{"id":230,"date":"2022-05-29T19:06:46","date_gmt":"2022-05-29T17:06:46","guid":{"rendered":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/?p=230"},"modified":"2024-06-13T21:52:23","modified_gmt":"2024-06-13T19:52:23","slug":"figurka-kamienna-zwana-sw-markiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/230\/figurka-kamienna-zwana-sw-markiem\/","title":{"rendered":"Figurka kamienna zwana \u015bw. Markiem"},"content":{"rendered":"\n

Wsp\u00f3\u0142czesne podr\u0119czniki do historii zawieraj\u0105 r\u00f3\u017cnorodne teksty \u017ar\u00f3d\u0142owe takie jak: dokumenty, kroniki, wspomnienia, pami\u0119tniki oraz fragmenty literatury historycznej. Owe \u017ar\u00f3d\u0142a zwi\u0119kszaj\u0105 nasze zainteresowanie histori\u0105 i inspiruj\u0105 do poznawania przesz\u0142o\u015bci. Obok \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych w edukacji historycznej wykorzystywane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c \u017ar\u00f3d\u0142a niepisane, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 m\u0142odemu cz\u0142owiekowi na poznanie atmosfery minionych lat. Na kartach podr\u0119cznik\u00f3w s\u0105 to zdj\u0119cia ko\u015bcio\u0142\u00f3w, pa\u0142ac\u00f3w, zamk\u00f3w oraz rze\u017ab. Potrzeby dydaktyczne uzmys\u0142awiaj\u0105 uczniowi, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142a materialne znajduj\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 niego.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Bitwa wiede\u0144ska<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Koniec wieku XVII to ostatnie z\u0142ote lata dla Polski. Na przestrzeni kolejnych lat Imperium Osma\u0144skie naje\u017cd\u017ca\u0142o i podbija\u0142o inne pa\u0144stwa. Sobieski zabra\u0142 z Krakowa ok. 30 tys. wojsk koronnych i 29 lipca pomaszerowa\u0142 na odsiecz Wiedniowi. Bitwa rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 rankiem 12 wrze\u015bnia 1683 roku. G\u0142\u00f3wnymproblemem wojsk Kary Mustafy by\u0142a s\u0142aba defensywa. Sobieski zaatakowa\u0142 tureckie wojska p\u00f3\u017anym popo\u0142udniem, w tym miejscu, w kt\u00f3rym si\u0119 go Turcy nie spodziewali. Bitwa trwa\u0142a oko\u0142o 12 godzin.<\/p>\n\n\n\n

Po wygranej bitwie kr\u00f3l napisa\u0142 dwa listy, jeden do papie\u017ca, drugi do ma\u0142\u017conki. W pierwszym napisa\u0142 s\u0142owa, kt\u00f3re przesz\u0142y do historii: Przybyli\u015bmy, zobaczyli\u015bmy i B\u00f3g zwyci\u0119\u017cy\u0142<\/em>. Straty Turk\u00f3w w bitwie to oko\u0142o 20 tys. zabitych i 5 tys. rannych. Kara Mustafa za przegran\u0105 pod Wiedniem zosta\u0142 skazany na \u015bmier\u0107 przez uduszenie. T\u0119 wygran\u0105 mo\u017cemy zawdzi\u0119cza\u0107 m.in. polskiej husarii. G\u0142\u00f3wnym atutem husarii by\u0142a dobra taktyka i nietypowe uzbrojenie, kt\u00f3re mia\u0142o na celu wystraszenie przeciwnika. Te dwie rzeczy tworzy\u0142y jedn\u0105 z najskuteczniejszych formacji wojskowych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a pisane<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

W niniejszym artykule chcia\u0142bym si\u0119 pochwali\u0107 zabytkiem, kt\u00f3re znajduje si\u0119 na ulicy \u015bw. Marka. Uliczka ta jest usytuowana prostopadle do szczuci\u0144skiego rynku. Nazwa ulicy pochodzi od figury kamiennej zwanej \u015bw. Markiem z ko\u0144ca XVII wieku. Data powstania figury uzmys\u0142owi\u0142a mi, \u017ce obiekt\u00f3w o takiej historii w Szczucinie nie ma zbyt wielu. Poniewa\u017c trudno jest uczniowi dotrze\u0107 do \u017ar\u00f3de\u0142, kt\u00f3re by wyja\u015bnia\u0142y genez\u0119 budowy figury, z konieczno\u015bci musz\u0119 si\u0119 oprze\u0107 na dost\u0119pnych dla mnie \u017ar\u00f3d\u0142ach pisanych:<\/p>\n\n\n\n

W monografii D\u0105browa Tarnowska. Zarys dziej\u00f3w miasta i powiatu, <\/em>kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 drukiem w 1974 r. w rozdziale Zabytki sztuki powiatu d\u0105browskiego <\/em>autorstwaIgnacego Trybowskiego czytamy:<\/p>\u201eNie mo\u017cemy nie wymieni\u0107 cho\u0107by pobie\u017cnie niekt\u00f3rych kapliczek i figur przydro\u017cnych, charakterystycznych dla tutejszego zabytkowego krajobrazu. Najstarsze si\u0119gaj\u0105 w. XVII, jak np. w Ole\u015bnie pos\u0105g N.P. Marii na s\u0142upie ozdobionym herbem \u0141ab\u0119d\u017a czy w Szczucinie figura zwana Marek z 1684 r\u201d.<\/em><\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

W lokalnym czasopi\u015bmie \u201eWiadomo\u015bci parafii\u201d z 1995 r. zosta\u0142 zamieszczony artyku\u0142 <\/strong>To warto zobaczy\u0107, <\/strong><\/em>w kt\u00f3rym o genezie figury pisano:<\/strong><\/p>\u201e<\/strong>Przy ulicy \u015aw. Marka wznosi si\u0119 barokowa kamienna kolumna z kapliczk\u0105 na szczycie. Wewn\u0105trz kapliczki znajduj\u0105 si\u0119 p\u0142askorze\u017aby kamienne: \u015bw. Marka ewangelisty, Mnicha, pielgrzyma i modl\u0105cego si\u0119 Pustelnika. Prawdopodobnie zosta\u0142a ufundowana z okazji przemarszu wojsk Jana Sobieskiego pod Wiede\u0144 w 1684 r. dla uczczenia brata kr\u00f3lewskiego Marka Sobieskiego starosty krasnostawskiego.<\/em>

Do dzi\u015b dochowa\u0142y si\u0119 fragmenty napisu \u0142aci\u0144skiego na cokole:<\/em>
Ad ….Dei
Gloria…..Onore
ERX……..
ANNO DNI
16\u2026\u201d<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

Hanna Lawera i Artur Bata s\u0105 autorami publikacji z 2002 r, Gmina Szczucin<\/em>. Znajdujemy tam informacje:<\/strong><\/p>\u201eZ licznych, przydro\u017cnych figur najcenniejszym obiektem jest kamienna figura zwana \u201eMarkiem\u201d, usytuowana przy w\u0105skiej uliczce \u015bw. Marka. Wzniesiona w 1684 roku na kszta\u0142t wysokiej kolumny zwie\u0144czonej kompozytowym kapitelem, na kt\u00f3rym umocowano czworoboczn\u0105, a\u017curow\u0105 kapliczk\u0119 z p\u0142askorze\u017abionymi wyobra\u017ceniami \u015bwi\u0119tych, nakryt\u0105 daszkiem, ponad kt\u00f3rym niewielka wie\u017cyczka i krzy\u017c\u201d.<\/em><\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

W 2014 r. Wydawnictwo Kartograficzne \u201eCompass\u201d we wsp\u00f3\u0142pracy z Wojew\u00f3dztwem Ma\u0142opolskim opracowa\u0142o map\u0119 Powi\u015ble D\u0105browskie. <\/em>W cz\u0119\u015bci opisuj\u0105cej zabytki Powi\u015bla znalaz\u0142 si\u0119 nast\u0119puj\u0105cy opis:<\/strong><\/p>\u201eKamienna figura, niezwyk\u0142e dzie\u0142o z 1684 roku, kt\u00f3re wed\u0142ug przekazu zosta\u0142o wzniesione przez \u017co\u0142nierza kr\u00f3la Jana III Sobieskiego, wracaj\u0105cego z Wiednia\u201d.<\/em><\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

Ostatnim \u017ar\u00f3d\u0142em, kt\u00f3re chcia\u0142bym przedstawi\u0107 jest kronika Powiatowego Centrum Edukacji i Kompetencji Zawodowych w Szczucinie. W cz\u0119\u015bci po\u015bwi\u0119conej historii Szczucina zosta\u0142a zamieszczona informacja o figurce:<\/strong><\/p>\u201eSzczucin w swojej przesz\u0142o\u015bci prze\u017cywa\u0142 chwile „wielkie i ma\u0142e” w zale\u017cno\u015bci od tego jak uk\u0142ada\u0142y si\u0119 stosunki ich w\u0142a\u015bcicieli. Do takich „wielkich dni” nale\u017ca\u0142 przemarsz przez Szczucin wojsk Sobieskiego pod Wiede\u0144 w roku 1683 o czym \u015bwiadczy ufundowana na t\u0119 pami\u0105tk\u0119 i zapomniana dzi\u015b figura \u015bwi\u0119tego Marka z wyra\u017an\u0105 dat\u0105 A. D. 1683 jako pami\u0105tka historyczna, a o kt\u00f3rej w\u015br\u00f3d miejscowej ludno\u015bci kr\u0105\u017c\u0105 przer\u00f3\u017cne legendy<\/em>.”<\/cite><\/blockquote>\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Zdj\u0119cie figurki z kroniki PCEiKZ w Szczucinie.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Zaprezentowane fragmenty pozwalaj\u0105 nam stwierdzi\u0107, \u017ce powstanie figury zwi\u0105zane jest z bitw\u0105 pod Wiedniem, w kt\u00f3rej bra\u0142y udzia\u0142 polskie wojska pod dow\u00f3dztwem Jana III Sobieskiego. Prawdopodobnie nazwa \u201eMarek\u201d pojawi\u0142a si\u0119 dla upami\u0119tnienia Marka Sobieskiego \u2013 starosty krasnostawskiego. Autor figury jest nieznany. Obiekt zosta\u0142 zaliczony do ciekawszych atrakcji na Powi\u015blu D\u0105browskim.<\/p>\n\n\n\n

Renowacja<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

W przesz\u0142o\u015bci figurka by\u0142a remontowana, mo\u017cna to wywnioskowa\u0107 po dacie wyrytej na krzy\u017cu: 1878, lecz przez nast\u0119pne 126 lat nie zrobiono przy figurce nic co mog\u0142oby polepszy\u0107 jej stan, a\u017c do roku 2004. Lokalne \u017ar\u00f3d\u0142a z ko\u0144ca XX wieku m\u00f3wi\u0105, \u017ce figurka by\u0142a w krytycznym stanie, co potwierdzaj\u0105 zdj\u0119cia z tamtych lat. Figurka by\u0142a poro\u015bni\u0119ta mchem, pop\u0119kana, a ponadto ca\u0142o\u015b\u0107 zosta\u0142a zak\u0142\u00f3cona przez pobliski hydrant i s\u0142up. Mieszka\u0144cy Szczucina domagali si\u0119 renowacji figury. W lokalnym czasopi\u015bmie \u201eWie\u015bci Szczuci\u0144skie\u201d (nr 6\/19\/99) mo\u017cemy przeczyta\u0107 apel mieszka\u0144c\u00f3w w sprawie renowacji zabytku, kt\u00f3rej grozi upadek z powodu p\u0119kni\u0119cia trzonu.<\/p>\n\n\n\n

Wreszcie nadszed\u0142 dzie\u0144 kiedy to pro\u015bby mieszka\u0144c\u00f3w zosta\u0142y wys\u0142uchane. We wspomnianym czasopi\u015bmie \u201eWie\u015bci Szczuci\u0144skie\u201d (nr 5\/43\/04) mo\u017cemy przeczyta\u0107 artyku\u0142 pod wymownym tytu\u0142em „\u015aWI\u0118TY MAREK” powr\u00f3ci\u0142 na swoje miejsce<\/em>. Czytamy w nim: \u201eKilkunastomiesi\u0119czna renowacja dobieg\u0142a ko\u0144ca, figurka powr\u00f3ci\u0142a na swoje miejsce. 3 pa\u017adziernika, po wieczornej Mszy \u015aw. uczestnicy w procesji przeszli na miejsce usytuowania kapliczki, gdzie Ksi\u0105dz Pra\u0142at J\u00f3zef Przybycie\u0144 j\u0105 po\u015bwi\u0119ci\u0142. W\u00f3jt Gminy Szczucin Jan Sipior z\u0142o\u017cy\u0142 podzi\u0119kowania ludziom, kt\u00f3rzy pomogli w tej sprawie<\/em>\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Podsumowanie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Figurka zwana Markiem jest jednym ze starszych zabytk\u00f3w Szczucina. Dobrze \u017ce zosta\u0142a wyremontowana, przez to sta\u0142a si\u0119 jedn\u0105 z wizyt\u00f3wek Szczucina.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Kamil Kuku\u0142a<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wsp\u00f3\u0142czesne podr\u0119czniki do historii zawieraj\u0105 r\u00f3\u017cnorodne teksty \u017ar\u00f3d\u0142owe takie jak: dokumenty, kroniki, wspomnienia, pami\u0119tniki oraz fragmenty literatury historycznej. Owe \u017ar\u00f3d\u0142a zwi\u0119kszaj\u0105 nasze zainteresowanie histori\u0105 i Czytaj wi\u0119cej…<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":643,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-230","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publikacje"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=230"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":644,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230\/revisions\/644"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/643"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}