Ot\u00f3\u017c 16 X 1944 r ok. godziny 20.30. zosta\u0142 zestrzelony nad miejscowo\u015bci\u0105 Czark\u00f3wka (w Gminie Radgoszcz) Liberator KH \u2013 152 \u201eF\u201d z 34. Dywizjonu SAAF (South African Air Force \u2013 Po\u0142udniowoafryka\u0144skie Si\u0142y Powietrzne<\/em>), kt\u00f3ry mia\u0142 dokona\u0107 zrzutu na plac\u00f3wk\u0119 AK \u201eBuk\u201d 201 ko\u0142o Radomska. Samolot zosta\u0142 zestrzelony przez niemieckiego lotnika z pu\u0142ku nocnych my\u015bliwc\u00f3w. Za\u0142oga sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z o\u015bmiu lotnik\u00f3w: 5 Po\u0142udniowoafryka\u0144czyk\u00f3w (SAAF) i 3 Brytyjczyk\u00f3w (RAF \u2013 Royal Air Force \u2013 Kr\u00f3lewskie Si\u0142y Powietrzne) <\/em>. We wraku samolotu \u015bmier\u0107 ponie\u015bli: por. J. A. Lithgow (pilot), por. K. B. Mac Wiliam (pilot), sier\u017c. T. Myers (RAF- bombardier), sier\u017c. F.G. Ellis (RAF \u2013 strzelec), sier\u017c. W. F. Cowan (RAF \u2013 strzelec).<\/p>\n\n\n\n Trzem lotnikom uda\u0142o si\u0119 wyl\u0105dowa\u0107 na Ziemi Szczuci\u0144skiej. Byli to: por. E. Colbert (SAAF) – nawigator i ppor. G. C. Dicks (SAAF) – radiotelegrafista oraz por. S. I. Fourie (SAAF) \u2013 strzelec. Nawigatorem i radiotelegrafist\u0105 zaopiekowa\u0142a si\u0119 Armia Krajowa z plac\u00f3wki \u201eStanis\u0142awa\u201d. Mniej szcz\u0119\u015bcia mia\u0142 tylny strzelec por. Fourie, kt\u00f3ry wyl\u0105dowa\u0142 na spadochronie nieopodal folwarku Bukowiec. Ranny lotnik niefortunnie trafi\u0142 na kwater\u0119 dow\u00f3dcy niemieckiego pu\u0142ku, kt\u00f3ry tam stacjonowa\u0142. Stamt\u0105d przej\u0119\u0142a go \u017candarmeria niemiecka. Zosta\u0142 uwi\u0119ziony w obozie koncentracyjnym.<\/p>\n\n\n\n Dalsza historia uratowanych oficer\u00f3w na Powi\u015blu D\u0105browskim ma niecodzienny przebieg. Pierwszy jej akt rozegra\u0142 si\u0119 w lesie, znajduj\u0105cym si\u0119 w niewielkiej odleg\u0142o\u015bci od zestrzelonego wraku samolotu.<\/p>\n\n\n\n Opisuj\u0105c pomoc lotnicz\u0105 dla Armii Krajowej Kajetan Bieniecki, kt\u00f3ry dzia\u0142a\u0142 w SZP-ZWZ-AK, \u017co\u0142nierz batalionu \u201eBarbara\u201d 16 pu\u0142ku Piechoty Armii Krajowej, napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eLotnicze wsparcie Armii Krajowej\u201d, <\/em>w kt\u00f3rejw oparciu o raporty brytyjskich lotnik\u00f3w pisze:<\/p>\n\n\n\n \u201ePilot wyda\u0142 rozkaz do skoku. Lt. Colbert wyl\u0105dowa\u0142 ko\u0142o wsi Czark\u00f3wka i skry\u0142 si\u0119 w lesie. Rano poszed\u0142 do najbli\u017cszej zagrody i poprosi\u0142 o pomoc w doprowadzeniu go do linii frontu. Nakarmiono go i doradzono, aby poczeka\u0142 do nocy, bo w okolicy jest pe\u0142no Niemc\u00f3w. Wieczorem przyszli uzbrojeni polscy partyzanci <\/em>\u2026(\u2026). Nast\u0119pnej nocy partyzanci odprowadzili Colberta do domu odleg\u0142ego o 5 km, gdzie przebywa\u0142 drugi Po\u0142udniowoafrykanin, radiotelegrafista 2\/Lt. G. C. Dicks (nr 313340-V)<\/em>\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Z kolei bezpo\u015bredni uczestnik tych wydarze\u0144 Jan Orszulak, adiutant plac\u00f3wki \u201eStanis\u0142awa\u201d, na \u0142amach krakowskiego \u201ePrzekroju\u201d z 1969 r. pisze, \u017ce zestrzeleni lotnicy mieli du\u017co szcz\u0119\u015bcia, gdy\u017c natkn\u0119li si\u0119 na miejscowych \u017co\u0142nierzy AK z plac\u00f3wki \u201eStanis\u0142awa\u201d.<\/p>\n\n\n\n \u201eJednego spotka\u0142 w lesie osobi\u015bcie komendant Obwodu AK kapitan \u201eDuch\u201d (Franciszek Wiatr), drugi natkn\u0105\u0142 si\u0119 na \u0142\u0105cznika kapitana \u201eDucha\u201d \u201eSarn\u0119\u201d, wracaj\u0105cego z punktu kontaktowego. <\/em>O sprawie tej pisze te\u017c Stanis\u0142aw Krajewski, kierownik Szko\u0142y Podstawowej w Zabrniu: \u201eNa drugi dzie\u0144 rano dowiedziano si\u0119, \u017ce w lesie w Bukowcu ukrywa si\u0119 2 lotnik\u00f3w brytyjskich, pochodz\u0105cych z owego samolotu. Sprowadzony t\u0142umacz Szymon Dziekan z Brzez\u00f3wki, w rozmowie z lotnikami dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce za\u0142oga p\u0142on\u0105cego samolotu sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z 8 ludzi i \u017ce jeden z nich jest Afryka\u0144czykiem. By\u0142 on wzrostu wysokiego, twarz okr\u0105g\u0142a, w\u0142osy czarne, k\u0119dzierzawe, lat oko\u0142o 23. Losem ich zaj\u0105\u0142 si\u0119 kapitan wojsk polskich Wiatr ze \u015awidr\u00f3wki gm. Szczucin\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Ostatecznie uratowanych lotnik\u00f3w przej\u0119li \u017co\u0142nierze AK z plac\u00f3wki \u201eStanis\u0142awa\u201d. Poniewa\u017c teren by\u0142 mocno penetrowany przez Niemc\u00f3w, zapad\u0142a decyzja, \u017ce przej\u0119tych lotnik\u00f3w nale\u017cy umie\u015bci\u0107 w bezpiecznym miejscu. Wtedy to mia\u0142a miejsce zaskakuj\u0105ca historia. \u201eOtrzyma\u0142em od kapitana \u201eDucha\u201d <\/em>\u2013 pisze Jan Orszulak – rozkaz przygotowania w pobli\u017cu mej kwatery odpowiedniej meliny. Obydwu lotnik\u00f3w mia\u0142 doprowadzi\u0107 i przekaza\u0107 mi w oznaczonym czasie na punkcie kontaktowym (na granicy lasu Skrzynka i W\u00f3lka M\u0119drzechowska) zast\u0119pca komendanta plac\u00f3wki, nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c \u201eZygzak\u201d (Franciszek Dzi\u0119giel). Oczekiwa\u0142em lotnik\u00f3w w wiadomym miejscu. Czekanie przeci\u0105ga\u0142o si\u0119. Ju\u017c mia\u0142em zwija\u0107 posterunek, kiedy spostrzeg\u0142em \u201eZygzaka\u201d. By\u0142 blady i bardzo roztrz\u0119siony.<\/em><\/p>\n\n\n\n Franciszek Dzi\u0119giel ps. „Zygzak”. Fotografia pochodzi ze zbior\u00f3w rodziny Dzi\u0119gl\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Wypalili\u015bmy milcz\u0105co papierosa i gdy si\u0119 uspokoi\u0142 opowiedzia\u0142 mi, co si\u0119 sta\u0142o. Po przej\u0119ciu lotnik\u00f3w prowadzi\u0142 ich duktami le\u015bnymi na wyznaczone miejsce. Za jednym z zakr\u0119t\u00f3w nadziewaj\u0105 si\u0119 nagle na niemiecki patrol, stoj\u0105cy zaledwie o kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w. Na wycofanie si\u0119 i ratowanie ucieczk\u0105 jest za p\u00f3\u017ano. Zreszt\u0105 jeden z lotnik\u00f3w by\u0142 kontuzjowany i porusza\u0142 si\u0119 z trudem przy pomocy laski. Uzbrojeni nie byli. Prowadzi wi\u0119c dalej \u201eZygzak\u201d lotnik\u00f3w prosto w paszcz\u0119 lwa. O jednym tylko my\u015bla\u0142 w\u00f3wczas: je\u015bli go b\u0119d\u0105 rozwala\u0107, to prosi by to uczynili na oczach lotnik\u00f3w. Tymczasem id\u0105 dalej, dochodz\u0105 do patrolu, a poniewa\u017c ten nie wykazuje \u2013 o dziwo \u2013 \u017cadnego nimi zainteresowania, mijaj\u0105 go. Oczekuj\u0105 strza\u0142\u00f3w w plecy. Po przej\u015bciu oko\u0142o 20 krok\u00f3w ogl\u0105daj\u0105 si\u0119 i stwierdzaj\u0105, ze patrol znik\u0142. <\/em>(\u2026) Dlaczego nie zareagowali? Pozostanie to ju\u017c chyba na zawsze tajemnic\u0105\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n Zanim om\u00f3wi\u0119 dalsze losy uratowanych lotnik\u00f3w, chcia\u0142bym zatrzyma\u0107 si\u0119 nad przyczyn\u0105 tego wydarzenia, kt\u00f3re doprowadzi\u0142o do spotkania w lesie, w okolicach Szczucina, dw\u00f3ch lotnik\u00f3w z pa\u0144stwa le\u017c\u0105cego na po\u0142udniowym kra\u0144cu Afryki oraz przedstawicieli AK z plac\u00f3wki \u201eStanis\u0142awa\u201d.<\/p>\n\n\n\n Pomys\u0142 stworzenia specjalnej eskadry lotniczej, kt\u00f3ra utrzymywa\u0142aby sta\u0142\u0105 komunikacj\u0119 lotnicz\u0105 z okupowan\u0105 Polsk\u0105 a w\u0142adzami rz\u0105du emigracyjnego, narodzi\u0142 si\u0119 ju\u017c w listopadzie 1939 r. Sprawa utworzenia specjalnej eskadry \u0142\u0105cznikowej przez d\u0142ugi czas by\u0142a analizowana przez sztabowc\u00f3w. Po wielu dyskusjach w lipcu 1940 r. utworzono w rz\u0105dzie brytyjskim organizacj\u0119 Specjal Operations Executive (SOE <\/em>czyli Kierownictwo sztabowc\u00f3w. Po wielu dyskusjach w lipcu 1940 r. utworzono w rz\u0105dzie brytyjskim organizacj\u0119 Specjal Operations Executive (SOE <\/em>czyli Kierownictwo Operacji Specjalnych). <\/em>By\u0142a to tajna agencja, kt\u00f3rej zadaniem by\u0142o m.in. prowadzenie dywersji, wspomaganie oporu w okupowanych krajach Europy w czasie II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n Komenda G\u0142\u00f3wna Armii Krajowej w swoim zakresie opracowa\u0142a plany wsparcia lotniczego w okupowanym kraju, a w ko\u0144cu czerwca 1940 r. w ramach polskiego Sztabu Naczelnego powsta\u0142 Oddzia\u0142 VI Sztabu Naczelnego Wodza, kt\u00f3ry zajmowa\u0142 si\u0119 przerzutem lotniczym do kraju.Zanim przyst\u0105piono do zrzut\u00f3w musia\u0142y w okupowanym kraju powsta\u0107 plac\u00f3wki odbiorcze. W czteroletnim okresie zrzut\u00f3w w Polsce zorganizowano w sumie 700 takich plac\u00f3wek. Poszczeg\u00f3lne okr\u0119gi otrzyma\u0142y kryptonimy – Okr\u0119g Krak\u00f3w zwano \u201eKanarek\u201d i \u201eWilga\u201d. Zorganizowane zosta\u0142y tez punkty kontaktowe dla \u201ezrzutk\u00f3w\u201d oraz melin dla \u201eptaszk\u00f3w\u201d (konspiracyjna nazwa zestrzelonych lotnik\u00f3w) oraz stworzono oddzia\u0142y os\u0142onowe strzeg\u0105ce miejsca zrzutu lub l\u0105dowisk.<\/p>\n\n\n\n Z czasem, aby zmniejszy\u0107 liczb\u0119 czuwaj\u0105cych plac\u00f3wek ustalono, \u017ce po polskiej audycji BBC (British Broadcasting Corporation- Brytyjska Korporacja Nadawcza<\/em>) nadawano melodie i szereg trzycyfrowych liczb. Melodia oznacza\u0142a, \u017ce samoloty wystartowa\u0142y, a liczby oznacza\u0142y plac\u00f3wki do kt\u00f3rych mia\u0142 trafi\u0107 zrzut. Lotnicy mieli na odprawach podane numery plac\u00f3wek i ich po\u0142o\u017cenie geograficzne oraz \u015bwietlne kody sygnalizacyjne. Kody okre\u015bla\u0142y: has\u0142o samolotu, odzew i kierunek przyziemnego wiatru. Znaki te by\u0142y sygnalizowane lampami koloru bia\u0142ego i czerwonego. Z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w has\u0142a te by\u0142y zmieniane.<\/p>\n\n\n Warto przez chwile zatrzyma\u0107 si\u0119 nad tras\u0105 owych wypraw lotniczych. Do 1943 r. latano tzw. tras\u0105 p\u00f3\u0142nocna przez Szwecj\u0119 lub Dani\u0119 z lotniska w Tempsford (oko\u0142o 75 km od centrum Londynu). Lot przez Szwecj\u0119 trwa\u0142 \u015brednio 16 godzin i 45 minut. \u015arednie zu\u017cycie paliwa to 765 litr\u00f3w benzyny nagodzin\u0119. Po wprowadzeniu do lot\u00f3w samolotu typu Liberator, pod koniec 1943 r. zrezygnowano z trasy p\u00f3\u0142nocnej na rzecz trasy po\u0142udniowej z basenuMorza \u015ar\u00f3dziemnego. Samoloty powsta\u0142ej eskadry znalaz\u0142y si\u0119 w Tunisie na lotnisku Sidi Amor. Wkr\u00f3tce okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce pomys\u0142 ten nie by\u0142szcz\u0119\u015bliwy. Trasa po\u0142udniowa by\u0142a co prawda kr\u00f3tsza, ale leciano przez dwa pasma g\u00f3r: Dynarskich i Karpat. Ponadto panowa\u0142a tam zmienna pogoda, liczne burze, wy\u0142adowania atmosferyczne i dochodzi\u0142o do oblodzenia samolot\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Zapewne czytelnika zainteresuje kolejny fakt: sk\u0105d w czasie II wojny \u015bwiatowej lotnicy si\u0142 powietrznych Unii Po\u0142udniowoafryka\u0144skiej znale\u017ali si\u0119 na Powi\u015blu D\u0105browskim? O lotnikach SAAF, kt\u00f3rzy nie\u015bli pomoc okupowanej Polsce pisa\u0142 Andrzej Olejko w pracy \u201eTropami zestrzelonych\u201d. Pomoc udzielana Powstaniu Warszawskiemu przez lotnik\u00f3w brytyjskich i polskich przynosi\u0142a powa\u017cne straty. Zapad\u0142a decyzja, by do pomocy walcz\u0105cej Warszawie w\u0142\u0105czy\u0107 2. Skrzyd\u0142o Bombowe 205. Grupy Bombowej RAF w sk\u0142adzie: 31. i 34. Dywizjony Bombowe Si\u0142 Powietrznych Po\u0142udniowej Afryki (SAAF).<\/p>\n\n\n\n Zwi\u0105zek Po\u0142udniowej Afryki w okresie II wojny \u015bwiatowej by\u0142 dominium brytyjskim, kt\u00f3ry razem z Wielk\u0105 Brytani\u0105 uczestniczy\u0142 w wojnie od 1939 r. po stronie alianckiej. Personel Suid-Afrikaanse Lugmag, bo tak brzmi nazwa SAAF w j\u0119zyku afrikaans ju\u017c w 1941 roku liczy\u0142 31 204 \u017co\u0142nierzy, z czego prawie 1000 stanowili lotnicy.<\/p>\n\n\n\n Dla lotnik\u00f3w SAAF wyprawy nad Warszaw\u0119 by\u0142y \u201ezwyk\u0142ym samob\u00f3jstwem\u201d. \u201eAfrykanie\u201d, kt\u00f3rzy byli doskonale przyzwyczajeni do lot\u00f3w nad Afryk\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105 mieli du\u017ce trudno\u015bci z realizacj\u0105 nowego zadania. Za\u0142ogi nie by\u0142y przygotowane do dzia\u0142a\u0144 w europejskich warunkach – szybko si\u0119 wykrusza\u0142y. Lot trwa\u0142 noc\u0105 przez kilkana\u015bcie godzin, na lotnik\u00f3w czyha\u0142y nocne my\u015bliwce oraz liczna artyleria przeciwlotnicza. Lotnicy SAAF po upadku Powstania Warszawskiego, latali nad Polsk\u0119 jako ochotnicy. Ma\u0142opolska jest zaznaczona licznymi tragediami lotnik\u00f3w z RPA.<\/p>\n\n\n\n Na obszarze ObwoduAKD\u0105browa Tarnowska (kryptonim \u201eDrewniaki\u201d i \u201eDrukarnia\u201d), kt\u00f3ry wchodzi\u0142 w sk\u0142ad Inspektoratu Tarn\u00f3w (kryptonim \u201eTraktor\u201d, \u201eTama\u201d), na terenie Gminy Szczucin funkcjonowa\u0142a plac\u00f3wka \u201eStanis\u0142awa\u201d, kt\u00f3r\u0105 dowodzi\u0142 kpt. Franciszek Wiatr ps. \u201eDuch\u201d.<\/p>\n\n\n\n Lokalne \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne podaj\u0105, \u017ce na plac\u00f3wk\u0119 \u201eStanis\u0142awa\u201d by\u0142 wykonany zrzut w grudniu 1943 r. Potwierdza to Kajetan Bieniecki, kt\u00f3ry w pracy: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej<\/em> napisa\u0142, \u017ce w \u015brod\u0119 15 grudnia 1943 r. z lotniska Sidi Amor (niedaleko Tunisu w Tunezji) wylecia\u0142y trzy samoloty z \u0142adunkiem do okupowanej Polski. Halifax JD-362 \u201eL\u201d (Eskadra 1586 PAF \u2013 Polish Air Force \u2013 Polskie Si\u0142y Powietrzne<\/em>) polecia\u0142 w operacji Ohio 2<\/em> z 6 zasobnikami i 6 paczkami na plac\u00f3wk\u0119 \u201eTukan-1\u201d 12, kt\u00f3ra by\u0142 po\u0142o\u017cona 31 km na p\u00f3\u0142noc od stacji kolejowej Tarn\u00f3w, ko\u0142o miejscowo\u015bci Szczucin nad Wis\u0142\u0105. Poniewa\u017c z\u0142a pogoda uniemo\u017cliwi\u0142a wykonanie tego zadania, samolot po 10 godzinach lotu wyl\u0105dowa\u0142 na lotnisku Campo Casale ko\u0142o Brindisi we W\u0142oszech. Samolot dotankowa\u0142 paliwo i powr\u00f3ci\u0142 do Sidi Amor, gdzie wyl\u0105dowa\u0142 po 3.15 godzinach lotu.<\/p>\n\n\n\n Kolejny raz z \u0142adunkiem do plac\u00f3wki \u201eStanis\u0142awa\u201d samolot polecia\u0142 w sobot\u0119 18 grudnia 1943 r. W polskiej audycji BBC o odpowiednim czasie nadano melodie \u201eTango \u0142yczakowskie\u201d, \u201eWszystko co nasze\u201d i \u201eCzy w radzie czy swadzie:\u201d. Dla dy\u017curnych plac\u00f3wek znaczy\u0142o to, \u017ce samoloty wystartowa\u0142y. W Okr\u0119gu Krak\u00f3w od 17 do 20 grudnia czuwa\u0142o ich wtedy cztery, w tym plac\u00f3wka \u201eStanis\u0142awa\u201d, kt\u00f3rej lotniczy kryptonim brzmia\u0142 \u201eTukan-1\u201d. Halifaks JD-319 \u201eA\u201d dokona\u0142 udanego zrzutu w okolicach Lubasza i Skrzynki. Ca\u0142y lot trwa\u0142 prawie 12 godzin. \u0141adunek zosta\u0142 przewieziony wozami do Inspektoratu \u201eTama\u201d w Tarnowie.<\/p>\n\n\n\n Pomoc lotnicza w 1944 r. przybra\u0142a na sile. Zwi\u0105zane to by\u0142o z pomoc\u0105 dla Powstania Warszawskiego. W sierpniu 1944 roku zestrzelonych zosta\u0142o w promieniu 85 km od Tarnowa 13 samolot\u00f3w, a w drugiej po\u0142owie pa\u017adziernika 2 maszyny po\u0142udniowoafryka\u0144skie. Straty te by\u0142y spowodowane faktem ,\u017ce w tym rejonie zni\u017cano lot, aby sprawdzi\u0107 swoje po\u0142o\u017cenie. Z tych 15 zestrzelonych samolot\u00f3w poleg\u0142o 83 lotnik\u00f3w, usz\u0142o z \u017cyciem 26, a 16 uratowa\u0142a Armia Krajowa. Dw\u00f3ch lotnik\u00f3w uratowali \u017co\u0142nierze z plac\u00f3wki \u201e Stanis\u0142awa\u201d. Jakie by\u0142y dalsze losy uratowanych lotnik\u00f3w?<\/p>\n\n\n\n Kajetan Bieniecki, w przytaczanej ksi\u0105\u017cce o tej sprawie napisa\u0142, \u017ce partyzanci odprowadzili por. Colberta do domu, w kt\u00f3rym przebywa\u0142 ju\u017c drugiuratowany Po\u0142udniowoafrykanin ppor. Dicks. Obu doprowadzono do wsi Boles\u0142aw, gdzie ukrywano Colberta wraz z ameryka\u0144skim sier\u017cantem a\u017c dowkroczenia wojsk sowieckich 16 stycznia 1945 r. \u201eNatomiast Dicksa z oficerem ameryka\u0144skim<\/em> – pisze Kajetan Bieniecki – ukrywano w pobliskiej wsiKanna. Colbert przyby\u0142 do obozu w Odessie 17 marca<\/em> (1945 r.- dop. M.J.) , sk\u0105d odp\u0142yn\u0105\u0142 do W. Brytanii\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n Z kolei o perypetiach jakie przeszli uratowani lotnicy w czasie pobytu na plac\u00f3wce \u201eMalwina\u201d (Gminy Boles\u0142aw i M\u0119drzech\u00f3w) przedstawi\u0142 naoczny uczestnik tych wydarze\u0144, Zdzis\u0142aw Baszak w ksi\u0105\u017cce \u201ePlac\u00f3wka AK \u201eMalwina\u201d<\/em>:<\/p>\n\n\n\n \u201eTak wi\u0119c pod koniec roku 1944 na terenie plac\u00f3wki \u201eMalwina\u201d znale\u017ali schronienie dwaj piloci angielscy: Evan Colbert i G. C. Dicks, kt\u00f3rzy zostali przekazani przez partyzant\u00f3w z plac\u00f3wki \u201eStanis\u0142awa\u201d<\/em>, oraz dwaj piloci ameryka\u0144scy: Carl Brown i George Gaines. Piloci angielscy zostali przeniesieni na teren \u201eMalwiny\u201d, gdy\u017c Niemcy maj\u0105c w niewoli pilota z ich za\u0142ogi, \u0142atwo mogli wpa\u015b\u0107 na trop pozosta\u0142ych. Do M\u0119drzechowa doprowadzi\u0142 pilot\u00f3w st. sier\u017c. Franciszek Dzi\u0119giel ps. \u201eZygzak\u201d. Ze wzgl\u0119du na bezpiecze\u0144stwo, lotnicy cz\u0119sto zmieniali miejsce pobytu. Lotnik Evan Colbert przebywa\u0142 w dworku pp. Sroczy\u0144skich, a tak\u017ce u w\u00f3jta gminy Boles\u0142aw, Paw\u0142a Kochanka, u kt\u00f3rego pozostawi\u0142 pisemne podzi\u0119kowanie w j\u0119zyku angielskim. Lotnik G. C. Dicks by\u0142 pocz\u0105tkowo w dworku pa\u0144stwa Sroczy\u0144skich, nast\u0119pnie przeniesiono go do rodziny Hudyk\u00f3w, gdzie nad jego bezpiecze\u0144stwem czuwa\u0142a Maria Pocilas, potem przerzucono go do plut. Tadeusza Babiarza ps. \u201eSodalis\u201d<\/em> (Kupienin \u2013 dop. M.J.). Tu Dicks doczeka\u0142 ko\u0144ca wojny\u201d.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Por. Dicks w czasie pobytu na Powi\u015blu, mimo starannej opieki ze strony plac\u00f3wki AK \u201eMalwina\u201d, by\u0142 uczestnikiem kilku niefortunnych wydarze\u0144. Choroba spowodowa\u0142a, \u017ce chodzi\u0142 na badania do doktora J\u00f3zefa Ko\u0142odzieja, kt\u00f3re odbywa\u0142y si\u0119 w le\u015bnicz\u00f3wce nale\u017c\u0105cej do Zofii Kuczkowskiej. Tym samym musia\u0142 przeby\u0107 drog\u0119 z M\u0119drzechowa do Kupienina. <\/p>\n\n\n\n \u201eTowarzyszy\u0142 mu – <\/em>wspomina Zdzis\u0142aw Baszak<\/em> – sier\u017c. Jan Misiaszek ps. \u201eWit\u201d, dow\u00f3dca plutonu nr 313. Nagle pojawi\u0142 si\u0119 patrol \u017candarmerii niemieckiej. Dicks i \u201eWit\u201d przyspieszyli nieco i gdy znale\u017ali si\u0119 w pobli\u017cu zabudowa\u0144, ruszyli biegiem. Zauwa\u017cyli, \u017ce \u017candarmi rozwini\u0119ci w tyralier\u0119 r\u00f3wnie\u017c biegli szybko. \u201eWit\u201d ukry\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d zabudowa\u0144, za\u015b jego towarzysz zd\u0105\u017cy\u0142 dobiec do zabudowa\u0144 \u201eSolidasa\u201d. Nie alarmuj\u0105c nikogo, Anglik wbieg\u0142 po drabinie na strych domu. Ukry\u0142 si\u0119 za beczk\u0105 z pierzem. <\/em>(\u2026) Biedny Dicks po odej\u015bciu Niemc\u00f3w opowiada\u0142, \u017ce gdyby Szwab posun\u0105\u0142 si\u0119 jeszcze po\u0142 kroku, by\u0142by na niego nadepn\u0105\u0142. Gdy m\u00f3wi\u0142, \u017ce \u017candarm pr\u00f3bowa\u0142 odsun\u0105\u0107 beczk\u0119, \u201eSodalis\u201d poprowadzi\u0142 go do lustra. Gdy pilot zobaczy\u0142 swoje odbicie natychmiast roze\u015bmia\u0142 si\u0119. Ca\u0142e jego ubranie oblepione by\u0142o pierzem i paj\u0119czyn\u0105, a fryzura wygl\u0105da\u0142a fantastycznie. Od tej pory przylgn\u0105\u0142 do niego przydomek \u201elotnik z beczki\u201d. St. sier\u017c. \u201eWit\u201d zaalarmowa\u0142 kilku ch\u0142opc\u00f3w i czeka\u0142 w zasadzce na wynik rewizji u \u201eSodalisa\u201d, zamierzaj\u0105c odbi\u0107 Dicksa w wypadku, gdyby wpad\u0142 on w \u0142apy Niemc\u00f3w. Szcz\u0119\u015bcie sprzyja\u0142o i pilotowi i wielodzietnej rodzinie \u201eSolidasa\u201d. Niemcy odeszli podpici i zadowoleni\u201d.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Lotnicy angielscy brali te\u017c udzia\u0142 w innych uroczysto\u015bciach. Gdy w dworku pa\u0144stwa Sroczy\u0144skich w Boles\u0142awiu nagle pojawi\u0142 si\u0119 sztab dywizji niemieckiej,. Evan Colbert, kt\u00f3ry w\u0142ada\u0142 j\u0119zykiem niemieckim, nam\u00f3wi\u0142 domownik\u00f3w, aby zorganizowa\u0107 kolacj\u0119 z udzia\u0142em oficer\u00f3w niemieckich. W czasie kolacji podchmieleni Niemcy przekazali wiele interesuj\u0105cych wojskowych wiadomo\u015bci, kt\u00f3re zosta\u0142y przekazane radzieckiemu oddzia\u0142owi wywiadowczemu. Lotnicy angielscy brali te\u017c udzia\u0142 w wieczorze sylwestrowym 31 grudnia 1944 r.<\/p>\n\n\n\n Por. G. C. Dicks, po wyzwoleniu, a przed wyjazdem z Powi\u015bla pozostawi\u0142 pami\u0119tnik, kt\u00f3ry zako\u0144czy\u0142: \u201eDo dnia mej \u015bmierci nie zapomn\u0119 swoich przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy mi dali wi\u0119cej pomocy i pociechy, ni\u017c byli w stanie. Pisz\u0119 to, poniewa\u017c wiem, ile ich samych to kosztowa\u0142o. Dali mi wszystko, co mieli najlepsze. Powiem, \u017ce ci ludzie, maj\u0105 m\u0119\u017cne serca i s\u0105 dzielni. Niech \u017cyj\u0105 d\u0142ugo i niech maj\u0105 nadziej\u0119, \u017ce mie\u0107 b\u0119d\u0105 spokojne i szcz\u0119\u015bliwe \u017cycie na wolno\u015bci. \u201eDzi\u0119kuj\u0119\u201d jest ma\u0142ym s\u0142owem ode mnie, ale mog\u0119 was zapewni\u0107, \u017ce m\u00f3wi\u0119 to ca\u0142ym sercem i dusz\u0105, W czasie pisania tego. Mog\u0119 Wam tylko ten spos\u00f3b wyrazi\u0107 moje uznanie: Dzi\u0119kuj\u0119 milion razy\u201d <\/em>(Z. Baszak, Plac\u00f3wka AK \u201eMalwina\u201d<\/em>. 1992).<\/p>\n\n\n Nagrobki lotnik\u00f3w zestrzelonych 16 pa\u017adziernika 1944 r. Cmentarz Rakowicki w Krakowie<\/em>.<\/sup><\/p>\n\n\n\n Tragedia, kt\u00f3ra rozegra\u0142a si\u0119 na niebie w pa\u017adzierniku 1944 r. odbi\u0142a si\u0119 szerokim echem nie tylko w miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rej spad\u0142 str\u0105cony Liberator.<\/p>\n\n\n\n Zapewne pami\u0119\u0107 o tej tragedii spowodowa\u0142a, \u017ce 20 maja 1947 r., Stanis\u0142aw Krajewski, naoczny \u015bwiadek dramatu, kierownik Szko\u0142y Podstawowej w Zabrniu, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 blisko miejsca zestrzelania Liberatora KH 152 \u201eF, wystosowa\u0142 list do Powiatowego Oddzia\u0142u Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca (PCK), w kt\u00f3rym informowa\u0142, \u017ce grobami 5 zestrzelonych lotnik\u00f3w opiekuje si\u0119 m\u0142odzie\u017c miejscowej szko\u0142y. List ten dotar\u0142 do Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego PCK.<\/p>\n\n\n\n Kierownik szko\u0142y skrupulatnie opisa\u0142 miejsca, w kt\u00f3rych zostali pochowani lotnicy zestrzelonego samolotu. Z relacji wynika, \u017ce poch\u00f3wku dokona\u0142a miejscowa ludno\u015b\u0107, na polach miejscowych rolnik\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n \u201eZw\u0142oki pi\u0105tego lotnika- napisa\u0142 Stanis\u0142aw Krajewski \u2013 znaleziono na gruncie Ob. Szarka W\u0142adys\u0142awa w Brzez\u00f3wce i tam je pochowano. Lotnik ten by\u0142 w randze oficera \u2013 tak twierdzi\u0142 niemiecki \u017candarm polowy, kt\u00f3ry zabra\u0142 wszystkie jego papiery. By\u0142 wzrostu do\u015b\u0107 wysokiego, twarz pod\u0142u\u017cna, lat oko\u0142o 21. Zw\u0142oki jego widzia\u0142 te\u017c pisz\u0105cy niniejsze sprawozdanie. (\u2026) Poleg\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi Liberatora KH \u2013 152 \u201eF\u201d ekshumowano i przeniesiono na Cmentarz Rakowicki w Krakowie. Prochy za\u0142ogi zosta\u0142y umieszczone w kwaterze \u017co\u0142nierzy Wsp\u00f3lnoty Brytyjskiej.<\/p>\n\n\n\n
\n
![\"\"](\"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/Dziegiel-4.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nGeneza zrzut\u00f3w nad Polsk\u0105<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/obraz-5.png\")
<\/a>Trasa lotnicza<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Po\u0142udniowoafryka\u0144skie Si\u0142y Powietrzne (SAAF)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Zrzuty na plac\u00f3wk\u0119 \u201e Stanis\u0142awa\u201d<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Dalsze losy<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n<\/a><\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\nCmentarz Rakowicki<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\n
Wszyscy trzej lotnicy ponie\u015bli \u015bmier\u0107 przy wyskakiwaniu z p\u0142on\u0105cego samolotu. (\u2026)
P\u0142on\u0105cy samolot poszybowa\u0142 dalej w stron\u0119 po\u0142udniow\u0105 od Brzez\u00f3wki i opad\u0142 w s\u0105siedniej gromadzie \u0141\u0119g (\u2026)w odleg\u0142o\u015bci 2 km od Brzez\u00f3wki, grzebi\u0105c pod sob\u0105 2 pozosta\u0142ych lotnik\u00f3w, kt\u00f3rych zw\u0142oki pochowa\u0142a miejscowa ludno\u015b\u0107 na gruncie Ob. Franciszka Szczupaka\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n