Wrzesie\u0144 1939 r. w Komorowie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Na terenie Komorowa nie znajdowa\u0142y si\u0119 \u017cadne obiekty o znaczeniu militarnym, kt\u00f3re mog\u0142yby wzbudzi\u0107 zainteresowanie Niemc\u00f3w. Aby zasia\u0107 strach w\u015br\u00f3d ludno\u015bci cywilnej, ju\u017c na pocz\u0105tku wrze\u015bnia na moj\u0105 miejscowo\u015b\u0107 spad\u0142y pierwsze bomby lotnicze. W sklepach, w kt\u00f3rych i tak brakowa\u0142o asortymentu szybko znika\u0142y towary, pieni\u0105dze traci\u0142y warto\u015b\u0107, a brak zaopatrzenia i wie\u015b\u0107 o nadchodz\u0105cym niemieckim okupancie – nios\u0142y l\u0119k i przera\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n

Tragicznym dniem okaza\u0142 si\u0119 9 wrze\u015bnia 1939 roku, kiedy Stopnica ( miejscowo\u015b\u0107 po\u0142o\u017cona nieopodal Pacanowa ) zosta\u0142a obl\u0119\u017cona przez wojska niemieckie nadchodz\u0105ce od strony Staszowa. W ostateczno\u015bci Stopnica zosta\u0142a ca\u0142kowicie otoczona przez oddzia\u0142y niemieckie, a straty obj\u0119\u0142y r\u00f3wnie\u017c ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W czasie wojny obronnej 1939 r. okaza\u0142o si\u0119, \u017ce przeciwnik jest \u015bwietnie uzbrojony i przygotowany do bitwy. Zmagania okaza\u0142y si\u0119 nier\u00f3wne i z czasem wojsko polskie ponios\u0142o ogromne straty w ludziach i sprz\u0119cie wojskowym. Pomimo pora\u017cki Polacy, nie stracili ducha walki i stan\u0119li w obronie Polski. Musieli jednak przyj\u0105\u0107 taktyk\u0119 walki partyzanckiej, kt\u00f3ra na obszarze gminy Pacan\u00f3w mia\u0142a du\u017co zwolennik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u201eJ\u0119drusi\u00f3w\u201d<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Dzia\u0142ali oni ju\u017c w 1941r. w Tarnobrzeskiem, Sandomierskiem i w G\u00f3rach \u015awi\u0119tokrzyskich. Wyr\u00f3\u017cniali si\u0119 nie tylko dzia\u0142aniami zbrojnymi przeciwko okupantowi, ale r\u00f3wnie\u017c za\u0142o\u017cyli pismo \u201eOdwet\u201d. By\u0142o ono dla okolicznej ludno\u015bci \u017ar\u00f3d\u0142em informacji na temat sytuacji panuj\u0105cej w kraju, w Europie i na \u015bwiecie; dotyczy\u0142o w szczeg\u00f3lno\u015bci dzia\u0142a\u0144 frontowych. Swym zasi\u0119giem pismo obejmowa\u0142o ca\u0142\u0105 po\u0142udniow\u0105 Polsk\u0119 – dociera\u0142o te\u017c do Szczucina. W pi\u015bmie tym apelowano do narodu o postaw\u0119 patriotyczn\u0105, o samokszta\u0142cenie, o piel\u0119gnowanie grob\u00f3w \u017co\u0142nierzy wrze\u015bnia, o uroczyste prze\u017cywanie \u015bwi\u0105t narodowych takich jak: 3 maja, 15 sierpnia, 11 listopada. Prac\u0119 redakcyjn\u0105 w konspiracji prowadzi\u0142o wielu ludzi, za co grozi\u0142a im \u015bmier\u0107 ze strony hitlerowskiego okupanta. Ludzie byli tak zmotywowani, \u017ce dzia\u0142alno\u015bci tej nie przerwali mimo aresztowa\u0144 i represji.<\/p>\n\n\n\n

Oddzia\u0142 \u0142\u0105czy\u0142a wierno\u015b\u0107 rozkazom, kole\u017ce\u0144stwo i przyja\u017a\u0144 wpojona w harcerstwie, gdy\u017c du\u017ca grupa m\u0142odych ludzi przed wojn\u0105 nale\u017ca\u0142a do Zwi\u0105zku Harcerstwa Polskiego. Wielu z nich ponios\u0142o \u015bmier\u0107 w K.L Auschwitz i innych miejscach masowego mordu. Jedynym obszarem schronienia i szans\u0105 na prze\u017cycie by\u0142 las. \u201eJ\u0119drusie\u201d podejmowali wiele dzia\u0142a\u0144 przeciwko okupantowi m. in. rekwizycje transport\u00f3w niemieckich, towar\u00f3w w magazynach nieprzyjaciela, atakowali posterunki \u017candarmerii, by zdoby\u0107 bro\u0144 i amunicj\u0119, likwidowali i \u015bcigali konfident\u00f3w \u2013 zdrajc\u00f3w i osoby, kt\u00f3re nadgorliwie s\u0142u\u017cy\u0142y Niemcom. Rozbijali bandy rabunkowe napadaj\u0105ce na ludno\u015b\u0107 wiejsk\u0105, organizowali miejsca zrzut\u00f3w \u017cywno\u015bci i broni dokonywane przez Aliant\u00f3w. Ch\u0119tnie dzielili si\u0119 z innymi oddzia\u0142ami partyzanckimi i ludno\u015bci\u0105 cywiln\u0105, kt\u00f3ra pomaga\u0142a im w tych wszystkich dzia\u0142aniach konspiracyjnych. Mimo tego 9 stycznia 1943 roku w Trzciance niedaleko Po\u0142a\u0144ca w skutek zdrady \u2013 poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107 dow\u00f3dca W\u0142adys\u0142aw Jasi\u0144ski w wieku 34 lat oraz dwaj m\u0142odzi \u017co\u0142nierze. Pomimo ogromnej \u017ca\u0142oby oddzia\u0142 nie zaprzesta\u0142 swych dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n\n\n\n

W dniu 2 czerwca 1943 roku w miejscowo\u015bci Stru\u017cki oddzia\u0142 partyzancki \u201eJ\u0119drusie\u201d przeprowadzi\u0142 nieudan\u0105 zasadzk\u0119 na grup\u0119 \u017candarmerii z Rytwian – s\u0105 to miejscowo\u015bci s\u0105siaduj\u0105ce z moimi okolicami. W wyniku tej zasadzki zgin\u0105\u0142 komendant posterunku, a drugiego \u017candarma wzi\u0119to do niewoli. Po przes\u0142uchaniu skazano go na \u015bmier\u0107 poprzez rozstrzelanie. W odwecie 3 czerwca 1943 roku, niemiecki oddzia\u0142 policyjnej ekspedycji karnej rozpocz\u0105\u0142 pacyfikacj\u0119 wsi. Niemcy mordowali ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105 nie zwa\u017caj\u0105c na wiek czy p\u0142e\u0107 ofiar, spalili niemal wszystkie zabudowania – 74 osoby ponios\u0142y \u015bmier\u0107, w tym 24 dzieci. W pacyfikacji wsi Stru\u017cki udzia\u0142 wzi\u0119\u0142o oko\u0142o 180 hitlerowc\u00f3w, po jej zako\u0144czeniu ocala\u0142o par\u0119 domostw i kilkana\u015bcie os\u00f3b, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 ukry\u0107 w piwnicach lub nie by\u0142o ich w tym czasie w domach.<\/p>\n\n\n\n

Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej wielu cz\u0142onk\u00f3w oddzia\u0142u \u201eJ\u0119drusie\u201d nale\u017c\u0105cego do Armii Krajowej, by\u0142o prze\u015bladowanych i dosta\u0142o si\u0119 w r\u0119ce NKWD i UB. Jedni otrzymali wyroki wieloletniego pozbawienia wolno\u015bci, a inni zostali zes\u0142ani do sowieckich \u0142agr\u00f3w – ma\u0142o kt\u00f3ry powr\u00f3ci\u0142. Oddzia\u0142 partyzancki \u201eJ\u0119drusie\u201d w czasie II wojny \u015bwiatowej wykaza\u0142 si\u0119 wspania\u0142\u0105 postaw\u0105, a ich ofiarna postawa powinna zosta\u0107 zapami\u0119tana i godnie uczczona.<\/p>\n\n\n\n

Udzia\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w Komorowa w obronie plac\u00f3wki na Westerplatte<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

W pami\u0119ci miejscowej ludno\u015bci przetrwa\u0142y dokonania \u017co\u0142nierzy z okolicznych so\u0142ectw, kt\u00f3rzy w czasie kampanii wrze\u015bniowej w dniach 1 \u2013 7 wrze\u015bnia 1939 roku brali czynny udzia\u0142 w obronie Wojskowej Sk\u0142adnicy Tranzytowej na p\u00f3\u0142wyspie Westerplatte.<\/p>\n\n\n\n

Do \u017co\u0142nierzy tych nale\u017ca\u0142 Franciszek \u0141ojek urodzony w Komorowie. Jedyne co o nim wiadomo to, \u017ce s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105 rozpocz\u0105\u0142 w czwartym pu\u0142ku piechoty w Kielcach. W kwietniu 1939 roku jako celowniczy mo\u017adzierzy przyby\u0142 na Westerplatte, gdzie b\u0119d\u0105c rannym wyni\u00f3s\u0142 z pola bitwy swojego dow\u00f3dc\u0119. Po kapitulacji plac\u00f3wki zosta\u0142 osadzony w stalagu.<\/p>\n\n\n\n

O jego losie bliscy dowiedzieli si\u0119 dopiero w 1942 roku. Nast\u0119pn\u0105 wiadomo\u015b\u0107 krewni otrzymali dopiero po powrocie z Kanady, gdzie za\u0142o\u017cy\u0142 rodzin\u0119 i \u017cy\u0142, pracuj\u0105c na plantacjach tytoniu, a potem w hucie \u017celaza. Kraj ojczysty odwiedzi\u0142 dwukrotnie, po raz pierwszy (od 1939 roku) w 1997 roku. Wtedy odwiedzi\u0142 Westerplatte, gdzie zosta\u0142 obdarowany medalem 1000 \u2013 lecia Miasta Gda\u0144ska. Po tych wszystkich uroczysto\u015bciach rocznicowych przyby\u0142 do rodzinnej wsi Grabowica, zmar\u0142 nagle wieczorem 5 wrze\u015bnia w wieku 82 lat, spocz\u0105\u0142 na ojczystej ziemi w Zbor\u00f3wku. By\u0142 odznaczony krzy\u017cem Virtuti Militari.<\/p>\n\n\n\n

Podobny los wojny i obro\u0144cy tego s\u0142awnego p\u00f3\u0142wyspu spotka\u0142 Jana W\u00f3jtowicza pochodz\u0105cego z Kars Ma\u0142ych. Przyby\u0142 on na Westerplatte w marcu 1939 roku, uczestniczy\u0142 w obronie plac\u00f3wki jako celowniczy karabinu maszynowego. Po kapitulacji obrony Westerplatte za pr\u00f3b\u0119 ucieczki z obozu zosta\u0142 zes\u0142any w g\u0142\u0105b Rzeszy niemieckiej. Trafi\u0142 tam do obozu koncentracyjnego Bergen \u2013 Belsen, w kt\u00f3rym przebywa\u0142 do ko\u0144ca wojny. W roku 1947 powr\u00f3ci\u0142 do Ojczyzny i zamieszka\u0142 w Stargardzie Szczeci\u0144skim, by\u0142 podporucznikiem w stanie spoczynku. Zmar\u0142 1 grudnia 1991 roku, zosta\u0142 pochowany na cmentarzu komunalnym w Stargardzie Szczeci\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n

Trzecim \u017co\u0142nierzem bior\u0105cym udzia\u0142 w obronie plac\u00f3wki na Westerplatte by\u0142 Stanis\u0142aw Zaj\u0105c z Orzelca Du\u017cego. Od 1939 r. pe\u0142ni\u0142 on funkcj\u0119 wartownika, podczas obrony obs\u0142ugiwa\u0142 ckm (ci\u0119\u017cki karabin maszynowy) w schronie nad brzegiem morza. Zosta\u0142 ranny, a po kapitulacji zabrano go do niewoli do obozu niemieckiego. Tam pracowa\u0142 w fabryce amunicji, po pr\u00f3bie ucieczki zosta\u0142 wywieziony w g\u0142\u0105b Rzeszy niemieckiej. Powr\u00f3ci\u0142 do domu po wkroczeniu wojsk ameryka\u0144skich na teren Niemiec. W roku 1989 otrzyma\u0142 nominacj\u0119 na stopie\u0144 podporucznika w stanie spoczynku. Wiele lat swego \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 na Ziemi Kubickiej, prowadzi\u0142 tam gospodarstwo rolne. Zmar\u0142 w 1994 roku w wieku 79 lat.<\/p>\n\n\n\n

Skutki zmaga\u0144 wojennych dla Gminy Pacan\u00f3w<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

By\u0107 mo\u017ce wielu ludziom wydaje si\u0119, \u017ce wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z konfliktem zbrojnym w latach 1939-1945 w moim rejonie nie by\u0142o du\u017co. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce przynios\u0142y one dla gminy Pacan\u00f3w i okolic tragiczne skutki. Wielu mieszka\u0144c\u00f3w ponios\u0142o \u015bmier\u0107, okoliczna ludno\u015b\u0107 ponios\u0142a straty materialne; spalone zosta\u0142y domy i zniszczone zagrody, kt\u00f3re by\u0142y jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em zapewniaj\u0105cym prze\u017cycie mieszka\u0144com tych teren\u00f3w. Osoby, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 prze\u017cy\u0107 ten okrutny czas, pami\u0119taj\u0105 go doskonale. Ludzie, z kt\u00f3rymi rozmawia\u0142am, byli wtedy bardzo m\u0142odzi i nie zdawali sobie do ko\u0144ca sprawy z tego co ich czeka, z kolei starsi zapewniali ich, \u017ce wojna szybko si\u0119 zako\u0144czy, a ich \u017cycie na nowo zyska stabilizacj\u0119. Dla wszystkich starszych os\u00f3b czas wojny i okupacji kojarzony jest ze smutkiem i rozstaniem z bliskimi.<\/p>\n\n\n\n

Niemcy niszczyli g\u0142\u00f3wnie wysokie budynki, dlatego te\u017c 17 sierpnia 1944 roku ostrzelali ko\u015bci\u00f3\u0142 w Pacanowie a tym samym wywo\u0142ali po\u017car, gdy\u017c my\u015bleli, \u017ce w wie\u017cy ko\u015bcielnej znajduje si\u0119 stanowisko obserwacyjne. Nale\u017cy wspomnie\u0107, i\u017c taki punkt urz\u0105dzili \u017co\u0142nierze radzieccy w Szkole Podstawowej w Gacach S\u0142upieckich, w tamtym czasie we wsi by\u0142 to najwy\u017cszy budynek.<\/p>\n\n\n\n

Wydarzenia z czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej pomimo up\u0142ywu lat pozostawi\u0142y swoje pi\u0119tno w \u015bwiadomo\u015bci historycznej mieszka\u0144c\u00f3w mojej wsi.<\/p>\n\n\n\n

---

\n\n\n\n

Aleksandra Babiarz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a informacji<\/p>– A. Babiarz, II wojna \u015bwiatowa i czasy powojenne we wspomnieniach<\/em> ( maszynopis pracy wykonanej na konkurs historyczny- zbiory autora)
– relacje ustne mieszka\u0144cami so\u0142ectwa Komor\u00f3w (min. Stefani Kobos)
– zbiory archiwalne mieszka\u0144c\u00f3w so\u0142ectwa Komor\u00f3w<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na edukacj\u0119 historyczn\u0105 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 wydarzenia, kt\u00f3re funkcjonuj\u0105 w dokumentach, ksi\u0105\u017ckach, filmach czy wspomnieniach. Wiedza na temat tego, jak ludzie postrzegaj\u0105 histori\u0119, jakie wydarzenia zapami\u0119tuj\u0105, Czytaj wi\u0119cej…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":288,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-287","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publikacje"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=287"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":353,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/287\/revisions\/353"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}