![\"\"](\"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/IMG_20220325_174033.jpg\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nNa pocz\u0105tku insurekcji, 24 marca 1794 roku Tadeusz Ko\u015bciuszko na krakowskim rynku wobec wojska i zgromadzonych t\u0142um\u00f3w z\u0142o\u017cy\u0142 uroczyst\u0105 przysi\u0119g\u0119: \u201eJa, Tadeusz Ko\u015bciuszko, przysi\u0119gam w obliczu Boga ca\u0142emu Narodowi Polskiemu, i\u017c powierzonej mi w\u0142adzy na niczyj prywatny ucisk nie u\u017cyj\u0119, lecz jedynie jej dla obrony ca\u0142o\u015bci granic, odzyskania samodzielno\u015bci Narodu i ugruntowania powszechnej wolno\u015bci u\u017cywa\u0107 b\u0119d\u0119. Tak mi Panie Bo\u017ce dopom\u00f3\u017c i niewinna M\u0119ka Syna Twego.\u201d<\/p>\n\n\n\n
W czasie bitwy pod Rac\u0142awicami, w krytycznym momencie, rzuci\u0142 na rosyjskiego przeciwnika obw\u00f3d z\u0142o\u017cony z trzystu dwudziestu kosynier\u00f3w wzmocniony oddzia\u0142ami piechoty. Historycy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce uderzenie ch\u0142op\u00f3w w decyduj\u0105cym momencie bitwy, mia\u0142o du\u017ce znaczenie moralne i propagandowe dla przysz\u0142o\u015bci powstania. Rozumia\u0142 to Naczelnik Powstania, kt\u00f3ry po zwyci\u0119skiej bitwie przywdzia\u0142 na siebie symboliczn\u0105 sukman\u0119 daj\u0105c \u015bwiadectwo, \u017ce b\u0119dzie walczy\u0142 o wolno\u015b\u0107 wszystkich stan\u00f3w w Polsce.<\/p>\n\n\n\n
Po zwyci\u0119skiej bitwie Ko\u015bciuszko przebywa\u0142 na ziemi \u015bwi\u0119tokrzyskiej. Jego wojska spoczywa\u0142y w Winiarach obok Nowego Korczyna. 30 kwietnia w Winiarach szlachta sandomierska og\u0142osi\u0142a przyst\u0105pienie do powstania, a 2 maja Naczelnik og\u0142osi\u0142 obni\u017cenie ch\u0142opom pa\u0144szczyzny.<\/p>\n\n\n\n
Na pocz\u0105tku maja Tadeusz Ko\u015bciuszko pod Po\u0142a\u0144cem znalaz\u0142 \u015bwietne warunki terenowe dla za\u0142o\u017cenia obozu warownego. By\u0142 to teren podmok\u0142y szczeg\u00f3lnie w okresie wiosennym. Ko\u015bciuszko b\u0119d\u0105c w Po\u0142a\u0144cu umacnia\u0142 tak\u017ce linie obronne, przyjmowa\u0142 ochotnik\u00f3w, szkoli\u0142 rekrut\u00f3w i sposobi\u0142 si\u0119 do walki. Rozwin\u0105\u0142 tak\u017ce o\u017cywion\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 organizacyjn\u0105 i polityczn\u0105. Wydawa\u0142 rozkazy, obja\u015bnia\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwu sens swoich decyzji . Spod jego pi\u00f3ra wysz\u0142o wiele dokument\u00f3w, w tym uniwersa\u0142 og\u0142oszony 7 maja 1794 zwany p\u00f3\u017aniej Uniwersa\u0142em po\u0142anieckim.<\/p>\n\n\n
<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\nJego pe\u0142na nazwa to \u201eUniwersa\u0142 urz\u0105dzaj\u0105cy powinno\u015bci gruntowe w\u0142o\u015bcian i zapewniaj\u0105cy dla nich skuteczn\u0105 opiek\u0119 rz\u0105dow\u0105, bezpiecze\u0144stwo w\u0142asno\u015bci i sprawiedliwo\u015b\u0107 w komisjach porz\u0105dkowych\u201d.<\/p>\n\n\n\n
<\/strong>Przyznawa\u0142 w nim ch\u0142opom wolno\u015b\u0107 osobist\u0105 i pod pewnymi prawem okre\u015blonymi sytuacjami zwalnia\u0142 z p\u0142acenia pa\u0144szczyzny, przyznawa\u0142 prawo opuszczenia wsi po spe\u0142nieniu okre\u015blonych warunk\u00f3w (wywi\u0105zanie si\u0119 z obowi\u0105zk\u00f3w wobec pana, zawiadomienie komisji porz\u0105dkowej o miejscu przesiedlenia). Postulowa\u0142 zmniejszenie pa\u0144szczyzny o 25-50% na czas insurekcji i uwolnienie od pa\u0144szczyzny gospodarstw ch\u0142op\u00f3w bior\u0105cych udzia\u0142 w powstaniu. Ten manifest burzy\u0142 jednak dotychczasowy porz\u0105dek spo\u0142eczny, zapowiada\u0142 now\u0105 epok\u0119 w dziejach wsi, czyni\u0142 ch\u0142op\u00f3w pe\u0142noprawnymi obywatelami Rzeczypospolitej.<\/p>\n\n\n\n Dlatego wi\u0119kszo\u015b\u0107 szlachty by\u0142a przeciwko postanowieniom Uniwersa\u0142u i nie chcia\u0142a dopu\u015bci\u0107 do jego og\u0142oszenia. W konsekwencji takiego stanowiska szlachty Uniwersa\u0142 nie do ko\u0144ca okaza\u0142 si\u0119 sukcesem. Mia\u0142 on te\u017c niewielki wp\u0142yw na sytuacje ch\u0142op\u00f3w ze wzgl\u0119du na szybki upadek insurekcji.<\/p>\n\n\n\n Kolejnym powodem wydania dokumentu by\u0142a ch\u0119\u0107 przeciwstawienia si\u0119 propagandzie moskiewskiej: \u201eLos tedy Polski od tego zawis\u0142, aby\u015bmy skruszyli podw\u00f3jn\u0105 si\u0142\u0119 nieprzyjaci\u00f3\u0142 naszych, to jest: si\u0142\u0119 or\u0119\u017ca i si\u0142\u0119 intrygi. Winienem przeto poda\u0107 wiadomo\u015bci narodowej, \u017ce Moskale szukaj\u0105 sposob\u00f3w poburzenia wiejskiego ludu przeciwko nam, wystawiaj\u0105c mu arbitralno\u015b\u0107 pan\u00f3w, dawn\u0105 ich n\u0119dz\u0119 i na koniec pomy\u015blniejsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 za pomoc\u0105 moskiewsk\u0105. To m\u00f3wi\u0105c, zach\u0119caj\u0105 i przypuszczaj\u0105 lud wiejski do wsp\u00f3lnego dwor\u00f3w rabunku\u201d.<\/p>\n\n\n\n Posta\u0107 Ko\u015bciuszki na sta\u0142e wesz\u0142a do legendy zas\u0142u\u017conych Polak\u00f3w, nadal uosabia najpi\u0119kniejsze cnoty polskiego patriotyzmu. Spo\u0142ecze\u0144stwo polskie utrwala\u0142o Jego pami\u0119\u0107 przez budow\u0119 kopc\u00f3w ziemnych. Usytuowane zosta\u0142y m.in. w Szczekocinach, Rac\u0142awicach, Krakowie, Wyszkowie i Po\u0142a\u0144cu.<\/p>\n\n\n