wne uroczysto\u015bci odby\u0142y si\u0119 w Szczucinie z udzia\u0142em w\u0142adz pa\u0144stwowych i samorz\u0105dowych. Przeci\u0119cia tradycyjnej wst\u0119gi na polecenie wojewody dokona\u0142 najm\u0142odszy ucze\u0144 szko\u0142y.<\/p>\n\n\n\n Linia kolejowa w czasach PRL-u s\u0142u\u017cy\u0142a poka\u017anym grupom ludno\u015bci. Pracownicy doje\u017cd\u017cali do zak\u0142ad\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w Tarnowie, Niedomicach, D\u0105browie Tarnowskiej czy Szczucinie. Poka\u017an\u0105 grup\u0119 sta\u0142ych podr\u00f3\u017cnych stanowi\u0142a m\u0142odzie\u017c doje\u017cd\u017caj\u0105ca do szk\u00f3\u0142 \u015brednich. Ruch pasa\u017cerski musia\u0142 by\u0107 znaczny, gdy\u017c na trasie \u201eszczucinki\u201d z czasem wprowadzone zosta\u0142y wagony pi\u0119trowe w celu zwi\u0119kszenia mo\u017cliwo\u015bci przewo\u017cenia wi\u0119kszej ilo\u015bci pasa\u017cer\u00f3w. Problem ten zosta\u0142 podniesiony w artykule prasowym Jerzego Rzeszuty \u201eMiasteczko przy trasie\u201d, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w 1984 r. w TEMI: \u201ePrzeci\u0105\u017cona jest linia ze Szczucina do Tarnowa. Po po\u0142udniu trudno jest wr\u00f3ci\u0107 ze stolicy wojew\u00f3dztwa do domu. Tote\u017c nie dziwi\u0105 gromady ludzi wyczekuj\u0105cych na \u201eokazj\u0119\u201d. Nieco roz\u0142adowuje sytuacj\u0119 regularna (od 1906 roku) komunikacja poci\u0105g\u00f3w pasa\u017cerskich mi\u0119dzy Tarnowem a Szczucinem. Dla wielu popularna \u201eciuchcia\u201d to jedyny \u015brodek lokomocji\u201d<\/p>\n\n\n\n Nadal w\u0142adze nie rezygnowa\u0142y z realizacji zamierze\u0144 budowy nowych po\u0142\u0105cze\u0144 kolejowych w kierunku p\u00f3\u0142nocnym. Linia ta mia\u0142a po\u0142\u0105czy\u0107 \u017babno z Busko \u2013 Zdrojem. Niestety w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych Dyrekcja Okr\u0119gowej Infrastruktury Kolejowej w Krakowie rozpocz\u0119\u0142a proces likwidacji tego traktu kolejowego. Proces ten nasili\u0142 si\u0119 w 1998 r. Wtedy to z Krakowa wyszed\u0142 wniosek do Dyrekcji Generalnej PKP w Warszawie o zawieszenie ruchu na linii kolejowej Tarn\u00f3w \u2013 Szczucin.<\/p>\n\n\n\n Obecnie linia ta jest nieczynna. Zwyci\u0119\u017cy\u0142 rachunek ekonomiczny. Szkoda tylko, \u017ce \u201eszczucince\u201d nie dano szansy dotrwania do okr\u0105g\u0142ej rocznicy swej dzia\u0142alno\u015bci. W 2006 r. obchodzi\u0142aby stulecie swej dzia\u0142alno\u015bci. My\u015bl\u0119, \u017ce by\u0142a tego warta.<\/p>\n\n\n\n Marek Jachym<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Nikomu w Polsce nie trzeba m\u00f3wi\u0107, \u017ce wiek XIX zapisa\u0142 si\u0119 w dziejach Europy jako \u201ewiek pary i elektryczno\u015bci\u201d. W\u0142adys\u0142aw Rusi\u0144ski w Zarysie historii gospodarczej Czytaj wi\u0119cej…<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":176,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-175","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publikacje"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=175"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":177,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175\/revisions\/177"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/176"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=175"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=175"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=175"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\n\n\n