![\"\"](\"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/obraz-55.png\")
<\/a>Temat konkursu spowodowa\u0142<\/strong>, \u017ce zainteresowa\u0142em si\u0119 problemem odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci Polski w 1918 r. zw\u0142aszcza na naszym terenie. Mieszkam w wojew\u00f3dztwie \u015bwi\u0119tokrzyskim a ucz\u0119szczam do szko\u0142y w wojew\u00f3dztwie ma\u0142opolskim. Codziennie przeje\u017cd\u017cam mostem, kt\u00f3ry od dekad \u0142\u0105czy te dwa wojew\u00f3dztwa. Z lektury historycznej wynika, \u017ce most drewniany istnia\u0142 w okresie mi\u0119dzywojennym a w 1918 r. na prowizorycznym mo\u015bcie odby\u0142a si\u0119 podnios\u0142a uroczysto\u015b\u0107 zwi\u0105zana z odzyskaniem niepodleg\u0142o\u015bci. M\u0142odszym czytelnikom warto przypomnie\u0107, \u017ce przed 1918 r. Ziemia Kielecka wchodzi\u0142a w sk\u0142ad Kr\u00f3lestwa Polskiego – by\u0142a w zaborze rosyjskim a Powi\u015ble by\u0142o cz\u0119\u015bci\u0105 zaboru austriackiego, za\u015b rzeka Wis\u0142a by\u0142a granic\u0105 dziel\u0105c\u0105 dwa pa\u0144stwa: Rosj\u0119 i Austro-W\u0119gry.<\/p>\n\n\n\n Zanim przejd\u0119 do lokalnych spraw,<\/strong> przypomn\u0119 niekt\u00f3re wydarzenia maj\u0105ce miejsce na arenie mi\u0119dzynarodowej oraz na ziemiach polskich przed 1918 r.<\/p>\n\n\n\n W XIX wieku w Europie dosz\u0142o do zjednoczenia Niemiec i W\u0142och. Konkurowa\u0142y one z Francj\u0105 i Wielk\u0105 Brytani\u0105 o wp\u0142ywy gospodarcze i militarne. W kr\u00f3tkim czasie to Niemcy wyszli na prowadzenie w europejskim pojedynku gospodarczym i politycznym oraz zaanga\u017cowali si\u0119 w rywalizacj\u0119 o posiad\u0142o\u015bci kolonialne. Rywalizacja mi\u0119dzy nimi doprowadzi\u0142a do zaostrzenia si\u0119 wzajemnych stosunk\u00f3w mi\u0119dzy pa\u0144stwami w Europie. Ta napi\u0119ta sytuacja przyczyni\u0142a si\u0119 do powstania dw\u00f3ch sojuszy. Pierwszy okre\u015blano mianem tr\u00f3jprzymierza (Niemcy, Austro-W\u0119gry i W\u0142ochy), a drugi tr\u00f3jporozumienia<\/p>\n\n\n\n (Wielka Brytania, Francja i Rosja). By\u0142o tylko kwesti\u0105 czasu, kiedy wybuchnie konflikt. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 on w 1914 i trwa\u0142 do 1918 r. Historycy ten czas okre\u015bli mianem Wielkiej Wojny.<\/p>\n\n\n\n Przejd\u017amy do spraw Polski. <\/strong>Po upadku powstania styczniowego zaborcy przyst\u0105pili do wynaradawiania polsko\u015bci za pomoc\u0105 rusyfikacji i germanizacji. Jedynie w zaborze austriackim Polacy cieszyli si\u0119 szerok\u0105 autonomi\u0105 i mo\u017cliwo\u015bci\u0105 kultywowania tradycji narodowych. Dzi\u0119ki temu zab\u00f3r austriacki sta\u0142 si\u0119 centrum polskiego \u017cycia politycznego i kulturalnego. Nowa sytuacja polityczna spowodowa\u0142a, \u017ce w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w powsta\u0142a nadzieja na odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci. Jednak nasi dzia\u0142acze polityczni nie byli w tej kwestii jednomy\u015blni, kt\u00f3r\u0105 walcz\u0105c\u0105 stron\u0119 poprze\u0107. J\u00f3zef Pi\u0142sudski wi\u0105za\u0142 swoje nadzieje z Austro-W\u0119grami, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodzi\u0142a Galicja.<\/p>\n\n\n\n Jeszcze przed wybuchem Wielkiej Wojny to w\u0142a\u015bnie w Galicji powsta\u0142y polskie organizacje militarne (Strzelec, Zwi\u0105zek Strzelecki, Polskie Dru\u017cyny Strzeleckie, Polowe Dru\u017cyny \u201eSoko\u0142a\u201d, Dru\u017cyny Bartoszowe). Z tych organizacji J\u00f3zef Pi\u0142sudski w sierpniu 1914 r. w Krakowie utworzy\u0142 Kompani\u0119 Kadrow\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 zal\u0105\u017ckiem Wojska Polskiego. W sk\u0142ad kompanii wchodzi\u0142y cztery plutony, a ka\u017cdy z nich z\u0142o\u017cony by\u0142 z czterech dziesi\u0119cioosobowych sekcji. Po dw\u00f3ch dniach przeznaczonych na organizacj\u0119 i szkolenie kompanii, 6 sierpnia 1914 r. o godzinie 2:42 Kompania wyruszy\u0142a z krakowskich Oleandr\u00f3w w stron\u0119 Miechowa. W Micha\u0142owicach \u017co\u0142nierze „Kadr\u00f3wki” obalili rosyjskie s\u0142upy graniczne. Po pr\u00f3bie przebicia si\u0119 do Warszawy w celu wywo\u0142ania powstania, Pierwsza Kadrowa powr\u00f3ci\u0142a do Krakowa, staj\u0105c si\u0119 zal\u0105\u017ckiem Legion\u00f3w Polskich, kt\u00f3re walczy\u0142y po stronie pa\u0144stw centralnych do 1917 r. Legiony walczy\u0142y te\u017c na naszych terenach. Informacje o tych wydarzeniach zosta\u0142y zamieszczona na portalach internetowych gmin z naszego regionu:<\/p>\n\n\n\n Gmina Korczyn:<\/p>\n\n\n\n Mi\u0119dzy 15-24 wrze\u015bnia 1914 r. toczy\u0142y si\u0119 na tych terenach ci\u0119\u017ckie walki formuj\u0105cego si\u0119 dopiero I Pu\u0142ku Piechoty Legion\u00f3w dowodzonego przez J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Na tym wa\u017cnym dla trwa\u0142o\u015bci frontu austriackiego odcinku legioni\u015bci prowadzili dzia\u0142ania obronne powstrzymuj\u0105ce post\u0119py ofensywy rosyjskiego korpusu kawalerii gen. Aleksandra Nowikowa. W samym mie\u015bcie znajdowa\u0142a si\u0119 kwatera Pi\u0142sudskiego, mie\u015bci\u0142 si\u0119 tu r\u00f3wnie\u017c jego sztab.<\/em><\/p>\n\n\n\n Gmina Szczucin:<\/p>\n\n\n\n We wrze\u015bniu 1914 roku, na zach\u00f3d od Szczucina, wzd\u0142u\u017c Wis\u0142y rozlokowa\u0142y si\u0119 oddzia\u0142y Legion\u00f3w J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, atakuj\u0105c Rosjan po drugiej stronie rzeki i odnosz\u0105c spore sukcesy. Po wycofaniu si\u0119 legionist\u00f3w, ziemi\u0119 szczuci\u0144sk\u0105 i ca\u0142y powiat d\u0105browski zaj\u0119\u0142y wojska rosyjskie. Szczucin by\u0142 okupowany do maja 1915 roku, kiedy to, po s\u0142ynnej bitwie gorlickiej Rosjanie zmuszeni zostali do odwrotu na froncie galicyjskim. Podczas walk i ostrza\u0142u artyleryjskiego leg\u0142 w gruzach pa\u0142ac Eleonory hr. Husarzewskiej ks. Lubomirskiej, zniszczony zosta\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 i niekt\u00f3re budynki w mie\u015bcie.<\/em><\/p>\n\n\n\n Gmina Boles\u0142aw:<\/p>\n\n\n\n Latem 1914 roku wybuch\u0142a I wojna, a we wrze\u015bniu tego roku zawita\u0142 do nas J\u00f3zef Pi\u0142sudski ze swoim oddzia\u0142em, po wycofaniu si\u0119 przez Szczucin z Kongres\u00f3wki. Pod Paw\u0142owem dosz\u0142o do bitwy z Rosjanami. Nadzieja na woln\u0105 Polsk\u0119 obudzi\u0142a ducha walki i nasi przodkowie walczyli i gin\u0119li pod \u0141owcz\u00f3wkiem na Pog\u00f3rzu Karpackim, na Ba\u0142kanach i p\u00f3\u017aniej w kampanii wschodniej Pi\u0142sudskiego.<\/em><\/p>\n\n\n\n Dzia\u0142ania wojenne w latach 1914-1918 spowodowa\u0142y<\/strong>, \u017ce w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w od\u017cy\u0142a nadzieja na odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci. Pocz\u0105tkowo kszta\u0142towanie polskiej pa\u0144stwowo\u015bci odbywa\u0142o si\u0119 w obr\u0119bie poszczeg\u00f3lnych zabor\u00f3w. Pa\u017adziernik 1918 r. to czas w kt\u00f3rym rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 proces tworzenia pierwszych o\u015brodk\u00f3w pa\u0144stwowo\u015bci polskiej. To w tych dniach aktywnie walczy\u0142 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Krakowa kpt. Antoni Stawarz, bohater konkursu w kt\u00f3rym bra\u0142em udzia\u0142. Kpt. Antoni Stawarz od czerwca 1918 r. by\u0142 komendantem plutonu przy batalionie 93 Pu\u0142ku Piechoty w Krakowie. Na tajnym spotkaniu w dniu 30 pa\u017adziernika 1918 r. rozpocz\u0105\u0142 agitacj\u0119 o rozpocz\u0119ciu powstania w Krakowie. W nast\u0119pnym dniu oddzia\u0142y pod jego dow\u00f3dztwem zaj\u0119\u0142y dworzec w P\u0142aszowie, rozbrojono \u017co\u0142nierzy austriackich, zaj\u0119to koszary w Podg\u00f3rzu. Odby\u0142 si\u0119 poch\u00f3d do Rynku G\u0142\u00f3wnego w Krakowie. Wydarzenia tego dnia mo\u017cna uzna\u0107 za pocz\u0105tek niepodleg\u0142o\u015bci Polski.<\/p>\n\n\n\n W Tarnowie w pa\u017adzierniku 1918 r. <\/strong>z rozkazu pu\u0142kownika Boles\u0142awa Roji z Krakowa dosz\u0142o do powstania Polskiej Organizacji Wojskowej (POW). Jan Styli\u0144ski i W\u0142adys\u0142aw Dziadosz, za\u0142o\u017cyciele miejscowego POW \u2013 doszli do przekonania, \u017ce sytuacja by\u0142a korzystna do wykonania przewrotu. Moment ten nast\u0105pi\u0142 w nocy z 30 na 31 pa\u017adziernika 1918 r. Rankiem 31 pa\u017adziernika austriackie w\u0142adze wojskowe w Tarnowie zosta\u0142y obalone. Wtajemniczeni \u017co\u0142nierze 20. Pu\u0142ku Piechoty w Tarnowie, POW i harcerze obsadzili strategiczne punkty w mie\u015bcie. Tarn\u00f3w sta\u0142 si\u0119 wolnym miastem.<\/p>\n\n\n\n W D\u0105browie Tarnowskiej<\/strong>jak i na terenie zaboru austriackiego przejmowaniem w\u0142adzy z r\u0105k zaborc\u00f3w zaj\u0119\u0142a si\u0119 Polska Komisja Likwidacyjna (PKL). Na czele tego o\u015brodka sta\u0142 Wincenty Witos \u2013 dzia\u0142acz ludowy, mieszkaniec Wierzchos\u0142awic. PKL 31 pa\u017adziernika 1918 r. obj\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119 w Krakowie i Galicji Zachodniej. Ju\u017c w pierwszych tygodniach listopada 1918 r., gdy tworzono tymczasowe o\u015brodki w\u0142adzy na terenie Galicji PKL mocno zaakcentowa\u0142a potrzeb\u0119 istnienia samorz\u0105du. 23 listopada 1918 r. PKL wyda\u0142a rozporz\u0105dzenie w kt\u00f3rym m.in. czytamy: \u201epowo\u0142ane do Rad miejskich mog\u0105 by\u0107 tak\u017ce kobiety<\/em>\u201d. Tym samym Polska do\u0142\u0105czy\u0142a do pa\u0144stw, kt\u00f3re szybko zrealizowa\u0142y potrzeby kobiet w pozyskaniu prawa wyborczego. Pierwszym komisarzem powiatowym w D\u0105browie Tarnowskiej decyzj\u0105 PKL zosta\u0142 W\u0142odzimierz Hendrich.<\/p>\n\n\n\n [Zablokowany plik] – Za\u015bwiadczenie m\u00f3wi\u0105ce o walce W\u0142adys\u0142awa Filipskiego na froncie ukrai\u0144skim od 15 grudnia 1918 r. do 10 lipca 1919 r. Zbiory PCEiKZ w Szczucinie<\/em><\/p>\n\n\n\n Gdy nasta\u0142a Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w 1918 r.<\/strong> w\u0142adze Szczucina oraz Pacanowa, powodowane t\u0105 radosn\u0105 chwil\u0105 – zorganizowa\u0142y podnios\u0142\u0105 uroczysto\u015b\u0107 na prowizorycznym mo\u015bcie. To wydarzenie utrwali\u0142a Kronika Szko\u0142y Podstawowej w Szczucinie:<\/p>\n\n\n\n W ko\u0144cu listopada 1918 roku odby\u0142a si\u0119 w Szczucinie podnios\u0142a, symboliczna, uroczysto\u015b\u0107 zjednoczenia ziem by\u0142ej Galicji z pozosta\u0142ymi ziemiami wyzwolonymi spod w\u0142adzy zaborc\u00f3w. Jednym z organizator\u00f3w tej uroczysto\u015bci by\u0142 ks. T. Lig\u0119za. Bra\u0142y w niej udzia\u0142 t\u0142umy ludzi, m\u0142odzie\u017c i dziatwa szkolna z miejscowo\u015bci po\u0142o\u017conych po obu stronach Wis\u0142y. Ze Szczucina ruszy\u0142 poch\u00f3d uformowany na rynku. Szeregi dzieci ze wszystkich szk\u00f3\u0142 w parafii post\u0119powa\u0142y za udekorowanymi tablicami z napisem nazwy szko\u0142y i miejscowo\u015bci, nios\u0105c bia\u0142o-czerwone chor\u0105giewki. Identycznie wygl\u0105da\u0142 poch\u00f3d z drugiej strony. Oba zd\u0105\u017ca\u0142y nad Wis\u0142\u0119, dawn\u0105 granic\u0119 zabor\u00f3w. Na prowizorycznym mo\u015bcie odby\u0142 si\u0119 symboliczny akt zjednoczenia ziem nadwi\u015bla\u0144skich dw\u00f3ch zabor\u00f3w. Na \u015brodku mostu umieszczono god\u0142o Polski, poni\u017cej w poprzek umieszczono bia\u0142o-czerwon\u0105 szarf\u0119. Przy d\u017awi\u0119kach orkiestr weszli na most przedstawiciele w\u0142adz pa\u0144stwowych, duchowie\u0144stwo, nauczyciele, mieszczanie i lud wiejski. Po przem\u00f3wieniach dokonano przeci\u0119cia szarfy. Nast\u0119pnie zjednoczone ju\u017c pochody ruszy\u0142y do ko\u015bcio\u0142a parafialnego w Szczucinie na dzi\u0119kczynne nabo\u017ce\u0144stwo. Akademi\u0119 patriotyczn\u0105 przygotowa\u0142 ks. Andrzej Juszczyk. Dzieci deklamowa\u0142y wiersze o charakterze patriotycznym, po czym by\u0142a odprawiona Msza \u015bw., w czasie kt\u00f3rej ks. proboszcz wyg\u0142osi\u0142 p\u0142omienne kazanie. Na zako\u0144czenie wszyscy zebrani w ko\u015bciele od\u015bpiewali hymn Bo\u017ce, co\u015b Polsk\u0119.<\/em><\/p>(cytat za: ks. M. \u0141abuz, Proboszczowie parafii Szczucin w latach 1326-1980,<\/em> s. 102 i n.)<\/cite><\/blockquote>\n\n\n