{"id":340,"date":"2022-06-13T09:00:00","date_gmt":"2022-06-13T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/?p=340"},"modified":"2022-11-08T13:40:27","modified_gmt":"2022-11-08T12:40:27","slug":"szczucin-i-okolice-w-rabacji-tarnowskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/340\/szczucin-i-okolice-w-rabacji-tarnowskiej\/","title":{"rendered":"Szczucin i okolice w rabacji tarnowskiej"},"content":{"rendered":"\n

Wydarzenia 1846 r. kojarzymy z dwoma wydarzeniami. Pierwsze dotyczy powstania og\u00f3lnonarodowego, kt\u00f3re mia\u0142o rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 w nocy z 21 na 22 lutego. Drugie wydarzenie zwi\u0105zane jest z antyszlacheckim i antypa\u0144szczy\u017anianym zrywem ch\u0142op\u00f3w, zwanym rabacj\u0105 ch\u0142opsk\u0105. To ostatnie spowodowane by\u0142o narastaj\u0105cym w\u015br\u00f3d ch\u0142op\u00f3w przekonaniem o niesprawiedliwym ucisku pa\u0144szczy\u017anianym. Napi\u0119cie w\u015br\u00f3d w\u0142o\u015bcian w tamtym czasie obj\u0119\u0142o znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodkowej Europy. W pa\u0144stwie Habsburg\u00f3w, kt\u00f3rego Galicja by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105, do historii odchodzi\u0142 model uporz\u0105dkowanego spo\u0142ecze\u0144stwa, \u201ew kt\u00f3rym \u2013 jak pisa\u0142 Stanis\u0142aw Grodziski – monarcha rz\u0105dzi, szlachta broni kraju, mieszczanie op\u0142acaj\u0105 podatki, poddani ch\u0142opi za\u015b uprawiaj\u0105 rol\u0119, kt\u00f3ra nie jest ich w\u0142asno\u015bci\u0105, \u017cyj\u0105c szcz\u0119\u015bliwie pod patriarchaln\u0105 w\u0142adz\u0105 ziemian.<\/p>\n\n\n\n

Tabliczka na krzy\u017cu upami\u0119tniaj\u0105cym Wiosn\u0119 Lud\u00f3w 1846r<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Ten model ug\u0142adzonego spo\u0142ecze\u0144stwa zbli\u017ca\u0142 si\u0119 ku ko\u0144cowi na obszarze Ziemi Tarnowskiej. Nadal jednak w\u0142o\u015bcianin by\u0142 przywi\u0105zany do swoich ubogich gospodarstw, kt\u00f3re nie by\u0142y jego w\u0142asno\u015bci\u0105. Panu musia\u0142 oddawa\u0107 od 30 do 50% swego dochodu z gruntu czy robocizny. Uci\u0105\u017cliw\u0105 form\u0105 pracy ch\u0142opa na rzecz w\u0142a\u015bciciela ziemskiego by\u0142a pa\u0144szczyzna. Pisa\u0142 o niej Jan S\u0142omka, d\u0142ugoletni w\u00f3jt Dzikowa (obecnie cz\u0119\u015b\u0107 Tarnobrzega) w \u201ePami\u0119tnikach w\u0142o\u015bcianina\u201d:<\/p>\n\n\n\n
\n
\u201e<\/em>Jak starsi m\u00f3wili, kt\u00f3rzy pa\u0144szczyzn\u0119 odrabiali i zapami\u0119tali, to nie trzeba wi\u0119kszej kary na ludzi, jak by\u0142a pa\u0144szczyzna, \u017ce cz\u0142owiek gorzej wtedy by\u0142 traktowany ni\u017c teraz to bydl\u0119, kt\u00f3re jest uparte. Bili w polu i w domu za lada bagatel\u0119 tak, \u017ce tego, co od starszych ludzi s\u0142ysza\u0142em, opisa\u0107 nawet nie mo\u017cna i jest to wprost nie do uwierzenia, jak si\u0119 nad ludem pastwili.
Ka\u017cdy gospodarz musia\u0142 przedewszystkiem we dworze swoj\u0105 powinno\u015b\u0107 odrobi\u0107, zaprz\u0119giem lub pieszo, a dopiero prawie nocami sw\u00f3j grunt obrabia\u0142, obsiewa\u0142 i plon z niego zbiera\u0142. Nie by\u0142o wym\u00f3wki, \u017ce ma w domu piln\u0105 robot\u0119, bo jak nie wyszed\u0142 do odrobienia pa\u0144szczyzny, przychodzi\u0142 zaraz polowy, a gdy np. zasta\u0142 gospodyni\u0119 przy gotowaniu, to konewk\u0105 ogie\u0144 zalewa\u0142, w zimie okna i drzwi od domu poodejmowa\u0142 itp. .\u201d<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
$\"\"$ <\/a><\/figure>\n\n\n\n
Przejd\u017amy do teren\u00f3w Powi\u015bla. Marian Tyrowicz pisa\u0142, \u017ce w Suchym Gruncie dw\u00f3r utrzymywa\u0142 \u201especjalnego draba\u201d do smagania poddanych. Z kolei w Gr\u0119boszowie za rz\u0105dcy Rydla niemal wszyscy gospodarze uciekli z grunt\u00f3w za Wis\u0142\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Warto powt\u00f3rzy\u0107 za Micha\u0142em Wiesio\u0142owskim, przyw\u00f3dc\u0105 ma\u0142opolskiej szlachty, \u017ce najwi\u0119kszym b\u0142\u0119dem szlachty polskiej by\u0142o \u201eniemi\u0142osierdzie, z jakim si\u0119 obchodz\u0105 z w\u0142o\u015bcianami\u201d. Ten stan rzeczy wynika\u0142 z wielowiekowego egoizmu. Bieg wydarze\u0144 przyspieszy\u0142y lata 1844-1845, w kt\u00f3rych dosz\u0142o do nieurodzaj\u00f3w, licznych podtopie\u0144, co jeszcze wzmog\u0142o rozpacz w\u0142o\u015bcian.<\/p>\n\n\n\n
Stan niepewno\u015bci obj\u0105\u0142 te\u017c cz\u0119\u015b\u0107 szlacheckich posiadaczy ziemskich, kt\u00f3rzy zmierzali do odbudowy pa\u0144stwa polskiego oraz za\u017cegnania wzmagaj\u0105cego si\u0119 oporu na wsi. Narasta\u0142o przekonanie, \u017ce ruch rewolucyjny zostanie poparty przez podobne ruchy w innych krajach. Szlachta nie prowadzi\u0142a szerokiej agitacji na rzecz powstania w\u015br\u00f3d swoich poddanych. W zamy\u015ble ziemia\u0144stwa ch\u0142opi popr\u0105 powstanie, gdy og\u0142osi si\u0119 im akt uw\u0142aszczenia w dniu wybuchu powstania.<\/p>\n\n\n\n
Powy\u017cszy problem zilustruj\u0119 przy pomocy historii przes\u0142ucha\u0144 \u015bwiadk\u00f3w, kt\u00f3rych do powstania zach\u0119ca\u0142 dziedzic Teofil Pikuzi\u0144ski z Do\u0142\u0119gi (obecnie gmina Szczurowa). Teofil Pikuzi\u0144ski czynnie anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w przygotowanie powstania w trzech zaborach. W czasie powstania przed tragiczn\u0105 \u015bmierci\u0105 w Partyni przebywa\u0142 na Powi\u015blu (m.in. w Boles\u0142awiu, Ole\u015bnie, Sieradzy).<\/p>\n\n\n\n
Owe akta zosta\u0142y zamieszczone w ksi\u0105\u017cce \u201eRabacja na Powi\u015blu. Dziennik Marianny Pikuzi\u0144skiej i relacje ch\u0142opskie o krwawych wydarzeniach 1846 r.\u201d w opracowaniu Kazimierza Ba\u0144durskiego i W\u0142adys\u0142awa Koniecznego.
Czytamy w nich:<\/p>\n\n\n\n
\n
\u201eNazywam si\u0119 Franciszek Banek, rodem z Do\u0142\u0119gi J\u0119drzej Gadomski opowiedzia\u0142 mi, \u017ce przed 2. tygodniami (ok 30 stycznia) by\u0142 u naszego pana Pikuzi\u0144skiego o pieni\u0105dze w ilo\u015bci 40 floren\u00f3w ( z\u0142otych polskich) za krawieck\u0105 robot\u0119. Teofil Pikuzi\u0144ski nie odm\u00f3wi\u0142 mu tych \u017c\u0105danych pieni\u0119dzy, lecz nim je wyp\u0142aci\u0142, tak pocz\u0105\u0142 do niego m\u00f3wi\u0107: \u201eWkr\u00f3tce nim \u015bnieg staje (stopnieje) b\u0119dzie wojna, bo trzeba Polsk\u0119 odbi\u0107, bo nie tylko tutaj, lecz tak\u017ce za Wis\u0142\u0105 wszystko ruszy i nad tem dzia\u0142am, aby dawna Polska, kt\u00f3r\u0105 na trzy cz\u0119\u015bci rozdzielono, by\u0142a odzyskana, \u017ce b\u0119d\u0105 aresztowanych uwalnia\u0107, aby tym, kt\u00f3rzy na wojn\u0119 p\u00f3jd\u0105 pomagali, \u017ce oficjer\u00f3w sasarskich wybij\u0105, poczem wojsko zg\u0142upieje i tak\u017ce do nich przystanie, dalej, \u017ce wojna w Bochni, Tarnowie i Rzeszowie wybuchnie i \u017ce potem cesarza wyp\u0119dz\u0105.\u201d<\/p>\n(s.55 i n)<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n
\n
\u201eNazywam si\u0119 J\u0119drzej Gadomski rodem z Gorzkowa, okr\u0119gu krakowskiego. Przyby\u0142em, b\u0119d\u0105c jeszcze dzieckiem, z moimi rodzicami do Galicji, do Osieku, cyrku\u0142u wadowickiego. Zamieszka\u0142y od 12. lat w Do\u0142\u0119dze, cyrku\u0142u boche\u0144skiego.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n
\u201ePrzyszed\u0142szy do dworu i spuszczaj\u0105c (sic) panu Pikuzi\u0144skienu w\u0142osy, zacz\u0105\u0142 ten\u017ce ze mn\u0105 ze mn\u0105 rozmawia\u0107, co we wsi s\u0142ycha\u0107 i czyli o tem wiem, \u017ce b\u0119dzie wkr\u00f3tce rewolucja dla odzyskania dawnej Polski, \u017ce wielkie kupy ludzi na cyrku\u0142 i Bochni\u0119 uderz\u0105, \u017ce Niemc\u00f3w wyr\u017cn\u0105, \u017ce si\u0119 wsz\u0119dzie og\u0142osi Polski rz\u0105d, \u017ce dopiero wtenczas nastan\u0105 dla wszystkich ludzi dobre czasy, albowiem \u201epa\u0144skie\u201d ustanie, podatki si\u0119 zmniejsz\u0105, s\u00f3l stanieje i wszyscy ludzie sobie r\u00f3wni i wolni b\u0119d\u0105, wzywaj\u0105c mnie, czybym tak\u017ce z nim do rewolucji nie przysta\u0142. Gdym mu odpowiedzia\u0142, \u017ce si\u0119 boj\u0119, nazwa\u0142 mnie g\u0142upim i m\u00f3wi\u0142 mi, \u017ce on jest przecie\u017c panem, \u017ce ma z czego \u017cy\u0107, \u017ce ma \u017con\u0119 i dzieci, \u017ce si\u0119 przecie\u017c nie boi i do rewolucji p\u00f3jdzie. Nareszcie mi zakaza\u0142 komukolwiek o tem m\u00f3wi\u0107, a zw\u0142aszcza, \u017cebym do zwierzchno\u015bci o tem nie doni\u00f3s\u0142, poniewa\u017cby mi to i tak na nic si\u0119 nie przyda\u0142o, poniewa\u017c on m\u00f3wi\u0105c ze mn\u0105 w cztery oczy wszystkiego by si\u0119 wypar\u0142\u201d<\/p>\n(s. 63 i n)<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n
Ten sp\u00f3r mi\u0119dzy w\u0142o\u015bcianami a szlacht\u0105 wykorzystywali Austriacy. Specjalnym patentem obci\u0105\u017cyli ch\u0142op\u00f3w podatkiem rustykalnym, a jego egzekwowanie powierzono dziedzicom. Ponadto w\u0142a\u015bciciel ziemski sprawowa\u0142 nad ch\u0142opem w\u0142adz\u0119 s\u0105downicz\u0105, policyjn\u0105 oraz wyznacza\u0142 rekruta do wojska. Austriacy widz\u0105c zwi\u0119kszon\u0105 aktywno\u015b\u0107 spiskow\u0105 w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w postanowili wykorzysta\u0107 antagonizmy mi\u0119dzy tymi dwoma grupami spo\u0142ecznymi. Urz\u0119dnicy powiatowi oraz starosta tarnowski J\u00f3zef Breinl von Wallenstern prowadzili w\u015br\u00f3d nich propagand\u0119 m\u00f3wi\u0105c\u0105, \u017ce winnymi ich po\u0142o\u017cenia s\u0105 w\u0142a\u015bciciele maj\u0105tk\u00f3w. Breinl szerzy\u0142 wie\u015bci, \u017ce panowie po to si\u0119 zbroj\u0105, aby nie dopu\u015bci\u0107 do uwolnienia ludu przez dobrego cesarza. Tym samym wpajano ch\u0142opom prze\u015bwiadczenie o przychylnym stosunku zaborcy wobec ch\u0142op\u00f3w oraz to, \u017ce szlachta nie chcia\u0142a ul\u017cy\u0107 ich doli. Ponadto do budowania mitu dobrego cesarza w\u015br\u00f3d w\u0142o\u015bcian przyczynia\u0142a si\u0119 s\u0142u\u017cba w wojsku austriackim.<\/p>\n\n\n\n
$\"\"$ <\/a><\/figure>\n\n\n\n
W pracy przygotowawczej do wybuchu powstania w Galicji wyr\u00f3\u017cniali si\u0119 Edward Dembowski i Julian Goslar. Ten ostatni b\u0119d\u0105c nauczycielem po dworach (by\u0142 m.in. nauczycielem domowym u Kotarskich w Ole\u015bnie) kr\u0105\u017cy\u0142 po wsiach agituj\u0105c do przysz\u0142ego powstania.<\/p>\n\n\n\n
W po\u0142owie lutego dosz\u0142o do aresztowa\u0144 organizator\u00f3w powstania w zaborze pruskim. Mimo tych niepowodze\u0144 dosz\u0142o jednak do pr\u00f3b podj\u0119cia walki zbrojnej. Najwi\u0119kszy zasi\u0119g obj\u0119\u0142o powstanie w Krakowie. Wrzenie, kt\u00f3re ogarn\u0119\u0142o Krak\u00f3w i jego okolice nie trwa\u0142o d\u0142ugo. Po wycofaniu si\u0119 wojsk austriackich ze stolicy ma\u0142opolski, w kamienicy zwanej \u201eKrzysztofory\u201d przy Rynku G\u0142\u00f3wnym powo\u0142ano Rz\u0105d Narodowy Rzeczypospolitej Polskiej. Rz\u0105d w sk\u0142adzie: Ludwik Gorzkowski, Jan Tyssowski i Aleksander Grzegorzewski og\u0142osi\u0142 Manifest. W Manife\u015bcie og\u0142oszono m. in. zniesienie pa\u0144szczyzny, zniesienie przywilej\u00f3w oraz uw\u0142aszczenie ch\u0142op\u00f3w. Jednak po dziesi\u0119ciu dniach wojska zaborc\u00f3w wkroczy\u0142y do Krakowa i powstanie zako\u0144czy\u0142o si\u0119 kl\u0119sk\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Przebieg powstania w Tarnowskiem<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Na potrzeby niniejszego artyku\u0142u szczeg\u00f3lnie przydatna okaza\u0142a si\u0119 publikacja J\u00f3zefa Sieradzkiego i Czes\u0142awa Wycecha, kt\u00f3rzy w 1958 r. wydali \u201eRok 1846 w Galicji. Materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe\u201d. W lekturze szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce s\u0105 zeznania ch\u0142op\u00f3w opisuj\u0105cych przebieg rabacji w Tarnowskiem. Powi\u015blu w niniejszej pracy autorzy po\u015bwi\u0119cili wiele troski. Pomocn\u0105 lektur\u0105 by\u0142 rozdzia\u0142 \u201ePowiat d\u0105browski w dziejach Galicji przedautonomicznej\u201d Mariana Tyrowicza, w monografii \u201eD\u0105browa Tarnowska. Zarys dziej\u00f3w miasta i powiatu\u201d pod redakcj\u0105 Feliksa Kiryka i Zygmunta Ruty. O rabacji na Ziemi Szczuci\u0144skiej pisa\u0142 Krzysztof Struziak w pracy \u201eSzczucin i okolice. Zarys dziej\u00f3w do 1948 roku.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Z powy\u017cszych lektur wynika, \u017ce obw\u00f3d tarnowski odegra\u0142 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w planach powsta\u0144czych. Ustalono, \u017ce miejscem zbi\u00f3rki dla powsta\u0144c\u00f3w w Tarnowskiem by\u0142y punkty w Klikowej i w Tarnowcu na G\u00f3rze \u015bw. Marcina. Do Klikowej dwoma g\u0142\u00f3wnymi szlakami przybywali powsta\u0144cy z okolic nadwi\u015bla\u0144skich i okolic Mielca.<\/p>\n\n\n\n
Pierwszy szlak prowadzi\u0142 powsta\u0144c\u00f3w z Powi\u015bla i okolic Mielca. Powsta\u0144cy z Boles\u0142awia przez Olesno, Sieradz\u0119, Odporysz\u00f3w, \u0141ukow\u0105 i Krzy\u017c zbli\u017cali si\u0119 do Klikowej. Po drodze mieli do\u0142\u0105czy\u0107 powsta\u0144cy ze Szczucina i \u017babna.<\/p>\n\n\n\n
Drugi szlak rozpoczyna\u0142 si\u0119 w Wojs\u0142awiu pod Mielcem w kierunku Lisiej G\u00f3ry przez Partyni\u0119, Radomy\u015bl, Jastrz\u0105bk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
$\"\"$ <\/a><\/figure>\n\n\n\n
Termin wybuchu powstania wyznaczono na 21 lutego 1846 r. W Tarnowie, emerytowany major wojsk Polskich z powstania listopadowego, Leon Czachowski, samowolnie przyspieszy\u0142 wybuch powstania z 18 na 19 lutego 1846 r. Powsta\u0144cy 18 lutego zd\u0105\u017cali na punkty zbiorcze w Tarnowie.<\/p>\n\n\n\n
<\/strong>W przygotowaniu powstania aktywnie uczestniczy\u0142a szlachta z Powi\u015bla. U Miko\u0142aja Rydla w Woli Szczuci\u0144skiej 18 lutego zebra\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 spiskowc\u00f3w, kt\u00f3ra uda\u0142a si\u0119 do Boles\u0142awia. Tam zebra\u0142o si\u0119 oko\u0142o 60 os\u00f3b, kt\u00f3rzy wieczorem r\u00f3\u017cnymi drogami udali si\u0119 do \u0141ukowej, gdzie mia\u0142o odby\u0107 si\u0119 zgrupowanie powsta\u0144c\u00f3w. Jednak ju\u017c w Odporyszowie napotkali na pierwsze problemy. Tam ch\u0142opi z Odporyszowa rozp\u0119dzili powsta\u0144c\u00f3w. Nieliczni, kt\u00f3rzy dotarli do \u0141ukowej zostali podzieleni na trzy oddzia\u0142y. Po przybyciu na cmentarz choleryczny w Klikowej pod Tarnowem, czekali na sygna\u0142 rozpocz\u0119cia powstania. Mia\u0142 nim by\u0107 po\u017car karczmy na G\u00f3rze \u015bw. Marcina. Brak sygna\u0142u spowodowa\u0142, \u017ce atak na Tarn\u00f3w nie nast\u0105pi\u0142. Nawet przybycie na miejsce zbi\u00f3rki majora Leona Czechowskiego, dow\u00f3dcy powstania w Tarnowskiem nie spowodowa\u0142o podj\u0119cia zdecydowanych dzia\u0142a\u0144. Przyszli powsta\u0144cy zm\u0119czeni rozgardiaszem, srog\u0105 lutow\u0105 pogod\u0105 oraz d\u0142ugim oczekiwaniem na sygna\u0142 ataku rozpocz\u0119li powr\u00f3t do swoich dwor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Ch\u0142opi, pod wp\u0142ywem urz\u0119dnik\u00f3w austriackich, zaatakowali powracaj\u0105cych powsta\u0144c\u00f3w. Pomi\u0119dzy 19-22 lutego rze\u017a galicyjska rozszala\u0142a si\u0119 w cyrkule tarnowskim. Niszczono dwory, palono dobytek pan\u00f3w, mordowano dziedzic\u00f3w, nawet dochodzi\u0142o do pl\u0105drowania ko\u015bcio\u0142\u00f3w. W Tarnowskiem zanotowano 140 naj\u015b\u0107 na dwory, 750 os\u00f3b zamordowano na og\u00f3ln\u0105 liczb\u0119 1000 w ca\u0142ej Galicji. \u017bywio\u0142owy ruch ch\u0142opski z czasem zacz\u0105\u0142 przybiera\u0107 bardziej zorganizowane formy. Przyw\u00f3dc\u0105 ruchu zosta\u0142 Jakub Szela, kt\u00f3ry blisko \u0107wier\u0107 wieku kierowa\u0142 oporem przeciwko Boguszom we wsi Smarzowa (dzisiaj powiat d\u0119bicki). Rodzina Bogusz\u00f3w ze Smarzowej by\u0142a spokrewniona z Boguszami herbu P\u00f3lkozic, w\u0142a\u015bcicielami d\u00f3br w Lubaszu. Jego nieugi\u0119ta postawa pozwoli\u0142a mu poprowadzi\u0107 ch\u0142op\u00f3w przeciwko s\u0105siednim dworom. Posta\u0107 Jakuba Szeli z biegiem lat obros\u0142a krwaw\u0105 legend\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Rannych, zabitych oraz dogorywaj\u0105cych powsta\u0144c\u00f3w przywo\u017cono do Tarnowa. Za powsta\u0144c\u00f3w zwiezionych do miasta w\u0142adze administracyjne wyp\u0142aca\u0142y tzw. \u201ekrwawe premie\u201d(5 z\u0142otych re\u0144skich z \u017cywego, 10 z\u0142otych re\u0144skich za zabitego). Zmasakrowane cia\u0142a by\u0142y rzucane przed Starostwem na placu Sobieskiego. Krew p\u0142yn\u0119\u0142a ulic\u0105 Krakowsk\u0105 i ulica Targow\u0105. Pomordowanych pochowano we wsp\u00f3lnej mogile rabacyjnej na Starym Cmentarzu w Tarnowie. Spo\u015br\u00f3d 206 ofiar uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 nazwiska 53 zabitych. Z czasem mogi\u0142a zacz\u0119\u0142a zarasta\u0107 traw\u0105. Tarnowianie \u017cyli nadal t\u0105 tragedi\u0105 i pami\u0119tali o mogile o wymiarach ok. 17 m kw. Z czasem w oparciu o mogi\u0142\u0119 pomordowanych w 1846 r. powsta\u0142a Kwatera Zas\u0142u\u017conych.
Na tablicy informacyjnej znajduj\u0105cej si\u0119 przed Kwater\u0105 Zas\u0142u\u017conych czytamy:<\/p>\n\n\n\n
\n
\u201e<\/em>Kwatera zas\u0142u\u017conych zwana tak\u017ce Kwater\u0105 Powsta\u0144ca jest miejscem szczeg\u00f3lnej czci wielu pokole\u0144 tarnowian. Znajduj\u0105 si\u0119 tu groby Syn\u00f3w Ojczyzny, kt\u00f3rzy brali udzia\u0142 w XIX- wiecznych powstaniach, zrywach narodowych, w obu wojnach \u015bwiatowych.
Od ko\u0144ca XIX wieku, od czas\u00f3w, gdy u naszych przodk\u00f3w rodzi\u0142a si\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodowa, miejsce to otoczone zosta\u0142o przez mieszka\u0144c\u00f3w miasta szczeg\u00f3ln\u0105 trosk\u0105 (\u2026).
W czasie rabacji tarnowskiej, zwan\u0105 tak\u017ce rzezi\u0105 galicyjsk\u0105, zach\u0119ceni i zmotywowani przez zaborc\u0119 ch\u0142opi powiatu tarnowskiego i s\u0105siednich ruszyli na dwory zabijaj\u0105c ich w\u0142a\u015bcicieli, niszcz\u0105c i rabuj\u0105c mienie dworskie. Ofiary tych napad\u00f3w przywo\u017cono do Tarnowa, pocz\u0105tkowo pod starostwo, p\u00f3\u017aniej pod kamienic\u0119 Kamienobrodzkich. Zabitych lub zmar\u0142ych z ran spiskowc\u00f3w szlacheckich, s\u0142u\u017cb\u0119 dworsk\u0105, oficjalist\u00f3w i duchowie\u0144stwo pochowano noc\u0105 we wsp\u00f3lnej mogile ziemnej. Mogi\u0142a mia\u0142a na wieki pozosta\u0107 anonimowa ku przestrodze zwyci\u0119\u017conych. Rabacja by\u0142a najwi\u0119ksz\u0105 zbrodni\u0105 publiczn\u0105 w XIX- wiecznej Europy. \u201e Najsmutniejsza mogi\u0142a na \u015bwiecie\u201d sta\u0142a si\u0119 z czasem zacz\u0105tkiem Kwatery Zas\u0142u\u017conych. Jak wykaza\u0142 Bogus\u0142aw A. Baczy\u0144ski, w mogile rabacyjnej z\u0142o\u017cono cia\u0142a 206 ofiar pami\u0119tnych zapust\u00f3w lutowych z 1846r.\u201d<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
W pracy przygotowawczej do wybuchu powstania w Galicji wyr\u00f3\u017cniali si\u0119 Edward Dembowski i Julian Goslar. Ten ostatni b\u0119d\u0105c nauczycielem po dworach (by\u0142 m.in. nauczycielem domowym u Kotarskich w Ole\u015bnie) kr\u0105\u017cy\u0142 po wsiach agituj\u0105c do przysz\u0142ego powstania.<\/p>\n\n\n\n
Rabacja na Ziemi Szczuci\u0144skiej<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Z dost\u0119pnej literatury wiemy, \u017ce w S\u0142upcu u Rej\u00f3w werbowano ochotnik\u00f3w do powstania, a Miko\u0142aj Rydel, dzier\u017cawca Woli Szczuci\u0144skiej, ju\u017c od 12 stycznia g\u0142osi\u0142 o wybuchu powstania.<\/p>\n\n\n\n
Krzysztof Struziak, historyk regionu, wykazuje w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eSzczucin i okolice\u201d, \u017ce ruch ch\u0142opski w okolicy Szczucina rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 21 lutego. Dwory w Lubaszu i Szczucinie oraz plebania w miasteczku by\u0142y przyszykowane do obrony. Obron\u0119 organizowa\u0142 Gustaw Schurek przy pomocy stra\u017cy granicznej. W obron\u0119 dwor\u00f3w swoich dziedzic\u00f3w na Ziemi Szczuci\u0144skiej cz\u0119sto anga\u017cowali si\u0119 miejscowi ch\u0142opi.<\/p>\n\n\n\n
Najbardziej na naszym terenie ucierpia\u0142a rodzina Rydl\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n
\n
Antoni Rydel zamordowany siekier\u0105 na oczach jego \u017cony;<\/li>\n\n\n\n
Miko\u0142aj Rydel zat\u0142uczony przez ch\u0142op\u00f3w cepami;<\/li>\n\n\n\n
Feliks Rydel zamordowany we w\u0142asnym domu;<\/li>\n\n\n\n
Ludwik Go\u0142uchowski wraz z dwoma synami spalony \u017cywcem;<\/li>\n\n\n\n
J\u00f3zef Rydel zamordowany w czasie obrony swojego dworu w D\u0105browicy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Jak podaje lokalny historyk w samej D\u0105browicy zgin\u0119\u0142o dziesi\u0119\u0107 os\u00f3b, a na terenie parafii Szczucin ponad dwadzie\u015bcia. Pochowano ich na \u201estarym\u201d cmentarzu szczuci\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n
W pracy J\u00f3zefa Sieradzkiego i Czes\u0142awa Wycecha \u201eRok 1846 w Galicji\u201d zamieszczona jest relacja proboszcza Andrzeja Walig\u00f3rskiego o przebiegu wydarze\u0144 z czas\u00f3w rabacji, kt\u00f3re rozegra\u0142y si\u0119 w parafii S\u0142upiec.
Czytamy w niej:<\/p>\n\n\n\n
\n
\u201ea) Co do ko\u015bcio\u0142a w S\u0142upcu, ten niezrabowany dla swojego ub\u00f3stwa. Zdaje si\u0119, \u017ce jest najubo\u017cszy w ca\u0142ej Diecezji, jednakowo\u017c jest zniszczony w niebytno\u015bci Plebana od w\u0142asnych parafian s\u0142upieckich, nie by\u0142o \u017cadnego uszanowania dla ko\u015bcio\u0142a, w kt\u00f3rym wszystko przewracano i rewidowano (\u2026)
b) Co do Plebana ten \u017cadnych fizycznych, lecz nadto moralnych plag [nie] odebra\u0142 i odbiera, gdy\u017c dnia 21 lutego br. wieczorem dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce si\u0119 niezbo\u017cni Parafianie zmawiaj\u0105 napa\u015b\u0107 Plebani\u0119 i Plebana nocn\u0105 por\u0105 uszed\u0142 do Szczucina pod opiek\u0105 Stra\u017cy nadgranicznej, a dzie\u0144 22 lutego oko\u0142o godziny 10 z rana napadni\u0119ta Plebania i zrabowana, w tym samym czasie napadni\u0119ty i ko\u015bci\u00f3\u0142. (\u2026).\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Z dalszej relacji wynika, \u017ce gdy proboszcz w asy\u015bcie stra\u017cy nadgranicznej ze Szczucina po przeczytaniu odezwy od Pasterza Diecezji Tarnowskiej oraz Najja\u015bniejszego Monarchy zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 z pro\u015bb\u0105 do swoich Parafian, aby kosztowne rzeczy postarali si\u0119 odda\u0107 w\u0142a\u015bcicielom i za bezcen \u017bydom nie sprzedawali.<\/p>\n\n\n\n
$\"\"$ <\/a><\/figure>\n\n\n\n
Proboszcz w S\u0142upcu w 5 niedziel\u0119 postu g\u0142osi\u0142 kazanie, w czasie kt\u00f3rej t\u0142umaczy\u0142 fragment rozdzia\u0142u Jana \u015aw. (8) o niewdzi\u0119czno\u015bci Faryzeusz\u00f3w. Wtedy Parafianie mieli \u201eszemra\u0107 i niespokoi\u0107\u201d, a proboszcz musia\u0142 przerwa\u0107 nauk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Interesuj\u0105c\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 sk\u0142adow\u0105 ksi\u0105\u017cki J\u00f3zefa Sieradzkiego i Czes\u0142awa Wycecha s\u0105 wykazy zabitych oraz naj\u015b\u0107 na dwory. Lista zabitych zawiera 449 nazwisk z obwodu tarnowskiego z 728 nazwisk zabitych w Galicji. Drugi wykaz obejmuje 474 dwory zniszczone przez ch\u0142op\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Uczestnicy wydarze\u0144 1846 r<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Wopracowaniu J\u00f3zefa Sieradzkiego i Czes\u0142aw Wycecha s\u0105 zebrane zeznania 11 oskar\u017conych uczestnik\u00f3w wyprawy na Tarn\u00f3w z Powi\u015bla, kt\u00f3rzy przez s\u0105d austriacki zostali skazani na \u015bmier\u0107. Ich \u017cyciorysy zosta\u0142y opisane w zeznaniach. Wobec nich S\u0105d Najwy\u017cszy zastosowa\u0142 u\u0142askawienie z powodu braku dostatecznych dowod\u00f3w. Jednak taki wyrok pozostawia\u0142 oskar\u017conego w sytuacji niepewnej – m\u00f3g\u0142 si\u0119 on obawia\u0107 w ka\u017cdej chwili podj\u0119cia post\u0119powania na nowo.<\/p>\n\n\n\n
\n
Roman Czy\u017cewski, <\/strong>urodzony w 1813 r.,nadstra\u017cnik skarbowy i komendant posterunku w Boles\u0142awiu, gdzie posiada\u0142 gospodarstwo. Po zako\u0144czeniu powstania wraz z innymi uczestnikami wyprawy na Tarn\u00f3w zosta\u0142 przez w\u0142adze austriackie odstawiony do Lwowa. Z zezna\u0144 wynika, \u017ce trzy razy ugodzi\u0142 si\u0119 no\u017cem w piersi.
U\u0142askawiony na lat 15. (\u201eRok 1846 w Galicji\u201d.<\/strong><\/em> s.56)
<\/li>\n\n\n\n
Henryk Chwalib\u00f3g<\/strong>, urodzony w 1824 r., syn Antoniego Chwaliboga, dziedzica d\u00f3br Szczucin. Po sko\u0144czeniu gimnazjum w Tarnowie studiowa\u0142 w Wiedniu na Politechnice. W 1843 r. uda\u0142 si\u0119 swojej siostry Laury, kt\u00f3ra wraz ze swym m\u0119\u017cem Konstantym Lisowskim prowadzi\u0142a folwark w Kannie. W sprawie powstania kontaktowa\u0142 si\u0119 z Miko\u0142ajem Rydlem, a wraz z Nikodemem Marynowskim uda\u0142 si\u0119 w tej sprawie do Maniowa.

18 lutego by\u0142 dru\u017cb\u0105 na weselu Karoliny Tott z Andrzejem Rychterem w Maniowie. Wraz z orszakiem \u015blubnym uda\u0142 si\u0119 do ko\u015bcio\u0142a w Szczucinie. W trakcie mszy \u015blubnej zosta\u0142 wywo\u0142any przez Zygmunta Rydla, kt\u00f3ry na w\u00f3zku czeka\u0142 przed ko\u015bcio\u0142em. Rydel przekaza\u0142 mu informacj\u0119 o zmianie terminu powstania. M\u0142ody Chwalib\u00f3g szybko wr\u00f3ci\u0142 z weselem do Maniowa, a nast\u0119pnie z Marynowskim przejechali do Woli Szczuci\u0144skiej, w kt\u00f3rej uzbroi\u0142 si\u0119. Nast\u0119pnie przemieszcza si\u0119 do Boles\u0142awia przez Szczucin, gdzie przebra\u0142 si\u0119 w ciep\u0142e ubranie. Los powsta\u0144czy ostatecznie rzuci\u0142 go do Gruszowa, gdzie zostaje uj\u0119ty i pobity przez ch\u0142op\u00f3w. W jego obecno\u015bci zostaje m. in. zamordowany Prosper Konopka. Zostaje dostarczony do w\u0142adz austriackich w Tarnowie, gdzie przebywa\u0142 w szpitalu do ko\u0144ca kwietnia.

U\u0142askawiony na 7 lat. (\u201eRok 1846 w Galicji\u201d.<\/strong><\/em> s.58)
<\/li>\n\n\n\n
Zygmunt Rydel, <\/strong>urodzony w 1819 r., syn J\u00f3zefa, exmajora (zabitego przez ch\u0142op\u00f3w), dzier\u017cawcy Ostr\u00f3wka. Po uko\u0144czeniu szk\u00f3\u0142, przebywa\u0142 w gospodarstwie brata ciotecznego Miko\u0142aja Rydla w Woli Szczuci\u0144skiej. 12 stycznia 1846 r., wracaj\u0105c podpity z jarmarku w D\u0105browie zatrzyma\u0142 si\u0119 w karczmie w Sm\u0119gorzowie. Tam wyg\u0142osi\u0142 mow\u0119 do ch\u0142op\u00f3w, w kt\u00f3rej m\u00f3wi\u0142 o pa\u0144szczy\u017anie i zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 rewolucji.

17 lutego 1846 r. do Rydl\u00f3w w Woli Szczuci\u0144skiej przybyli Pikuzi\u0144ski z Micha\u0142em Sroczy\u0144skim, kt\u00f3rzy przynie\u015bli wezwanie do rozpocz\u0119cia powstania. Bracia cioteczni konno pojechali z t\u0105 wiadomo\u015bci\u0105 do swego wuja Ludwika Go\u0142uchowskiego. Po drodze wst\u0105pili do Feliksa Rydla, kt\u00f3ry mieszka\u0142 w D\u0105browicy.

Niebawem, wraz uzbrojonymi osobami (Henryk Chwalib\u00f3g, Nikodem Marynowski, Orzechowski, Wojciechowski, Bystro\u0144) udaj\u0105 si\u0119 do Boles\u0142awia przez Szczucin. Nast\u0119pnie z Boles\u0142awia Zygmunt Rydel wraz Go\u0142uchowskim rozpoczynaj\u0105 podr\u00f3\u017c konnym wozem do punktu zbornego, kt\u00f3ry ulega zniszczeniu. Zmusza ich to dalszej podr\u00f3\u017cy konno. Po zmyleniu drogi w Lisiej G\u00f3rze, w mieszkaniu ekonoma Butrynowicza, zostaj\u0105 przez ch\u0142op\u00f3w z\u0142apani, pobici i odstawieni do Tarnowa.

U\u0142askawiony na 6 lat. (\u201eRok 1846 w Galicji\u201d.<\/strong><\/em> s.57)
<\/li>\n\n\n\n
Feliks Wojciechowski, <\/strong>lat 36,kawaler, mieszkaniec Skrzynki, mandatariusz (wykonywa\u0142 czynno\u015bci policyjno-administracyjno-s\u0105dowe w stosunku do ludno\u015bci ch\u0142opskiej, w sprawach zwi\u0105zanych z pa\u0144szczyzn\u0105) w Delastowicach.
W jego mieszkaniu w Skrzynce odby\u0142a si\u0119 16 lutego narada przyw\u00f3dc\u00f3w powstania, tj. Rogali\u0144skiego z Janem \u0141api\u0144skim.

W jego mieszkaniu w Skrzynce odby\u0142a si\u0119 16 lutego narada przyw\u00f3dc\u00f3w powstania, tj. Rogali\u0144skiego z Janem \u0141api\u0144skim.
By\u0142 szwagrem Micha\u0142a Sroczy\u0144skiego, kt\u00f3ry poinformowa\u0142 go o rozpocz\u0119ciu powstania. Wojciechowski z t\u0105 wiadomo\u015bci\u0105 18 lutego uda\u0142 si\u0119 do Franciszka Bogusza do Lubasza. Po zjedzeniu z nim obiadu wraca do domu. Tam zbroi si\u0119 i wraz z Bystroniem jedzie do Boles\u0142awia. Stamt\u0105d ze Sroczy\u0144skim i Twardzikowskim przez D\u0105brow\u0119 udali si\u0119 do \u0141ukowa, by we dworze Wojciechowskiej czeka\u0107 na oddzia\u0142y z Radomy\u015bla i od Wis\u0142oka. Po powrocie, 20 lutego zostaje aresztowany w Delastowicach i odstawiony do Tarnowa.

U\u0142askawiony na 12 lat.( \u201e<\/strong><\/em>Rok 1846 w Galicji\u201d s. 57 i n.)
<\/li>\n\n\n\n
Bogumi\u0142 Sroczy\u0144ski, <\/strong>urodzony w 1825 r., <\/strong>syn Ferdynanda Sroczy\u0144skiego, w\u0142a\u015bciciela folwarku w Boles\u0142awiu (zabitego przez ch\u0142op\u00f3w). M\u0142odszy brat Micha\u0142a Sroczy\u0144skiego. Do powstania wyjecha\u0142 na wozie z czterema s\u0142u\u017c\u0105cymi, kt\u00f3rzy byli uzbrojeni w wid\u0142y. Bogumi\u0142 zabra\u0142 ze sob\u0105 pa\u0142asz i strzelb\u0119. Do wyznaczonego miejsca z trudno\u015bciami uda\u0142 si\u0119 przez D\u0105brow\u0119 wraz z Wojciechowskim do \u0141ukowa.

U\u0142askawiony na 3 lata. (\u201eRok 1846 w Galicji\u201d.<\/strong><\/em> s.60)
<\/li>\n\n\n\n
Micha\u0142 Sroczy\u0144ski, <\/strong>(zabity przez ch\u0142op\u00f3w), syn Ferdynanda,W czasie studi\u00f3w na Uniwersytecie Warszawskim bra\u0142 udzia\u0142 w powstaniu listopadowym. Wsp\u00f3lnie z Goslarem aktywnie przygotowywa\u0142 zryw powsta\u0144czy 1846 r.

17 lutego aktywnie agitowa\u0142 na rzecz powstania na terenie Powi\u015bla. Z rozkazami by\u0142 w miejscowo\u015bciach: Bre\u0144, Szczucin, Wola Szczuci\u0144ska, Mani\u00f3w, Skrzynka, Borusowa, w nocy z 17\/18 uda\u0142 si\u0119 do Borusowej, Woli Gr\u0105dzkiej, M\u0119drzechowa. Agitacja odnios\u0142a sukces \u2013 w Boles\u0142awiu zebra\u0142o si\u0119 oko\u0142o 50 os\u00f3b. Spiskowcy, kt\u00f3rzy udali si\u0119 na punkt zborny zostali zaatakowani przez ch\u0142op\u00f3w ju\u017c w Odporyszowie.

W nocy z 18\/19 lutego wraz ze swoim oddzia\u0142em dotar\u0142 do Tarnowa, a brak aktywno\u015bci w\u015br\u00f3d powsta\u0144c\u00f3w spowodowa\u0142 powr\u00f3t do Boles\u0142awia. (\u201eRok 1846 w Galicji\u201d.<\/strong><\/em> s.62,122)

Micha\u0142 Sroczy\u0144ski oraz jego ojciec Ferdynand zostali pochowali we wsp\u00f3lnej mogile na Starym Cmentarzu w Tarnowie. W ko\u015bciele parafialnym pod wezwaniem \u015bw. Wojciecha w Boles\u0142awiu (powiat d\u0105browski) znajduje si\u0119 epitafium z napisem: PRO MEMORIA\/ \u015a.P.\/ FERDYNAND ur. 1783 i MICHA\u0141 ur. 1812\/ SROCZY\u0143SCY\/ POWSTA\u0143CY 1831\/ ZAMORDOWANI w RABACJI 20.II.1846\/ POCHOW. W TARNOWIE
<\/li>\n\n\n\n
Karol Kotarski, <\/strong>w\u0142a\u015bciciel maj\u0105tku w Ole\u015bnie, nazywany \u201ekr\u00f3lem ch\u0142opk\u00f3w\u201d- po\u017cycza\u0142 ch\u0142opom w swoich wsiach pieni\u0105dze w czasie przedn\u00f3wka, czu\u0142y na krzywd\u0119 ch\u0142op\u00f3w. Osobi\u015bcie nie anga\u017cowa\u0142 si\u0119 powstanie w 1846 r. Jan Bania ze wsi Swarz\u00f3w, dzia\u0142acz ludowy, w li\u015bcie do Cz. Wycecha pisa\u0142 o \u015bmierci K. Kotarskiego: \u201eOt\u00f3\u017c w Ole\u015bnie i dzi\u015b jest gorzelnia. Kiedy w dniu tym nadci\u0105gn\u0119li ch\u0142opi z Lisiej G\u00f3ry, \u0141ukowa, rozbili beczk\u0119 z okowit\u0105, upili si\u0119 i cz\u0119\u015b\u0107 ich posz\u0142a do folwarku w Ole\u015bnie zwanym Owczarni\u0105 i przywiedli do miejscowego cyrku\u0142u zarz\u0105dc\u0119 d\u00f3br Kotarskiego. W domu ch\u0142opa Wielkusa na owym s\u0105dzie mia\u0142 z\u0142a opini\u0119 i tam na podw\u00f3rzu tego\u017c Wielkusa zosta\u0142 zamordowany. ( s. 368).

Z kolei Antoni Sypek, tarnowski historyk podaje, \u017ce zosta\u0142 pobity w Partyniu (dzisiejszy \u0141\u0119g Tarnowski). Zmasakrowane cia\u0142o dziedzica Olesna zidentyfikowano po monogramie na koszuli. Pochowany we wsp\u00f3lnej mogile na Starym Cmentarzu. Rodzinie Kotarskiego pozwolono na wsp\u00f3lnej mogile ofiar postawi\u0107 p\u0142yt\u0119 nagrobn\u0105.
<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
$\"\"$ <\/a><\/figure>\n\n\n\n
Epilog<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Antyszlacheckie powstanie ch\u0142opskie z 1846 r. zwane rabacj\u0105 nie by\u0142o w stanie doprowadzi\u0107 do likwidacji stosunk\u00f3w feudalnych na terenie Galicji. Jednak skutkiem powstania ch\u0142opskiego z 1846 by\u0142o nadanie ziemi ch\u0142opom w zaborze austriackim w 1848 r.<\/p>\n\n\n\n
Owo powstanie stanowi\u0142o motyw zainteresowa\u0144 dla pisarzy i poet\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Pomimo faktu, \u017ce na Powi\u015blu niewiele jest miejsc upami\u0119tniaj\u0105cych wydarzenia z pierwszej po\u0142owy XIX wieku to jednak pami\u0119\u0107 o tych wydarzeniach funkcjonuje w przestrzeni szkolnej, samorz\u0105dowej i medialnej.<\/p>\n\n\n\n
Na stronie internetowej Powiatu D\u0105browskiego czytamy, \u017ce 19 lutego 2021 r. na Cmentarzu Starym w Tarnowie przy Kwaterze Powsta\u0144czej przedstawiciele samorz\u0105d\u00f3w z\u0142o\u017cyli okoliczno\u015bciowe wi\u0105zanki na mogile ofiar pomordowanych w czasie tragicznych wydarze\u0144 z 1846 r. Powiat D\u0105browski reprezentowa\u0142 starosta d\u0105browski Les\u0142aw Wieczorek. W zbiorowej mogile spoczywaj\u0105 osoby pochodz\u0105ce z obecnego powiatu d\u0105browskiego. S\u0105 to:<\/p>\n\n\n\n
\n
Karol Kotarski \u2013 w\u0142a\u015bciciel Olesna;<\/li>\n\n\n\n
Prosper Konopka \u2013 bohater powstania listopadowego;<\/li>\n\n\n\n
Ferdynand Sroczy\u0144ski- w\u0142a\u015bciciel maj\u0105tku w Boles\u0142awiu;<\/li>\n\n\n\n
Micha\u0142 Sroczy\u0144ski \u2013 syn Ferdynanda Sroczy\u0144skiego.
<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n
**Marek Jachym<\/strong><\/p>\n\n\n\n**
**\n\n\n\n**<\/div>\n\n\n\n
\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>Jan S\u0142omka, Pami\u0119tniki w\u0142o\u015bcianina od pa\u0144szczyzny do dni dzisiejszych, <\/em>Krak\u00f3w 1912
[Internet: <\/a><\/em>https:\/\/pbc.rzeszow.pl \u203a dlibra \u203a publication \u203a edition, dost\u0119p12.07.2021]<\/em><\/a>
Rok 1846 w Galicji. Materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe. <\/em>Zebrali i opracowali J\u00f3zef Sieradzki i Czes\u0142aw Wycech, Warszawa 1958
Krzysztof Struziak, Szczucin i okolice. Zarys dziej\u00f3w do 1945 roku. <\/em>Szczucin 2009
Marian Morawczy\u0144ski, St. Pot\u0119pa, Ch\u0142opi i szlachta (w:) Tarn\u00f3w. Zamie\u015bcie i Burek. Cz.3. Wielki Przewodnik<\/em>, Tarn\u00f3w 1996
Marian Morawczy\u0144ski, St. Pot\u0119pa, Spiski<\/em> (w:) Tarn\u00f3w. Zamie\u015bcie i Burek. Cz.3. Wielki Przewodnik<\/em>, Tarn\u00f3w 1996
Marian Morawczy\u0144ski, St. Pot\u0119pa, Zag\u0119szczenie si\u0119 atmosfery<\/em> (w:) Tarn\u00f3w. Zamie\u015bcie i Burek. Cz.3. Wielki Przewodnik<\/em>, Tarn\u00f3w 1996
Marian Morawczy\u0144ski, St. Pot\u0119pa, W Tarnowie przed wybuchem<\/em> (w:) Tarn\u00f3w. Zamie\u015bcie i Burek. Cz.3. Wielki Przewodnik<\/em>, Tarn\u00f3w 1996
Marian Morawczy\u0144ski, St. Pot\u0119pa, Powstanie i rze\u017a<\/em> (w:) Tarn\u00f3w. Zamie\u015bcie i Burek. Cz.3. Wielki Przewodnik<\/em>, Tarn\u00f3w 1996
A. Sypek, J\u00f3zef Breinl Wallestern<\/em> (w:) Tarn\u00f3w. Zamie\u015bcie i Burek. Cz.3. Wielki Przewodnik<\/em>, Tarn\u00f3w 1996
M. Tyrowicz, Powiat d\u0105browski w dziejach Galicji przedrozbiorowej <\/em>(w:) D\u0105browa Tarnowska. Zarys dziej\u00f3w miasta i powiatu, <\/em>pod red. F. Kiryka, Z. Ruty, <\/em>Warszawa-Krak\u00f3w 1974
A. Sypek, Cmentarz Stary w Tarnowie. Przewodnik, Tarn\u00f3w 1999<\/em>
J. A. Gierowski, Historia Polski 1764-1864, <\/em>Warszawa 1984
Jan S\u0142omka, *Pami\u0119tniki w\u0142o\u015bcianina od pa\u0144szczyzny do dni dzisiejszych<\/em>, Krak\u00f3w 1912 [Internet:* https:\/\/pbc.rzeszow.pl \u203a dlibra \u203a publication \u203a edition, dost\u0119p12.07.2021]<\/a>
Kieniewicz, Stefan – „Rok 1846 w Galicji, recenzja \u201ePrzegl\u0105d Historyczny\u201d nr 49\/4 s. 792-802 [Internet BazHum MuzHP, dost\u0119p 20.01.2022]<\/a><\/cite><\/blockquote><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wydarzenia 1846 r. kojarzymy z dwoma wydarzeniami. Pierwsze dotyczy powstania og\u00f3lnonarodowego, kt\u00f3re mia\u0142o rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 w nocy z 21 na 22 lutego. Drugie wydarzenie zwi\u0105zane Czytaj wi\u0119cej…<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":341,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[21,15,16,20,18,14],"class_list":["post-340","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publikacje","tag-bohaterzy","tag-lokalne","tag-polska","tag-powiat-dabrowski","tag-publikacje-historyczne","tag-szczucin"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/340","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=340"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/340\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":420,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/340\/revisions\/420"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/341"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=340"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=340"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=340"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}