Druga wojna \u015bwiatowa to jeden z najstraszniejszych moment\u00f3w w naszej historii. Wtedy to bez formalnego wypowiedzenia wojny zostali\u015bmy zaatakowani przez III Rzesz\u0119, a wkr\u00f3tce przez Zwi\u0105zek Radziecki. Nie byli\u015bmy przygotowani do tej wojny, a ponadto nasi sojusznicy nie wype\u0142nili zobowi\u0105za\u0144 i utwierdzili nas w przekonaniu, \u017ce tak na prawd\u0119 pozostali\u015bmy sami. Mimo to dzielnie bronili\u015bmy si\u0119 przez miesi\u0105c podczas kampanii wrze\u015bniowej, kiedy inni jak np. Dania poddali si\u0119 w ci\u0105gu jednego dnia.<\/p>\n\n\n\n
Od samego pocz\u0105tku istotna by\u0142a idea konspiracji, co najwa\u017cniejsze nikogo do dzia\u0142a\u0144 tego typu nie trzeba by\u0142o namawia\u0107. W\u015br\u00f3d wielu organizacji tworz\u0105cych Polskie Pa\u0144stwo Podziemne na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje s\u0142ynny odzia\u0142 partyzancki \u201eJ\u0119drusie\u201d, wywodz\u0105cy si\u0119 z lokalnej organizacji konspiracyjnej \u201eOdwet\u201d, dzia\u0142aj\u0105cy na ziemi kieleckiej od wiosny 1941 roku a\u017c do ko\u0144ca wojny. Tw\u00f3rc\u0105 oddzia\u0142u by\u0142 W\u0142adys\u0142aw Jasi\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n
O dzia\u0142alno\u015bci tego oddzia\u0142u pisa\u0142 Eugeniusz D\u0105browski w ksi\u0105\u017cce \u201eSzlakiem \u201eJ\u0119drusi\u00f3w<\/em>\u201d (wydanie III uzupe\u0142nione \u2013 Krak\u00f3w 1992). Autor opisuje partyzancki szlak oddzia\u0142u dzia\u0142aj\u0105cego \u201ena rozleg\u0142ej ziemi sandomierskiej, od Szczucina po G\u00f3ry \u015awi\u0119tokrzyskie, a tak\u017ce do le\u017c\u0105cych na p\u00f3\u0142noc od nich las\u00f3w, od Stopnicy i Buska po szcz\u0105tki dawnej puszczy sandomierskiej na prawym brzegu Wis\u0142y<\/em>\u201d.<\/p>\n\n\n\n Sama posta\u0107 W\u0142adys\u0142awa Jasi\u0144skiego zas\u0142uguje na wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119. Urodzony w powiecie mieleckim w Sadkowej G\u00f3rze w 1909 roku. Ojciec jego Piotr, by\u0142 nauczycielem w Mielcu. Ucz\u0119szcza\u0142 do gimnazjum w Mielcu, gdzie w 1929 roku uzyska\u0142 matur\u0119. Po zdaniu matury wyjecha\u0142 na Wile\u0144szczyzn\u0119, gdzie podj\u0105\u0142 prac\u0119 jako nauczyciel. Studiowa\u0142 histori\u0119 na Uniwersytecie w Krakowie, by z czasem przenie\u015b\u0107 si\u0119 na wydzia\u0142 prawny Uniwersytetu Warszawskiego. Po uko\u0144czeniu studi\u00f3w podejmuje prac\u0119 w s\u0105dzie grodzkim w Tarnobrzegu. Tam te\u017c zak\u0142ada rodzin\u0119, ma syna Andrzejka. Dodatkowo pe\u0142ni spo\u0142eczn\u0105 funkcj\u0119 komendanta Zwi\u0105zku M\u0142odej Polski. <\/p>\n\n\n Po kl\u0119sce wrze\u015bniowej postanowi\u0142 wykorzysta\u0107 swoje przedwojenne kontakty i zorganizowa\u0142 m\u0142odzie\u017c harcersk\u0105 i uczni\u00f3w tarnobrzeskiego gimnazjum w do\u015b\u0107 du\u017c\u0105 grup\u0119 tajnej organizacji. Na pocz\u0105tku dzia\u0142alno\u015bci organizacja pos\u0142uguje si\u0119 nazw\u0105 \u201ePolska Organizacja Partyzancka\u201d, by w pierwszych miesi\u0105cach 1940 roku, w zwi\u0105zku z rozpocz\u0119ciem wydawania tajnej gazety pod tytu\u0142em \u201eOdwet\u201d, przyj\u0105\u0107 t\u0119 w\u0142a\u015bnie nazw\u0119. Od imienia swojego synka, przyjmuje pseudonim \u201eJ\u0119dru\u015b\u201d. Dla swoich m\u0142odych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w by\u0142 wzorem osoby i dow\u00f3dcy. Zawsze pracowity, troszczy\u0142 si\u0119 o osoby w swoim otoczeniu. W\u015br\u00f3d nich przewa\u017caj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 nie mia\u0142a uko\u0144czonych nawet 20 lat, dlatego te\u017c by\u0142a to organizacja o charakterze harcerskim, a nie wojskowym. Masowe aresztowania w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w \u201eOdwetu\u201d, wiosn\u0105 1941 roku, a tak\u017ce pojawiaj\u0105ce si\u0119 nowe potrzeby sk\u0142oni\u0142y W\u0142adys\u0142awa Jasi\u0144skiego (\u201eJ\u0119drusia\u201d) do stworzenia grupy dywersyjno\u2013bojowej wywodz\u0105cej si\u0119 z szereg\u00f3w Odwetu, kt\u00f3ra przyj\u0119\u0142a nazw\u0119 od pseudonimu swojego wodza \u2013 \u201eJ\u0119drusie\u201d. Zgin\u0105\u0142 na s\u0142u\u017cbie, po w walce z Niemcami w styczniu 1943 r. Po\u015bmiertnie zosta\u0142 odznaczony Srebrnym Krzy\u017cem Orderu Virtuti Militari oraz awansowany do stopnia podporucznika. Nowym dow\u00f3dc\u0105 zosta\u0142 J\u00f3zef Wi\u0105cek ps. \u201eSowa\u201d.<\/p>\n\n\n\n Pocz\u0105tkowo \u201eOdwet\u201d skupia\u0142 si\u0119 na publikowaniu drobnych doniesie\u0144 z audycji Polskiego Radia z Londynu, za co przewidziana by\u0142a kara \u015bmierci. Od wiosny 1940 roku praca Odweciarzy nabra\u0142a tempa. Drobny biuletyn informacyjny ur\u00f3s\u0142 do rangi cotygodniowego czasopisma. M\u0142odzi ludzie postawili sobie za zadanie wzbudza\u0107 i piel\u0119gnowa\u0107 w Polakach nadzieje na ostateczne zwyci\u0119stwo, zagrzewa\u0107 ich do walki, motywowa\u0107 w celebrowaniu polsko\u015bci i obiektywnie informowa\u0107 o sytuacji w kraju i w Europie. Ich po\u015bwi\u0119cenie wynika\u0142o z mi\u0142o\u015bci do ojczyzny i ch\u0119ci odwetu na Niemcach za kampani\u0119 wrze\u015bniow\u0105, a praca, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 sposobem \u017cycia wymaga\u0142a nie lada wysi\u0142ku, odwagi, pewno\u015bci siebie, sprytu i przebieg\u0142o\u015bci, by by\u0107 niemal niewidzialnym w otoczeniu pe\u0142nym wrog\u00f3w, gotowych zabi\u0107 w ka\u017cdej chwili.<\/p>\n\n\n\n W szczytowym momencie nak\u0142ad \u201eOdwetu\u201d wynosi\u0142 10 tys. egzemplarzy i zasi\u0119giem obj\u0105\u0142 ca\u0142\u0105 po\u0142udniow\u0105 Polsk\u0119 docieraj\u0105c nierzadko nawet dalej. Na terenie bliskim nam, bo w powiecie D\u0105browa Tarnowska najintensywniejsza dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u201eOdwetu\u201d przypad\u0142a na jesie\u0144 1940 roku Gazetka ta dociera\u0142a do Szczucina i by\u0142a rozprowadzana w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w miasteczka.<\/p>\n\n\n\n \u201eJ\u0119drusie\u201d pomagali w kolporta\u017cu \u201eOdwetu\u201d, wykonywali kary \u015bmierci na niemieckich agentach i ich informatorach, tak\u017ce organizowali szkolenia wojskowe i prowadzili dzia\u0142ania charytatywne, a ponadto organizowali \u015bmia\u0142e przedsi\u0119wzi\u0119cia i w cz\u0119sto spektakularnych akcjach zdobywali konieczne \u015brodki i fundusze potrzebne do istnienia ca\u0142ego ich konspiracyjnego \u015brodowiska.<\/p>\n\n\n\n Wielokrotnie sytuacja wymaga\u0142a zmiany kwater, miejsc pobytu i plan\u00f3w. Cz\u0119sto \u201eJ\u0119drusie\u201d ponosili pora\u017cki, trafiali do areszt\u00f3w czy do oboz\u00f3w koncentracyjnych, lecz zawsze pojawiali si\u0119 nowi odwa\u017cni ludzie, kt\u00f3rych przyci\u0105ga\u0142a legenda oddzia\u0142u. W r\u0119ce gestapo wpad\u0142o wielu wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Jasi\u0144skiego, co znacznie komplikowa\u0142o plan dzia\u0142ania, wielu z nich zgin\u0119\u0142o jak np. w akcji 17 marca 1942 roku w Wi\u015bni\u00f3wce. Niemcy zastawiaj\u0105c zasadzk\u0119 zabili czterech konspirator\u00f3w, co spowodowa\u0142o, \u017ce nie ukaza\u0142 si\u0119 kolejny numer \u201eOdwetu\u201d.<\/p>\n\n\n\n Dzia\u0142alno\u015b\u0107 spiskowa wobec wroga wymaga\u0142a dobrego kamufla\u017cu i perfekcyjnego planowania akcji. Tym bardziej, \u017ce po ka\u017cdej z nich \u201eJ\u0119drusie\u201d zostawiali wyra\u017any znak dla Niemc\u00f3w, z kim maj\u0105 do czynienia, mianowicie podpis. W\u0142adys\u0142aw Jasi\u0144ski wielokrotnie oznakowa\u0142 miejsce wydarze\u0144 swoim pseudonimem, co skutkowa\u0142o rozpocz\u0119ciem intensywnych poszukiwa\u0144 ze strony niemieckiej.<\/p>\n\n\n\n Do g\u0142o\u015bnych akcji \u201eJ\u0119drusi\u00f3w\u201d nale\u017cy zaliczy\u0107 akcj\u0119 na niemieckie wi\u0119zienie w Opatowie 12 marca 1943 roku, w czasie kt\u00f3rej wraz miejscow\u0105 plac\u00f3wk\u0105 Armii Krajowej AK) uwolnili ok. 80 wi\u0119\u017ani\u00f3w. Znaczny wyd\u017awi\u0119k propagandowy w Polsce po\u0142udniowo-wschodniej mia\u0142a wsp\u00f3lna akcja uwolnienia ok. 180 os\u00f3b z wi\u0119zienia w Mielcu. Do g\u0142o\u015bnych akcji mo\u017cna m.in. zaliczy\u0107 uderzenie na banki w Staszowie, Mielcu, zdobycie du\u017cej ilo\u015bci cukru na stacji kolejowej w Bogorii.<\/p>\n\n\n\n \u201eJ\u0119drusie\u201d przeprowadzili akcj\u0119 charytatywn\u0105, kt\u00f3ra polega\u0142a na niesieniu pomocy aresztowanym i ich rodzinom poprzez organizowanie sieci punkt\u00f3w wysy\u0142kowych paczek \u017cywno\u015bciowych dla polskich je\u0144c\u00f3w wojennych. Oddzia\u0142 partyzancki broni\u0142 miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107 przed pacyfikacj\u0105 ze strony okupanta. Po po\u0142\u0105czeniu si\u0119 z AK podj\u0105\u0142 marsz na pomoc walcz\u0105cej Warszawie. W tym czasie oddzia\u0142 liczy\u0142 ponad 250 \u017co\u0142nierzy. Po powrocie w G\u00f3ry \u015awi\u0119tokrzyskie doczekali si\u0119 wyzwolenia. Oddzia\u0142 zostaje rozwi\u0105zany. Nast\u0105pi\u0142y liczne represje i aresztowania przez NKWD i UB.<\/p>\n\n\n\n Miejscowo\u015b\u0107 Szczucin Eugeniusz D\u0105browski wymienia kilkana\u015bcie razy. S\u0105 to akcje przeprowadzone przez \u201eJ\u0119drusi\u00f3w\u201d w pobliskich miejscowo\u015bciach oraz w samym Szczucinie. Warto je w tym miejscu wymieni\u0107.<\/p>\n\n\n\n W maju 1942 roku odby\u0142a si\u0119 akcja na niemiecki maj\u0105tek Orczki ko\u0142o Szczucina. Maj\u0105tek ten zosta\u0142 ponownie \u201eodwiedzony\u201d przez dziewi\u0119cioosobowy patrol \u201eJ\u0119drusi\u00f3w\u201d w nast\u0119pnym roku. O p\u00f3\u0142nocy opanowano maj\u0105tek, a zdobyczna \u017cywno\u015b\u0107 wozami zosta\u0142a przewieziona nad Wis\u0142\u0119. Tam jednak nie zastano galar\u00f3w, kt\u00f3rymi planowano sp\u0142aw oddzia\u0142u ze zdobycz\u0105. Oddzia\u0142 musia\u0142 wozami przedosta\u0107 si\u0119 do przeprawy przez rzek\u0119 w okolicy Po\u0142a\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n W lipcu 1942 roku dow\u00f3dca oddzia\u0142u postanowi\u0142 przeprowadzi\u0107 akcj\u0119 w pobli\u017cu Szczucina, na magazyny w Ratajach. \u201eBy\u0142o ju\u017c dostatecznie ciemno, gdy zbli\u017cyli\u015bmy si\u0119 do kilku dom\u00f3w zwanych K\u00f3\u0142kiem \u017babieckim, w pobli\u017cu wioski \u017babiec. St\u0105d te\u017c szef W\u0142adek postanowi\u0142 wzi\u0105\u0107 konie i wozy do transportu cukru z magazyn\u00f3w w Ratajach do \u0142\u00f3dek i galaru nad Wis\u0142\u0105. Magazyny le\u017ca\u0142y w pobli\u017cu stacji kolejki w\u0105skotorowej, nieco wi\u0119cej ni\u017c kilometr od mostu na Wi\u015ble, strze\u017conego przez silny posterunek niemiecki. Po drugiej stronie Wis\u0142y (na prawym jej brzegu) le\u017ca\u0142o miasto Szczucin, siedziba \u017candarmerii niemieckiej<\/em>\u201d. Akcja zako\u0144czy\u0142a si\u0119 sukcesem, a Niemcom nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 kierunku ucieczki partyzant\u00f3w. Akcj\u0119 t\u0119 \u201eJ\u0119drusie\u201d uznali za jedn\u0105 z najbardziej udanych operacji sabota\u017cu gospodarczego przeciwko Niemcom.<\/p>\n\n\n\n W 1944 roku \u201eJ\u0119drusie\u201d, w kr\u00f3tkim odst\u0119pie czasu, dwukrotnie atakowali Szczucin. Za pierwszym razem po intensywnej wymianie ognia, partyzanci wycofali si\u0119. Dopiero 8 czerwca 1944 roku, po inwazji aliant\u00f3w na Zachodzie, \u201eJ\u0119drusie\u201d ponownie wyruszyli na Szczucin w liczbie ponad trzydziestu woz\u00f3w. Zosta\u0142o wykonane rozpoznanie przez Szefa wraz z dwoma lud\u017ami, kt\u00f3rzy przeszli na drug\u0105 stron\u0119 Wis\u0142y przez most. W mie\u015bcie nawi\u0105zano kontakt z zawiadowc\u0105 stacji. Po zdobyciu potrzebnych informacji, Szef J\u00f3zek, z pomoc\u0105 zawiadowcy, wykorzystuj\u0105c lokomotyw\u0119 z jednym wagonem towarowym, powr\u00f3ci\u0142 do oddzia\u0142u. O zmroku, nast\u0105pi\u0142a przeprawa ca\u0142ego oddzia\u0142u. Nast\u0105pi\u0142 atak, wywi\u0105za\u0142a si\u0119 wymiana ognia, w kt\u00f3rej Niemcy, mimo nowych si\u0142 byli do\u015b\u0107 pasywni. \u201eW tym momencie podszed\u0142 kto\u015b z naszego wywiadu \u2013 pisze autor ksi\u0105\u017cki \u2013 i poinformowa\u0142 nas o zmianie stanu liczebnego posterunk\u00f3w niemieckich, bowiem przed wieczorem przyjecha\u0142y dwa samochody z \u017co\u0142nierzami niemieckimi i ci rozlokowali si\u0119 w ratuszu czy te\u017c w baraku na rynku szczuci\u0144skim. (\u2026) Przez ca\u0142\u0105 noc \u201eurz\u0119dowali\u015bmy\u201d w mie\u015bcie, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142y si\u0119 liczne jednostki nieprzyjaciela. Wszelkie po\u0142\u0105czenia telefoniczne zosta\u0142y odci\u0119te, zerwano bowiem druty nie tylko przy poczcie, ale te\u017c linii kolejowej Szczucin-Tarn\u00f3w. W mie\u015bcie kr\u0105\u017cy\u0142y nasze patrole, a jeden z nich otrzyma\u0142 zadanie specjalne, polegaj\u0105ce na na\u0142o\u017ceniu kontrybucji na Polak\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z okupantem i zajmuj\u0105cych odpowiedzialne stanowiska w aparacie administracyjnym i handlowym. (\u2026) Na powodzenie naszej akcji wywar\u0142 niew\u0105tpliwie wp\u0142yw r\u00f3wnie\u017c i fakt jej przeprowadzenia bezpo\u015brednio po rozpocz\u0119ciu inwazji na Zachodzie. Jak doni\u00f3s\u0142 nam p\u00f3\u017aniej nasz wywiad – Niemcy s\u0105dzili, \u017ce opanowanie Szczucina przez partyzant\u00f3w wi\u0105\u017ce si\u0119 \u015bci\u015ble z wybuchem og\u00f3lnonarodowego powstania w Polsce.<\/em>\u201d<\/p>\n\n\n\n Aktywno\u015b\u0107 \u201eJ\u0119drusi\u00f3w\u201d by\u0142a \u015bmia\u0142a, nie ogranicza\u0142a si\u0119 do okre\u015blonego schematu dzia\u0142a\u0144, lecz zmienia\u0142a si\u0119 razem z sytuacj\u0105 na frontach, a polega\u0142a na celowym niszczeniu okupanta. Ziemia polska zrodzi\u0142a jak dot\u0105d wielu bohater\u00f3w. Wielu z nich znamy z imienia i nazwiska, wielu czeka ci\u0105gle na nasze zainteresowanie, a to\u017csamo\u015bci wielu z nich nie poznamy ju\u017c nigdy. Pami\u0119taj\u0105c o naszych bohaterach narodowych piel\u0119gnujemy nasz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodow\u0105. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie istniej\u0105 szko\u0142y i dru\u017cyny harcerskie im \u201eJ\u0119drusi\u00f3w\u201d, muzeum w bliskich nam Sulis\u0142awicach, a tak\u017ce nakr\u0119cony zosta\u0142 film dokumentalny. Si\u00f3dma trasa dorocznego Harcerskiego Rajdu \u015awi\u0119tokrzyskiego po\u015bwi\u0119cona jest \u201eJ\u0119drusiom\u201d. Pami\u0119tamy o naszych bohaterach.<\/p>\n\n\n\n Agnieszka Noga<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jakie wydarzenia z II wojny \u015bwiatowej opr\u00f3cz spalenia szko\u0142y we wrze\u015bniu 1939 r. pami\u0119taj\u0105 mieszka\u0144cy Szczucina? Warto przypomnie\u0107 inne zdarzenia z lat okupacji. Do nich Czytaj wi\u0119cej…<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":197,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-194","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publikacje"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/194","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=194"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/194\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":367,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/194\/revisions\/367"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/197"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Posta\u0107 W\u0142adys\u0142awa Jasi\u0144skiego<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/obraz-41.png\")
Pismo konspiracyjne<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
G\u0142o\u015bne akcje \u201eJ\u0119drusi\u00f3w\u201d<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/obraz-42.png\")
\u201eJ\u0119drusie\u201d w Szczucinie i okolicach<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n