![\"\"](\"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/obraz.png\")
Po zako\u0144czeniu spotkania odby\u0142em rozmow\u0119 z p\u0142k Baszakiem, w kt\u00f3rej stwierdzi\u0142, \u017ce g\u0142\u00f3wny udzia\u0142 w tworzeniu struktur Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego na Ziemi Szczuci\u0144skiej odegrali miejscowi ludowcy.<\/p>\n\n\n\n
Szczuci\u0144scy ludowcy w II RP na naszym terenie mieli rozbudowane struktury oraz zaanga\u017cowanych dzia\u0142aczy. W naszej gminie szczeg\u00f3lnie wybi\u0142 si\u0119 Stanis\u0142aw Klimczak ze S\u0142upca. W nadwi\u015bla\u0144skiej wiosce do\u0142\u0105czy\u0142 do ruchu ludowego, kt\u00f3remu zosta\u0142 wierny a\u017c do \u015bmierci. Jego aktywna postawa zosta\u0142a doceniona i w 1935 r. na zje\u017adzie Stronnictwa Ludowego zosta\u0142 wybrany na stanowisko wiceprezesa, a nast\u0119pnie prezesa w D\u0105browie Tarnowskiej. W 1941 r. powo\u0142any zosta\u0142 na stanowisko Powiatowego Delegata Rz\u0105du, czyli konspiracyjnego starost\u0119 d\u0105browskiego. Wtedy pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 pseudonimem \u201e\u017belazny\u201d oraz \u201eU\u0142an\u201d. To \u201e\u017belazny\u201d decydowa\u0142 o akcjach zbrojnych i sabota\u017cowych wykonywanych przez podziemie. Aktywnie wspiera\u0142 tajne nauczanie oraz wydawanie prasy konspiracyjnej. \u201e\u017belazny\u201d zap\u0142aci\u0142 wysok\u0105 cen\u0119 za swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Jego syn i \u017cona zostali zamordowani przez okupanta.<\/p>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/obraz-1.png\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\nM\u0142odszemu czytelnikowi warto przypomnie\u0107 kilka fakt\u00f3w dotycz\u0105cych Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego, w kt\u00f3rym Stanis\u0142aw Klimczak sprawowa\u0142 funkcje okupacyjnego starosty w powiecie.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c po wrze\u015bniu 1939 r. Rz\u0105d Rzeczypospolitej Polskiej na uchod\u017astwie (zwany rz\u0105dem londy\u0144skim) sprawowa\u0142 funkcje w\u0142adzy pa\u0144stwowej na terytorium okupowanej Polski poprzez Delegatur\u0119 Rz\u0105du Rzeczypospolitej na Kraj, kt\u00f3rej oddano sprawy polityczne, wojskowe i zagadnienia administracji cywilnej. Struktury i dzia\u0142alno\u015b\u0107 administracji musia\u0142y zosta\u0107 dostosowane do warunk\u00f3w konspiracji. Delegaturze rz\u0105dowej podporz\u0105dkowano departamenty b\u0119d\u0105ce odpowiednikiem ministerstw. Stworzona zosta\u0142a administracja podziemna, kt\u00f3ra funkcjonowa\u0142a na szczeblu wojew\u00f3dzkim i powiatowym.<\/p>\n\n\n\n
Walka z okupantem niemieckim, a potem i sowieckim, by\u0142a podstawow\u0105 form\u0105 dzia\u0142alno\u015bci polskiego podziemia. Pocz\u0105tkowo by\u0142a to S\u0142u\u017cba Zwyci\u0119stwu Polski (SZP) – powo\u0142ana we wrze\u015bniu 1939 r. Decyzj\u0105 rz\u0105du emigracyjnego w Pary\u017cu z listopada 1939 r. powo\u0142ano do \u017cycia Zwi\u0105zek Walki Zbrojnej (ZWZ), jako cz\u0119\u015b\u0107 Si\u0142 Zbrojnych RP.<\/p>\n\n\n\n
14 lutego 1942 r. Naczelny W\u00f3dz Polskich Si\u0142 Zbrojnych, gen. W\u0142adys\u0142aw Sikorski rozkazem skierowanym do Komendanta G\u0142\u00f3wnego ZWZ, gen. Stefana Roweckiego rozkaza\u0142: Znosz\u0119 dla<\/em> u\u017cytku zewn\u0119trznego nazw\u0119 ZWZ – wszyscy \u017co\u0142nierze w czynnej s\u0142u\u017cbie wojskowej w Kraju stanowi\u0105 \u201eArmi\u0119 Krajow\u0105\u201d.<\/em><\/em><\/sup><\/p>\n\n\n\n Sk\u0105d ta zmiana nazwy? Po pierwsze, by\u0142 to akt polityczny \u2013 pokazuj\u0105cy, \u017ce w okupowanej Polsce s\u0105 przygotowywane kadry w celu wyst\u0105pienia przeciw okupantowi w najbardziej sprzyjaj\u0105cym momencie wojny. Po drugie, by\u0142 to akt symboliczny; przemianowanie ZWZ na AK ukazywa\u0142o, \u017ce istniej\u0105 nast\u0119puj\u0105ce cz\u0119\u015bci Polskich Si\u0142 Zbrojnych: Armia Polska na Zachodzie i Armia Krajowa w okupowanym kraju. Kolejnym powodem zmiany nazwy by\u0142 proces scalenia wszystkich konspiracyjnych si\u0142 zbrojnych w Polsce.<\/p>\n\n\n\n Aby podkre\u015bli\u0107 apolityczno\u015b\u0107 wojskowej organizacji, przesta\u0142a ona by\u0107 Zwi\u0105zkiem, a sta\u0142a si\u0119 Armi\u0105 Krajow\u0105, cz\u0119\u015bci\u0105 Polskich Si\u0142 Zbrojnych. To posuni\u0119cie przynios\u0142o sukces. Stan liczebny zaprzysi\u0119\u017conych w 1944 r. wynosi\u0142 ponad 350 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy. AK-cy czuli si\u0119 bardziej \u017co\u0142nierzami ni\u017c cz\u0142onkami konspiracyjnej organizacji. Nazwa ta nadal jednoczy\u0142a \u017co\u0142nierzy nawet po rozwi\u0105zaniu Armii Krajowej.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/em>Jak ju\u017c wspomnia\u0142em <\/em>od pocz\u0105tku okupacji budowano struktur\u0119 terenow\u0105 si\u0142 zbrojnych Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego. Okr\u0119gi, kt\u00f3re odpowiada\u0142y w zasadzie przedwojennym wojew\u00f3dztwom, dzieli\u0142y si\u0119 na inspektoraty i obwody (powiaty) rejony i plac\u00f3wki (szczebel gminy). Plac\u00f3wki dzieli\u0142y si\u0119 na plutony, kt\u00f3re sk\u0142ada\u0142y si\u0119 przewa\u017cnie z 3 dru\u017cyn. Na czele obszar\u00f3w, okr\u0119g\u00f3w, obwod\u00f3w i plac\u00f3wek stali komendanci.<\/p>\n\n\n\n Obw\u00f3d D\u0105browa Tarnowska (kryptonim \u201eDrewniaki\u201d i \u201eDrukarnia\u201d) oraz obwody brzeski (kryptonim \u201eButy\u201d, \u201eBatuta\u201d) i tarnowski (kryptonim \u201eTandeta\u201d, \u201eTartak\u201d) wchodzi\u0142y w sk\u0142ad Inspektoratu Tarn\u00f3w (kryptonim \u201eTraktor\u201d, \u201eTama\u201d), kt\u00f3ry organizacyjnie podlega\u0142 Okr\u0119gowi Krak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Obw\u00f3d D\u0105browa Tarnowska ps. \u201eDrewniaki\u201d sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z siedmiu plac\u00f3wek:<\/p>\n\n\n\n 1. plac\u00f3wka \u2013 D\u0105browa Tarnowska-Radgoszcz; kryptonim \u201eDzi\u0119cio\u0142\u201d, \u201eDanuta\u201d<\/p>\n\n\n\n 2. plac\u00f3wka \u2013 Gr\u0119bosz\u00f3w; kryptonim \u201eG\u0142uszec\u201d, \u201eGenia\u201d, \u201eGenowefa\u201d<\/p>\n\n\n\n 3. plac\u00f3wka \u2013 M\u0119drzech\u00f3w-Boles\u0142aw; kryptonim \u201eMarta\u201d, \u201eMalwina\u201d,<\/p>\n\n\n\n 4. plac\u00f3wka \u2013 Rad\u0142\u00f3w- kryptonim \u201eRoma\u201d, \u201eRegina\u201d, \u201eRozalia\u201d; \u201eRenata\u201d<\/p>\n\n\n\n 5. plac\u00f3wka \u2013 Szczucin \u2013 kryptonim \u201eSzpak\u201d, \u201eStefa\u201d, \u201eStanis\u0142awa\u201d <\/p>\n\n\n\n 6. plac\u00f3wka \u2013 Wietrzychowice – kryptonim \u201eWrona\u201d, \u201eWac\u0142awa\u201d,<\/p>\n\n\n\n 7. plac\u00f3wka \u2013 \u017babno-Otfin\u00f3w \u2013 kryptonim \u201eZi\u0119ba\u201d, \u201eZofia\u201d<\/p>\n\n\n\n W obwodzie d\u0105browskim uda\u0142o si\u0119 utworzy\u0107 25 pluton\u00f3w, w ka\u017cdym by\u0142o po 3 dru\u017cyny \u2013 \u015brednio po 15 \u017co\u0142nierzy. Ilo\u015b\u0107 os\u00f3b w plutonie odpowiada\u0142a normom przewidzianym dla tej wojskowej formacji w okresie mi\u0119dzywojennym – wynosi\u0142a oko\u0142o 50 – 60 \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n\n\n\n <\/em>Poszczeg\u00f3lne plutony otrzyma\u0142y okre\u015blony numer. Plac\u00f3wka w Szczucinie otrzyma\u0142a numery poszczeg\u00f3lnych pluton\u00f3w: 305, 305a, 306, 307, 308, 340, 341.<\/p>\n\n\n\n Kpt. W\u0142adys\u0142aw Kabat ps. \u201eBrzechwa\u201d – dow\u00f3dca obwodu D\u0105browa Tarnowska pisa\u0142:<\/p>\n\n\n\n \u201eW ka\u017cdej gminie na terenie powiatu ju\u017c w kwietniu 1940 r dzia\u0142a\u0142a Komenda Plac\u00f3wki ZWZ, przy kt\u00f3rej pracowa\u0142 samodzielnie czynnik polityczny w osobie powo\u0142anego uprzednio <\/em>przez mnie m\u0119\u017ca zaufania<\/strong><\/em> <\/em>(podkre\u015bli\u0142 M.<\/em> J.) Sie\u0107 m\u0119\u017c\u00f3w zaufania tworzyli najbardziej wp\u0142ywowi i ruchliwi dzia\u0142acze \u201eWici\u201d i Stronnictwa Ludowego. Oni to w\u0142a\u015bnie decydowali o kadrach powo\u0142anych w kwietniu i maju komend plac\u00f3wek ZWZ\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n <\/strong>Na terenie gminy Szczucin takim m\u0119\u017cem zaufania zosta\u0142 Franciszek Kapel ps. \u201eWy\u017ce\u0142\u201d, mieszkaniec Woli Szczuci\u0144skiej, kt\u00f3ry od m\u0142odych lat, razem ze Stanis\u0142awem Klimczakiem by\u0142 aktywnym cz\u0142onkiem ruchu ludowego.<\/p>\n\n\n\n O jego zaanga\u017cowaniu w dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105 mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 opinia, kt\u00f3r\u0105 w 1952 r. sporz\u0105dzi\u0142 informator Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w D\u0105browie Tarnowskiej: \u201eJe\u015bli chodzi o Kapla Franciszka zam. Wola Szczuci\u0144ska to uwa\u017cam, \u017ce gdyby na terenie gminy Szczucin by\u0142o organizowane podziemie to tylko on m\u00f3g\u0142by by\u0107 tego organizatorem\u201d <\/em>(materia\u0142y IPN \u2013Krak\u00f3w).<\/em><\/p>\n\n\n\n Do organizacji wprowadzano \u201ech\u0142opak\u00f3w\u201d, <\/em>kt\u00f3rzy mieli do\u015bwiadczenie wojskowe. Z\u0142o\u017cyli w II RP przysi\u0119g\u0119, kt\u00f3ra ko\u0144czy\u0142a si\u0119 s\u0142owami: \u201eza spraw\u0119 Ojczyzny mej walczy\u0107 do ostatniego tchu w piersiach i w og\u00f3le tak post\u0119powa\u0107, abym m\u00f3g\u0142 \u017cy\u0107 i umiera\u0107 jak prawy \u017bo\u0142nierz Polski. Tak mi dopom\u00f3\u017c B\u00f3g i \u015awi\u0119ta Syna jego M\u0119ka, Amen<\/em>„<\/p>\n\n\n\n Aleksandra Pietrzykowa w publikacji (wyd. 1984 r.) po\u015bwi\u0119conej ruchowi oporu w regionie tarnowskim opisuj\u0105c genez\u0119 dzia\u0142alno\u015bci na terenie naszej gminy stwierdzi\u0142a: \u201eW dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 plac\u00f3wka w Szczucinie. Jej wsp\u00f3\u0142organizatorem by\u0142 F. Kapel ps. \u201eWy\u017ce\u0142\u201d, kt\u00f3ry swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 rozpocz\u0105\u0142 od akcji propagandowej i gromadzenia broni. W roku 1941 dow\u00f3dztwo plac\u00f3wki obj\u0105\u0142 kpt. Franciszek Wiatr ps. Duch\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n W ko\u0144cowej fazie wojny (grudzie\u0144 1944 r.) kpt. Franciszek Wiatr zosta\u0142 mianowany dow\u00f3dc\u0105 obwodu w D\u0105browie Tarnowskiej.<\/p>\n\n\n\n Plac\u00f3wka w Szczucinie pocz\u0105tkowo mia\u0142a pseudonimy: \u201eStefa\u201d, \u201eSzpak\u201d a od 1943 r. \u201eStanis\u0142awa\u201d.<\/p>\n\n\n\n Na podstawie r\u0119kopisu sporz\u0105dzonego przez kpt. Franciszka Wiatra, przedstawi\u0119 sk\u0142ad osobowy plac\u00f3wki AK \u201eStanis\u0142awa\u201d. Orygina\u0142 pisma znajduje si\u0119 w tekach pp\u0142ka Stefana Musia\u0142ka-\u0141owickiego, kt\u00f3re s\u0105 dost\u0119pne w Archiwum Pa\u0144stwowym w Tarnowie. Pp\u0142k Stefan Musia\u0142ek-\u0141owicki w czasie okupacji hitlerowskiej<\/a> by\u0142 inspektorem Inspektoratu AK Tarn\u00f3w, kawaler Orderu Virtuti Militari<\/a>. Po wojnie wielu AK-c\u00f3w przes\u0142a\u0142o do swojego dow\u00f3dcy materia\u0142y o dzia\u0142alno\u015bci plac\u00f3wek AK z Ziemi Tarnowskiej.<\/p>\n\n\n\n Sk\u0142ad Plac\u00f3wki AK \u201e Stanis\u0142awa\u201d:<\/p>\n\n\n\n Dow\u00f3dca plac\u00f3wki \u2013 kpt. Wiatr Franciszek ps. \u201eDuch\u201d<\/p>\n\n\n\n I Zast\u0119pca dow\u00f3dcy \u2013 kpt. Kijak J\u00f3zef ps. \u201eBudrys\u201d<\/p>\n\n\n\n II Zast\u0119pca dow\u00f3dcy \u2013 st. sier\u017c. Dzi\u0119giel Franciszek ps. \u201eZygzak\u201d<\/p>\n\n\n\n I Adiutant \u2013 sier\u017c. Zygmunt Franciszek ps. \u201ePi\u0142a\u201d<\/p>\n\n\n\n II Adiutant plut. Orszulak Jan ps. \u201eWydra\u201d<\/p>\n\n\n\n Referent wywiadu \u2013 plut. Kapel Franciszek ps. \u201eWy\u017ce\u0142\u201d; \u201eRygielski\u201d<\/p>\n\n\n\n Zast\u0119pca referenta wywiadu \u2013 plut. Witaszek Wojciech ps. \u201eGrab\u201d<\/p>\n\n\n\n \u0141\u0105cznik – strzel. Grabowski Jerzy syn kpt. ps. \u201eSzczupak\u201d<\/p>\n\n\n\n S\u0142u\u017cba Ochrony Powstania<\/p>\n\n\n\n Dow\u00f3dca dru\u017c. sier\u017c. Mazur Stanis\u0142aw ps. \u201e\u017bbik\u201d<\/p>\n\n\n\n Zast\u0119pca dow\u00f3dcy \u2013 plut. Giera Feliks ps. \u201eRy\u015b\u201d<\/p>\n\n\n\n Pomocnicza S\u0142u\u017cba Kobiet<\/p>\n\n\n\n Dow\u00f3dca \u2013 \u017cona kpt. art. Grabowska Zofia ps. \u201eJolanta\u201d<\/p>\n\n\n\n Zast\u0119pca \u2013 \u017cona ogn. art. G\u0142\u00f3d Irena \u201eRezeda\u201d<\/p>\n\n\n\n Obsada pluton\u00f3w i dru\u017cyn:<\/p>\n\n\n\n Dow\u00f3dca I plutonu \u2013 ppor. Szmist Jan ps. \u201eBokser\u201d<\/p>\n\n\n\n Zast\u0119pca dow\u00f3dcy \u2013 plut. Jab\u0142o\u0144ski Jerzy ps. \u201eKara\u015b\u201d<\/p>\n\n\n\n Dow\u00f3dca 1 dru\u017cyny \u2013 kpr. Wolak Marcin ps. \u201eSosna\u201d<\/p>\n\n\n\n Dow\u00f3dca 2 dru\u017cyny \u2013 kpr. Osika Antoni ps. \u201eWa\u0142ek\u201d<\/p>\n\n\n\n Dow\u00f3dca 3 dru\u017cyny \u2013 kpr. Obara Bronis\u0142aw ps. \u201e \u017by\u0142a\u201d<\/p>\n\n\n\n Dow\u00f3dca II plutonu \u2013 plut. R\u017cany W\u0142adys\u0142aw ps. \u201e\u017belazny\u201d<\/p>\n\n\n\n Zast\u0119pca dow\u00f3dcy \u2013 plut. Klimczak Jan ps. \u201eMocny\u201d<\/p>\n\n\n\n Dow\u00f3dca 4 dru\u017cyny \u2013 kpr. Klimas Stefan ps. \u201eOrze\u0142\u201d<\/p>\n\n\n\n Dow\u00f3dca 5 dru\u017cyny \u2013 kpr. Kapel W\u0142adys\u0142aw ps. \u201eGazda\u201d<\/p>\n\n\n\n Dow\u00f3dca 6 dru\u017cyny \u2013 kpr. Lech Jan ps. \u201eRudek\u201d<\/p>\n\n\n\n Dow\u00f3dca III plutonu \u2013 sier\u017c. Dzi\u0119giel Jan ps. \u201eSka\u0142a\u201d<\/p>\n\n\n\n Zast\u0119pca dow\u00f3dcy \u2013 plut. Dudek J\u00f3zef ps. \u201e\u015amia\u0142y\u201d<\/p>\n\n\n\n Dow\u00f3dca 7 dru\u017cyny \u2013 kpr. Duda W\u0142adys\u0142aw ps. \u201eSarna\u201d<\/p>\n\n\n\n Dow\u00f3dca 8 dru\u017cyny \u2013 kpr. Jasiak Zygmunt ps. \u201eWa\u0142ek\u201d<\/p>\n\n\n\n Dow\u00f3dca 9 dru\u017cyny \u2013 kpr. \u017buchowicz Kazimierz ps. \u201eJastrz\u0105b\u201d<\/p>\n\n\n\n <\/strong>Zanim przejd\u0119 do om\u00f3wienia dzia\u0142alno\u015bci Plac\u00f3wki AK \u201eStanis\u0142awa\u201d wspomn\u0119 o Batalionach Ch\u0142opskich. Jest to temat na osobny artyku\u0142. <\/strong>J\u00f3zef Kozio\u0142, dzia\u0142acz ludowy z Delastowic, oceni\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 na Ziemi Nadwi\u015bla\u0144skiej mi\u0119dzy AK i BCH wymownie: \u201etu ruch ludowy w Gminie Szczucin \u017cy\u0142 przyja\u017ani z ruchem AK\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n Na terenie gminy zaprzysi\u0119\u017ceni \u017co\u0142nierze Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego przebywali w swoich domach, by w razie potrzeby, na rozkaz, tworzy\u0107 oddzia\u0142y dywersyjne, kt\u00f3re mia\u0142y wykona\u0107 okre\u015blone zadanie. Przypadki dywersji zbrojnej by\u0142y u nas nieliczne. W gminie Szczucin cz\u0119sto miejscowa konspiracja sabota\u017c prowadzi\u0142a przy wsp\u00f3\u0142pracy z plac\u00f3wk\u0105 \u201eMalwina\u201d. Prowadzona walka musia\u0142a by\u0107 dostosowana do realnych mo\u017cliwo\u015bci lokalnej konspiracji oraz nie mog\u0142a prowokowa\u0107 odwetu ze strony okupanta. Zapewne pami\u0119\u0107 o 12 wrze\u015bnia 1939 r. oraz o 5 kwietnia 1941 r. ow\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 hamowa\u0142a. Po drugie przyw\u00f3dcy (Stanis\u0142aw Klimczak, Franciszek Kapel) poznali skutki dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej. W czasie okupacji musieli si\u0119 ukrywa\u0107, a ich bliscy prze\u017cyli niejedn\u0105 tragedi\u0119. Kolejnym problemem by\u0142o posiadanie odpowiedniej ilo\u015bci broni i amunicji. Arsena\u0142 plac\u00f3wki \u201eStanis\u0142awa\u201d nie by\u0142 imponuj\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n Jedn\u0105 z pierwszych odnotowanych akcji na terenie obwodu d\u0105browskiego nale\u017cy wymieni\u0107 sabota\u017c w Szczucinie, dokonany w marcu 1941 r. Niemcy, kt\u00f3rzy przygotowywali si\u0119 do wojny ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim przywozili tutaj w cz\u0119\u015bciach baraki, w kt\u00f3rych mia\u0142o stacjonowa\u0107 wojsko. Na stacj\u0119 kolejow\u0105 do Szczucina przys\u0142ano kilka wagon\u00f3w z p\u0142ytami do monta\u017cu barak\u00f3w. P\u0142yty zosta\u0142y niedbale z\u0142o\u017cone na placu stacji.<\/p>\n\n\n\n Opis akcji przedstawi\u0119 za maszynopisem pracy Powiat D\u0105browa Tarnowska w czasie okupacji hitlerowskiej od 1939 do 1945 roku<\/em>, kt\u00f3ra zosta\u0142a opracowana przez Tadeusza Babiarza w 1975 r. na zlecenie Komisji Historycznej Zwi\u0105zku Bojownik\u00f3w o Wolno\u015b\u0107 i Demokracj\u0119. Monografia jest dost\u0119pna w Archiwum Narodowym Oddzia\u0142 w Tarnowie. Miejscowy ruch oporu podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o ich podpaleniu. Akcj\u0119 przeprowadzili: Franciszek Kapel, st. sier\u017cant P. Top\u00f3r, Wojciech Cie\u015blak z \u0141\u0119ki Szczuci\u0144skiej. W monografii czytamy: \u201eW nocy<\/em> przygotowali flaszk\u0119 benzyny, pr\u00f3chna ze starej wierzby oraz prochu wydobytego z naboi karabinowych. Noc nie by\u0142a ciemna, ale wartownika nie by\u0142o. Pr\u00f3chno wcze\u015bniej podpalone mieli w puszce blaszanej, kt\u00f3r\u0105 po\u0142o\u017cyli na cegle tu\u017c przy p\u0142ycie barakowej na kt\u00f3ra nasypali do\u015b\u0107 du\u017c\u0105 nitk\u0119 prochu dobiegaj\u0105ca do butelki z benzyn\u0105 zakorkowanej szmatk\u0105 nasycona \u015bwie\u017c\u0105 benzyn\u0105\u201d.<\/em> Po\u017car zosta\u0142 szybko ugaszony przez wojsko.<\/p>\n\n\n\n Niemcy po tej akcji wydali polecenie so\u0142tysom okolicznych wsi, by wyznaczyli zak\u0142adnik\u00f3w na wypadek, gdyby mia\u0142a powt\u00f3rzy\u0107 si\u0119 jakakolwiek kolejna akcja sabota\u017cowa. W dniu 27 marca 1941 r. nast\u0105pi\u0142o ich aresztowanie, a w razie powt\u00f3rzenia akcji mieli by\u0107 publicznie rozstrzelani. Aresztowani przetrzymywani byli w budynku gospodarczym, w podw\u00f3rzu szczuci\u0144skiej kamienicy, obok \u00f3wczesnej siedziby gminy. Spichlerz nie by\u0142 ogrzewany, pozbawiony by\u0142 te\u017c mo\u017cliwo\u015bci mycia si\u0119. Osoby zatrzymane by\u0142y niedo\u017cywione, bez mo\u017cliwo\u015bci kontaktu z osobami zewn\u0105trz, pod sta\u0142\u0105 wart\u0105 Niemc\u00f3w. W dzie\u0144 zmuszeni byli oni do wykonywania prac, kt\u00f3re odbywa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pod \u015bcis\u0142\u0105 kontrol\u0105 i nadzorem Niemc\u00f3w. Dzi\u0119ki staraniom \u00f3wczesnego w\u00f3jta zostali szcz\u0119\u015bliwie uwolnieni w dniu 23 kwietnia 1941 r.<\/em><\/p>\n\n\n\n Jan Orszulak, adiutant plac\u00f3wki \u201eStanis\u0142awa\u201d o akcji na mleczarni\u0119 pisa\u0142: Akcje dywersyjna na mleczarni\u0119 w Szczucinie wykona\u0142 \u201eDymus\u201d Wojciech Dynak ze Sm\u0119gorzowa, zast\u0119pca dow\u00f3dcy plutonu 307, pod nadzorem dow\u00f3dcy plutonu \u201eSkaly\u201d Marcina Dzi\u0119gla z Radwana. Mia\u0142 on ch\u0142opc\u00f3w ze Sm\u0119gorzowa, Brzez\u00f3wki i Skrzynki. <\/em>(\u2026) Maszyn\u0119 do pisania, skonfiskowan\u0105 w mleczarni, dostarczy\u0142 do mnie (osobi\u015bcie z patrolem) \u201eDymus\u201d. W akcji tej bra\u0142o udzia\u0142 trzech \u017co\u0142nierzy z drugiej strony Wis\u0142y (stopnickie). <\/em>Nast\u0119pnego dnia przeprowadzono bezskuteczne poszukiwania, a Niemcy byli przekonani, \u017ce akcja zosta\u0142a przeprowadzona przez \u201eJ\u0119drusi\u00f3w\u201d. <\/sup>Dlatego wobec mieszka\u0144c\u00f3w Szczucina nie dokonano \u017cadnych dzia\u0142a\u0144 odwetowych. Sami za\u015b szczucinianie twierdzili, \u017ce w akcji na mleczarni\u0119 bra\u0142a udzia\u0142 znaczna grupa \u017co\u0142nierzy na koniach, kt\u00f3ra przyby\u0142a zza Wis\u0142y.<\/p>\n\n\n\n Pod koniec lipca 1944 r., w czasie kt\u00f3rej \u017co\u0142nierze AK dokonali napadu na Monopol Tytoniowy w Szczucinie. Zabrano wtedy pieni\u0105dze, z kt\u00f3rych 50 000 wys\u0142ano do komendy obwodu w D\u0105browie Tarnowskiej.<\/sup><\/p>\n\n\n\n Nie wszystkie akcje ko\u0144czy\u0142y si\u0119 szcz\u0119\u015bliwie. W lipcu 1944 r. wieczorem, grupa uderzeniowa z plac\u00f3wki Malwina: \u201eMalik\u201d \u2013 dow\u00f3dca, \u201eEbro\u201d i \u201eLe\u015bniak\u201d uda\u0142a si\u0119 do Delastowic w celu zabezpieczenia m\u0105ki dla oddzia\u0142u znajduj\u0105cego si\u0119 na terenie plac\u00f3wki \u201eMalwina\u201d. W Szczucinie mieli pozyska\u0107 dro\u017cd\u017ce. W tym czasie w miasteczku w zwi\u0105zku z rozwijaj\u0105c\u0105 si\u0119 ofensyw\u0105 radzieck\u0105 przebywa\u0142y du\u017ce ilo\u015bci frontowego wojska. Dow\u00f3dca patrolu zdecydowa\u0142 si\u0119 na dodatkow\u0105 akcj\u0119 w domu znajduj\u0105cym si\u0119 w centrum Szczucina. Nieodpowiednie zabezpieczenie akcji spowodowa\u0142o, \u017ce w\u0142a\u015bciciel domu zd\u0105\u017cy\u0142 powiadomi\u0107 \u017candarm\u00f3w. \u201eMalik\u201d oraz ranny \u201eLe\u015bniak\u201d widz\u0105c, \u017ce przewaga Niemc\u00f3w jest zbyt du\u017ca opu\u015bcili miasteczko. W nier\u00f3wnej, kr\u00f3tkiej walce poleg\u0142 Misiaszek Czes\u0142aw ps. \u201eEbro\u201d, pochowany na cmentarzu parafialnym w Szczucinie.<\/p>\n\n\n\n Wydarzeniem, kt\u00f3re pozosta\u0142o w pami\u0119ci mieszka\u0144c\u00f3w Szczucina by\u0142a czerwcowa noc 1944 r. Wtedy z terenu wojew\u00f3dztwa kieleckiego uderzy\u0142 oddzia\u0142 \u201eJ\u0119drusi\u00f3w\u201d, kt\u00f3ry wcze\u015bniej rozpozna\u0142 teren ataku.<\/p>\n\n\n\n Grupa \u201emaj\u0105tkowa\u201d rozbija\u0142a maszyny oraz niszczy\u0142a dokumenty w miejscowej gorzelni. Z magazyn\u00f3w zabrano materia\u0142y (cukier, spirytus), umieszczono na wozach i przewieziono na drugi brzeg Wis\u0142y. W czasie wywo\u017cenia \u0142adunku dosz\u0142o do wymiany ognia z Niemcami, kt\u00f3rzy jednak nie przejawiali ch\u0119ci do d\u0142u\u017cszej walki.<\/p>\n\n\n\n Eugeniu D\u0105browski w ksi\u0105\u017cce Szlakiem \u201eJ\u0119drusi\u00f3w\u201d<\/em> o tej akcji pisa\u0142: \u201eW mie\u015bcie kr\u0105\u017cy\u0142y nasze patrole, a jeden z nich<\/em> otrzyma\u0142 zadanie specjalne, polegaj\u0105ce na na\u0142o\u017ceniu kontrybucji na Polak\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z okupantem i zajmuj\u0105cych odpowiedzialne stanowiska w aparacie administracyjnym i handlowym. Wywiad przekaza\u0142 nam ich adresy i w czasie akcji odwiedzili\u015bmy ich i zmusili\u015bmy do przekazania wi\u0119kszej got\u00f3wki na rzecz polskiej partyzantki. Przy tej okazji otrzymali te\u017c \u201elekcj\u0119 wychowania obywatelskiego\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n <\/strong>W czasie okupacji w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w znalaz\u0142y si\u0119 osoby, kt\u00f3re czerpa\u0142y korzy\u015bci ze wsp\u00f3\u0142pracy z okupantem. Wtedy wystarczy\u0142 pisemny lub ustny donos, aby kogo\u015b zgubi\u0107. Informacja, \u017ce kto\u015b ma bro\u0144, ukrywa \u017byd\u00f3w, s\u0142ucha radia, czyta pras\u0119 konspiracyjn\u0105 b\u0105d\u017a \u017ale m\u00f3wi o okupancie, albo zabi\u0142 \u015bwini\u0119 lub miele zbo\u017ce, mog\u0142a doprowadzi\u0107 do tragedii. Za takie postepowanie mo\u017cna by\u0142o trafi\u0107 do aresztu b\u0105d\u017a do obozu koncentracyjnego, a nawet z ca\u0142\u0105 rodzin\u0105 ponie\u015b\u0107 \u015bmier\u0107. Dlatego przedstawiciele Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego wypowiedzieli takim ludziom zdecydowan\u0105 walk\u0119. Wyroki wobec zdrajc\u00f3w wydawa\u0142 s\u0105d podziemny, a wykonywali je \u017co\u0142nierze podziemia. Aby nie by\u0107 rozpoznanym z regu\u0142y rzadko wykonywali je na swoim terenie. <\/sup>Niestety zdarza\u0142y si\u0119 te\u017c i pomy\u0142ki.<\/p>\n\n\n\n W Szczucinie i okolicy g\u0142o\u015bnym echem odbi\u0142a si\u0119 publiczna likwidacja Rozmusa Po kilkakrotnych, nieudanych pr\u00f3bach jego likwidacji, zapad\u0142a decyzja, aby wyrok wykona\u0107 w Szczucinie. Do zadania wyznaczono plac\u00f3wk\u0119 \u201eMalwina\u201d, z kt\u00f3rej sekcja pod dow\u00f3dztwem Ignacego \u0141azarza ps. Lot\u201d z Mieczys\u0142awem Skrzekiem ps. \u201eKonrad\u201d, w drugiej dekadzie maja 1944 r., rowerami, bocznymi drogami i wa\u0142em wi\u015blanym uda\u0142a si\u0119 do Szczucina. Zdzis\u0142aw Baszak ps. \u201ePirat\u201d, oficer dywersyjnego Obwodu pisze: \u201eW ko\u0144cu zapad\u0142a decyzja, aby wyrok wykona\u0107 w Szczucinie, na ulicy wiod\u0105cej ze stacji do rynku <\/em>(ul. Ko\u015bciuszki \u2013 uwaga M. J.). Rozmus na pewno nie spodziewa\u0142 si\u0119, \u017ce wyrok zostanie wykonany w bia\u0142y dzie\u0144 obok budynku zajmowanego przez Niemc\u00f3w. Tym razem, policyjny nos, zawi\u00f3d\u0142 szpicla. Dwaj wykonawcy wyroku, ubezpieczani przez dw\u00f3ch koleg\u00f3w z automatami, wyszli spokojnie na chodnik. Akurat ulic\u0105 sz\u0142o wiele os\u00f3b ze stacji kolejowej. Wykonawcy nie znali dobrze Rozmusa. Szpicla mia\u0142 wskaza\u0107 J\u00f3zef Bigda, kierownik gospodarstwa Kapturkiewicz\u00f3w z Delastowic. Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce spotkanie nast\u0105pi\u0142o tu\u017c przed domem zajmowanym przez Niemc\u00f3w. Wypadki potoczy\u0142y si\u0119 b\u0142yskawicznie<\/em>\u201d<\/em><\/sup>.<\/em>Wyrok zosta\u0142 wykonany, a zdezorientowani Niemcy nie podj\u0119li po\u015bcigu. Zesp\u00f3\u0142 egzekucyjny szybko si\u0119 oddali\u0142.<\/p>\n\n\n\n W literaturze opisany jest przypadek le\u015bniczego ze Skrzynki, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z okupantem, \u017ale odnosi\u0142 si\u0119 do rodak\u00f3w i wyrokiem s\u0105du podziemnego zosta\u0142 skazany na \u015bmier\u0107. Wykonano te\u017c wyrok na Ukrai\u0144cu, kt\u00f3ry mieszka\u0142 w maj\u0105tku Lubasz i pisa\u0142 listowne donosy na Polak\u00f3w do gestapo. Ich przechwycenie uratowa\u0142o \u017cycie zadenuncjonowanych os\u00f3b. <\/sup>Przy zastrzelonym znaleziono kartk\u0119 z nazwiskami \u017co\u0142nierzy AK.<\/p>\n\n\n\n Stosowano te\u017c niekonwencjonalne metody walki z okupantem. W spos\u00f3b bardzo sprytny dokonano likwidacji wsp\u00f3\u0142pracownika gestapo Leopolda Wendlanda, w\u00f3jta Boles\u0142awa i M\u0119drzechowa, kt\u00f3remu w restauracji w Szczucinie podano trucizn\u0119 do jego kieliszka z alkoholem, co mia\u0142o sugerowa\u0107 skr\u0119t kiszek spowodowany nadmiern\u0105 ilo\u015bci\u0105 spo\u017cytego alkoholu. W\u00f3jt wraz ze swym pomocnikiem, zwanym \u201eSiakiemem\u201d s\u0142yn\u0119li z tego, \u017ce zn\u0119cali si\u0119 nad lud\u017ami, kt\u00f3rzy zalegali z dostaw\u0105 wyznaczonych dla nich kontyngent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Ze wspomnie\u0144 Jana Orszulaka wynika, \u017ce w lipcu 1944 r. dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy plac\u00f3wki \u201eStanis\u0142awa\u201d (pluton 305 i 306) bra\u0142o udzia\u0142 w likwidacji osobnika wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cego z Niemcami. Wyrok zosta\u0142 wykonany w okolicach Gr\u0119boszowa. \u017bo\u0142nierze w czasie powrotu rowerami z akcji w \u015awiebodzinie zostali zaatakowani przez \u017candarmeri\u0119 z M\u0119drzechowa, kt\u00f3ra z psem penetrowa\u0142a teren. Po zastrzeleniu psa \u017co\u0142nierze AK zdo\u0142ali uciec: pierwszy z wykorzysta\u0142 rower a drugi wysoko rosn\u0105ce \u017cyto.<\/p>\n\n\n\n \u017bo\u0142nierze ruchu oporu wykonywali wyroki s\u0105du podziemnego na kobietach, kt\u00f3re donosi\u0142y na Polak\u00f3w. Kobiety, na kt\u00f3rych wykonano wyrok \u015bmierci nie pochodzi\u0142y z gminy Szczucin. Wyroki te wykonano w miejscowo\u015bciach: Delastowice i Brzez\u00f3wka.<\/p>\n\n\n\n Miejscowy ruch oporu walczy\u0142 te\u017c z donosicielstwem w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w. W tej sprawie s\u0105 tylko poszlaki.<\/p>\n\n\n\n Okupant poprzez zale\u017cn\u0105 od siebie pras\u0119, kt\u00f3ra w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w by\u0142a nazwana gadzin\u00f3wk\u0105, prowadzi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 propagandowa w\u015br\u00f3d polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Polskie Pa\u0144stwo Podziemne musia\u0142o temu da\u0107 silny odp\u00f3r. Takim narz\u0119dziem by\u0142 nas\u0142uch radiowy. W 1940 r. na terenie powiatu \u201eorganizacja konspiracyjna mog\u0142a dysponowa\u0107 zaledwie czterema aparatami zdatnymi do u\u017cytku\u201d <\/em>\u2013 wspomina W\u0142adys\u0142aw Kabat.<\/p>\n\n\n\n Ze wspomnie\u0144 Franciszka Kapla wynika, \u017ce w pocz\u0105tkowym okresie okupacji radio znajdowa\u0142o si\u0119 w jego domu. S\u0142uchali go najbardziej zaufani ludowcy z Woli Szczuci\u0144skiej, Borek i S\u0142upca. Z informacji korzysta\u0142y te\u017c organizacje konspiracyjne oraz niekt\u00f3re osoby prywatne. Wzgl\u0119dy bezpiecze\u0144stwa spowodowa\u0142y, \u017ce radio zosta\u0142o przeniesione do domu Jana Witaszka ps. \u201eDr\u0105g\u201d w Woli Szczuci\u0144skiej, kt\u00f3rego dom znajdowa\u0142 si\u0119 na uboczu. Kr\u0105g s\u0142uchaczy zosta\u0142 zaw\u0119\u017cony. Bywa\u0142 tu m.in. Stanis\u0142aw Klimczak. Obawa przed dekonspiracj\u0105 spowodowa\u0142a, \u017ce w maju 1940 r. aparat radiowy zosta\u0142 przewieziony do brata Franciszka – Jana Kapla ps. \u201eTrzebik\u201d w Borkach (przycz\u00f3\u0142ek Czo\u0142n\u00f3w). Odbiornik pocz\u0105tkowo s\u0142u\u017cy\u0142 do s\u0142uchania komunikat\u00f3w nadawanych w j\u0119zyku polskim z Francji, a po jej kl\u0119sce podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em wiadomo\u015bci by\u0142a Brytyjska Korporacja Nadawcza \u2013 BBC. W okresie p\u00f3\u017aniejszym s\u0142uchano radia radzieckiego b\u0105d\u017a \u201eG\u0142osu Ameryki\u201d<\/p>\n\n\n\n Polskie podziemie na naszym terenie wydawa\u0142o gazetki: \u201eOdwet\u201d, \u201ePobudka\u201d, \u201eJedno\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n Zachowa\u0142y si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142a, kt\u00f3re opisuj\u0105 w jaki spos\u00f3b gazetki konspiracyjne by\u0142y przewo\u017cone. J\u00f3zef Kozio\u0142 wspomina\u0142, \u017ce prasa ta zosta\u0142a zrolowana, nast\u0119pnie po wyci\u0105gni\u0119ciu siod\u0142a z roweru w\u0142o\u017cona zosta\u0142a do rurki, w kt\u00f3r\u0105 wk\u0142ada\u0142o si\u0119 siod\u0142o. Pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107, zosta\u0142a umieszczona w kierownicy. W ten spos\u00f3b mo\u017cna by\u0142o transportowa\u0107 niewielkie ilo\u015bci tzw. bibu\u0142y do kolejnych punkt\u00f3w konspiracji. Do transportu cz\u0119sto pos\u0142ugiwano si\u0119 te\u017c m\u0142odzie\u017c\u0105,<\/p>\n\n\n\n Prawdopodobnie wpadka czytelnik\u00f3w gazetki konspiracyjnej by\u0142a przyczyn\u0105 kolejnej tragedii, kt\u00f3ra mia\u0142a epilog na rynku w Szczucinie. Ot\u00f3\u017c 3 kwietnia 1941 r. w czasie rewizji u adwokata W\u0142adys\u0142awa Prausa, kt\u00f3ry by\u0142 wysiedlony z Poznania we wrze\u015bniu 1939 r., znaleziono egzemplarze konspiracyjnej gazetki. Niemcy zabrali go do Tarnowa. Dwa dni p\u00f3\u017aniej 5 kwietnia 1941 r., Niemcy urz\u0105dzili na rynku w Szczucinie \u0142apank\u0119. Przyjecha\u0142o tu gestapo z Tarnowa wraz z pobitym Prausem, kt\u00f3re z miejscowym wojskiem w sile oko\u0142o 100 \u017co\u0142nierzy otoczy\u0142o miasto w promieniu 1 km.<\/p>\n\n\n\n <\/strong>W kronice Powiatowego Centrum Edukacji i Kompetencji Zawodowych czytamy: \u201ePo wszystkich drogach i \u015bcie\u017ckach polnych prowadz\u0105cych do Szczucina \u017co\u0142nierze niemieccy aresztowali bez wyj\u0105tku wszystkich; ktokolwiek jecha\u0142 lub szed\u0142 Szczucina, czy te\u017c ze Szczucina w pole do pracy. Aresztowanych odstawiano grupami na rynek, na kt\u00f3rym gromadzono te\u017c mieszka\u0144c\u00f3w Szczucina id\u0105cych do pracy w urz\u0119dach, sklepach, czy udaj\u0105cych si\u0119 na stacj\u0119 kolejow\u0105 do poci\u0105gu, jednym s\u0142owem wszystkich, kto pokaza\u0142 si\u0119 na ulicy. Te aresztowania odbywa\u0142y si\u0119 do godziny 9 rano. Opr\u00f3cz tych ofiar przygodnie z\u0142owionych przez \u017co\u0142nierzy Gestapo dokonywa\u0142o aresztowa\u0144 po domach na podstawie listy obejmuj\u0105cej ludzi na kierowniczych stanowiskach. I tak Gestapo aresztowa\u0142o: kierownika szko\u0142y podstawowej Stanis\u0142awa Wytyczaka, naczelnika poczty Robaka, miejscowego lekarza dr. \u015anie\u017ck\u0119, dyrektora maj\u0105tku Szczucin Krzemi\u0144skiego, zawiadowc\u0119 stacji kolejowej Mersingera, so\u0142tysa Szczucina Urbanika, inspektora kolejowego wysiedlonego z \u0141odzi Tafli\u0144skiego, zawiadowc\u0119 stacji kolejowej z Gdyni Stanis\u0142awa G\u0142oda, Jana G\u0142oda w\u0142a\u015bciciela sklepu, oraz ca\u0142y szereg kupc\u00f3w, pracownik\u00f3w kolejowych, gminnych, poczty itd.<\/em><\/p>\n\n\n\n Ofiary sp\u0119dzone na rynek przez wojsko i gestapo musia\u0142y kl\u0119cze\u0107 na kamieniach w najwi\u0119kszym milczeniu i bezruchu, czego zn\u00f3w dopilnowali gestapowcy, ok\u0142adaj\u0105c kl\u0119cz\u0105cych nahajkami. Aresztowanych z listy, kt\u00f3r\u0105 gestapo mia\u0142o przygotowan\u0105 w straszny spos\u00f3b bito i kopano na rynku lub wprowadzano do lokalu gromady, sk\u0105d po skatowaniu wypuszczano z powrotem na rynek, pod pa\u0142ki innych kat\u00f3w. Ta gehenna kl\u0119cz\u0105cych i katowanych trwa\u0142a do godziny 11, czyli dla pierwszych ofiar ju\u017c sze\u015b\u0107 godzin.<\/em><\/p>\n\n\n\n Nast\u0119pnie zrobiono przegl\u0105d m\u0119\u017cczyzn i niekt\u00f3rych z nich odstawiono, a reszcie kl\u0119cz\u0105cych kazano si\u0119 rozbiec, daj\u0105c r\u00f3wnocze\u015bnie kilka salw karabinowych. Uciekaj\u0105cy byli przekonani, \u017ce te strza\u0142y s\u0105 skierowane za nimi. Nast\u0119pnie na rynek zajecha\u0142o 5 aut ci\u0119\u017carowych do kt\u00f3rych w\u015br\u00f3d nowego bicia, kopania i popychania wt\u0142oczono aresztowanych przez Gestapo w liczbie ponad 80 os\u00f3b i przewieziono do wi\u0119zienia politycznego w Tarnowie. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich oko\u0142o 40 os\u00f3b zosta\u0142o po czterech miesi\u0105cach aresztu wi\u0119zienia politycznego w dniu 16 lipca 1941 r. wypuszczonych na wolno\u015b\u0107 i powr\u00f3ci\u0142o do Szczucina<\/em>\u201d<\/em><\/sup>.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Niemcy kolejny raz urz\u0105dzili u nas ob\u0142aw\u0119 17 lipca 1941 r. Wtedy przyjecha\u0142o gestapo w celu dokonania nowych aresztowa\u0144 w Szczucinie oraz Maniowie.<\/p>\n\n\n\n <\/strong><\/em>Jan Orszulak, relacjonuje, \u017ce w ostatnich dniach grudnia 1944 r. zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do niego mieszkaniec Szczucina z propozycj\u0105, \u201eby opisa\u0107 o ca\u0142ej dzia\u0142alno\u015bci \u201eewakuacyjnej\u201d Wermachtu do generalnego gubernatora Franka i dow\u00f3dztwa wojskowego w Krakowie, z wnioskiem o wydanie polecenia oddzia\u0142om frontowym zaprzestania zn\u0119cania si\u0119 nad ludno\u015bci\u0105 polsk\u0105 teren\u00f3w przyfrontowych\u201d. <\/em>Poprzez miejscowego ksi\u0119dza miano poprosi\u0107 metropolit\u0119 krakowskiego ksi\u0119dza arcybiskupa Sapieh\u0119, by pismo dor\u0119czy\u0142 osobi\u015bcie Generalnemu Gubernatorowi w Krakowie. W tym czasie administratorem w szczuci\u0144skim ko\u015bciele by\u0142 ks. Julian Juza, kt\u00f3ry zast\u0105pi\u0142 ukrywaj\u0105cego si\u0119 od 22 lipca 1941 r. ks. Jana Lig\u0119z\u0119. Od listopada 1944 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 zamkni\u0119ty, a ksi\u0119\u017ca przebywali na plebani w Boles\u0142awiu.<\/p>\n\n\n\n O zaufaniu dow\u00f3dztwa AK do plac\u00f3wki \u201eStanis\u0142awa\u201d mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 fakt powierzenia jej odebrania zrzutu broni, kt\u00f3ry mia\u0142 pos\u0142u\u017cy\u0107 do realizacji akcji militarno-politycznej pod kryptonimem \u201eBurza\u201d. Wed\u0142ug tego planu podziemie mia\u0142o atakowa\u0107 wycofuj\u0105ce si\u0119 odzia\u0142y niemieckie, a jednocze\u015bnie wojska radzieckie mia\u0142y by\u0107 witane przez reprezentant\u00f3w PPP jako gospodarze. Powa\u017cnym problemem by\u0142 brak broni, koniecznie nale\u017ca\u0142o dozbroi\u0107 oddzia\u0142y. Jednym ze sposob\u00f3w uzupe\u0142nienia tych brak\u00f3w mia\u0142y by\u0107 mia\u0142y by\u0107 zrzuty broni z samolot\u00f3w alianckich.<\/p>\n\n\n\n Aliancki samolot Halifaks JD-319 18 grudnia 1943 r. dokona\u0142 udanego zrzutu w okolicach Lubasza i Skrzynki. Ca\u0142y lot trwa\u0142 prawie 12 godzin. Dow\u00f3dca plac\u00f3wki kpt Franciszek Wiatr o zrzucie napisa\u0142: \u201eZrzut z samolotu zosta\u0142 przeprowadzony na polanie w m. Skrzynka w nocy \u2026.grudnia 1943 r. Pojemniki zosta\u0142y za\u0142adowane na 2 wozy i skierowane ustalona tras\u0105 w kierunku Tarnowa\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n Ot\u00f3\u017c 16\/17 X 1944 r. zosta\u0142 zestrzelony nad miejscowo\u015bci\u0105 Czark\u00f3wka (gmina Radgoszcz) Liberator KH \u2013 152 \u201eF\u201d z 34 Dywizjonu SAAF (Si\u0142y Powietrzne Po\u0142udniowej Afryki<\/em>), kt\u00f3ry mia\u0142 dokona\u0107 zrzutu na plac\u00f3wk\u0119 AK \u201eBuk\u201d 201 ko\u0142o Radomska. Liberator KH -152 \u201eF\u201d zosta\u0142 zestrzelony przez Karla Maisha pilotuj\u0105cego Junkersa Ju-88, niemieckiego lotnika z pu\u0142ku nocnych my\u015bliwc\u00f3w, kt\u00f3ry stacjonowa\u0142 na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku..<\/sup> Szcz\u0119\u015bliwie uda\u0142o si\u0119 wyskoczy\u0107 z p\u0142on\u0105cego samolotu trzem lotnikom. Byli to: por. E. Colbert (SAAF) – nawigator i ppor. G. C. Dicks (SAAF) – radiotelegrafista oraz por. S. I. Fourie (SAAF) \u2013 strzelec. Nawigatorem i radiotelegrafist\u0105 zaopiekowa\u0142a si\u0119 Armia Krajowa z plac\u00f3wki \u201eStanis\u0142awa\u201d. Mniej szcz\u0119\u015bcia mia\u0142 tylny strzelec por. Fourie, kt\u00f3ry wyl\u0105dowa\u0142 nieopodal na spadochronie na terenie folwarku Bukowiec. Ranny lotnik niefortunnie trafi\u0142 na kwater\u0119 dow\u00f3dcy niemieckiego pu\u0142ku, kt\u00f3ry stacjonowa\u0142 w folwarku Bukowiec. Stamt\u0105d przej\u0119\u0142a go \u017candarmeria niemiecka. Uratowani lotnicy pozostawili listy, kt\u00f3re po przet\u0142umaczeniu s\u0105 zamieszczone na stronie PCEiKZ w Szczucinie.<\/p>\n\n\n\n W zbiorach pp\u0142k. Stefana Musia\u0142ka-\u0141owickiego z 22 marca 1944 r. znajduje si\u0119 cz\u0119\u015bciowy opis planu organizacyjnego akcji \u201eBurza\u201d. Wynika z niego, \u017ce spo\u015br\u00f3d 9 pluton\u00f3w (numeracja od B1 po B9), kt\u00f3re mia\u0142y uczestniczy\u0107 w tej akcji plac\u00f3wka \u201eStanis\u0142awa\u201d mia\u0142a wsp\u00f3\u0142tworzy\u0107: Pluton \u201eWis\u0142a\u201d <\/em>i Zgrupowanie \u201eMo\u015bcice\u201d, <\/em>Dow\u00f3dc\u0105 Plutonu \u201eWis\u0142a\u201d<\/em> (B4) mia\u0142 by\u0107 \u201eSka\u0142a\u201d, a dow\u00f3dc\u0105 Zgrupowania \u201eWis\u0142a\u201d<\/em> – kpt. Franciszek Wiatr ps. \u201eDuch\u201d. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce zmiana sytuacji na froncie wschodnim w letnich miesi\u0105cach 1944 r. spowodowa\u0142a zmian\u0119 owych plan\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n <\/strong>Z r\u0119kopisu kpt. Franciszka Wiatra ps. \u201eDuch\u201d, wynika, \u017ce 28 lipca 1944 r. w le\u015bnicz\u00f3wce ko\u0142o Boles\u0142awia AK zorganizowa\u0142o zgrupowanie oddzia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re z terenu Powi\u015bla mia\u0142y bra\u0107 udzia\u0142 w akcji \u201eBurza\u201d. Napisa\u0142 on: Z uwagi na zmian\u0119 sytuacji \u2013 ustalenie linii frontu wzd\u0142u\u017c Wis\u0142y do akcji \u201eB\u201d nie dosz\u0142o.<\/em><\/p>\n\n\n\n W kwietniu 1945 r. na Powi\u015blu S\u0142u\u017cba Bezpiecze\u0144stwa przyst\u0105pi\u0142a do aresztowania \u017co\u0142nierzy konspiracji, kt\u00f3rzy ujawnili si\u0119. Pozostali w obawie przed wi\u0119zieniem wyjechali na Ziemie Odzyskane. Z plac\u00f3wki \u201eStanis\u0142awa\u201d wyjecha\u0142o 26 cz\u0142onk\u00f3w PPP. Z dost\u0119pnych \u017ar\u00f3de\u0142 wynika, \u017ce zdecydowana cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci pot\u0119pia\u0142a zachowanie nowej w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n Wraz z wkroczeniem wojsk radzieckich na tereny powiatu d\u0105browskiego zosta\u0142 utworzony Powiatowy Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa Publicznego (PUBP), kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 masowe aresztowania w\u015br\u00f3d wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 \u017co\u0142nierzy AK. Z terenu plac\u00f3wki \u201eStanis\u0142awa\u201d aresztowano 18 \u017co\u0142nierzy, m.in st. sier\u017c. Marcina Dzi\u0119gla ps. \u201eSka\u0142a\u201d z Podradwania oraz plut. Jana Orszulaka ps. \u201eWydra\u201d z Woli M\u0119drzechowskiej, adiutanta plac\u00f3wki \u201eStanis\u0142awa\u201d. Pod koniec kwietnia 1945 w wi\u0119zieniu znalaz\u0142o si\u0119 oko\u0142o 80 ludzi. Aby uratowa\u0107 te osoby, postanowiono zorganizowa\u0107 akcj\u0119 w celu ich odbicia. <\/p>\n\n\n\n Mimo, \u017ce wi\u0119zienie w D\u0105browie Tarnowskiej by\u0142o do\u015b\u0107 dobrze strze\u017cone, przyst\u0105piono <\/em>do opracowania planu ataku, kt\u00f3ry zosta\u0142 wyznaczony na dzie\u0144 z 9 na 10 maja 1945.<\/em> <\/sup>Akcja zako\u0144czy\u0142a si\u0119 ca\u0142kowitym powodzeniem.<\/p>\n\n\n\n Dla AK-c\u00f3w po 1945 r. zacz\u0119\u0142y si\u0119 ci\u0119\u017ckie chwile. \u017bo\u0142nierze AK oraz dzia\u0142acze Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego byli prze\u015bladowani przez w\u0142adze komunistyczne.<\/p>\n\n\n\n O niez\u0142omnej postawie \u017co\u0142nierzy AK mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 wiersz napisany w 1944 r. przez Jana Orszulaka ps. \u201eWydra\u201d, adiutanta Plac\u00f3wki \u201eStanis\u0142awa\u201d:<\/p>\n\n\n\n O cze\u015b\u0107 ci \u017co\u0142nierzu Polski ukochanej <\/p>\n\n\n\n Marek Jachym<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bibliografia<\/p>Baszak Z., Plac\u00f3wka AK \u2018Malwina\u201d, <\/em>Tarn\u00f3w 1992. 9 maja 2012 r. w Domu Parafialnym \u201eKANA\u201d odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cona obchodom I rocznicy powo\u0142ania Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Gimnazjum im. Bohater\u00f3w Czytaj wi\u0119cej…<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":25,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-8","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publikacje"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":383,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8\/revisions\/383"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pceikz.pl\/klub-ak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Armia Krajowa w powiecie d\u0105browskim<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Walka z okupantem<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Akcja na mleczarni\u0119<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
J\u0119drusie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Wyroki<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Propaganda<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Arcybiskup Sapieha<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Zrzut na plac\u00f3wk\u0119 \u201e Stanis\u0142awa\u201d<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Dramat za\u0142ogi Liberatora KH-152 \u201eF\u201d<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Akcja \u201eBurza\u201d<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\u017bo\u0142nierzowi polskiemu cze\u015b\u0107!<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Za \u017cycie po\u015bwi\u0119ce\u0144 i trud\u00f3w
Za marsz ku wolno\u015bci w wierze niezachwianej
Za boje, w kt\u00f3rych m\u0119stwa dokonujesz cud\u00f3w
Ty\u015b pierwszy wyst\u0105pi\u0142 do walki z teutonem
Pierwszy\u015b na jego stan\u0105\u0142 drodze
I mimo, \u017ce na ci\u0119 par\u0142 si\u0142y ogromem
Walczy\u0142e\u015b i nigdy nie uleg\u0142e\u015b trwodze
A po przegranej w potrzebie wrze\u015bniowej
Ty\u015b si\u0119 nie podda\u0142 rozpaczy
Poszed\u0142e\u015b \u015bladami w\u0119dr\u00f3wki dziejowej
Na dole \u017co\u0142nierzy tu\u0142aczy
Tam nogi piechura utrudzone srodze
\u015alad Polski walcz\u0105cej znaczy\u0142y
A jako wieczysty dokument w tej drodze
Zosta\u0142y poleg\u0142ych mogi\u0142y
Widzia\u0142y ci\u0119 piaski dalekiej Afryki
Gdzie\u015b znosi\u0142 pragnienia upa\u0142y
Krwi\u0105 swoj\u0105 zbroczy\u0142e\u015b Norwegii brzeg dziki
Dla Ciebie Polsko i dla twej chwa\u0142y
Ty wreszcie \u017co\u0142nierzu co zmuszony by\u0142e\u015b
Zosta\u0107 pod strasznym wroga obuchem
W Armii Krajowej swe si\u0142y skupi\u0142e\u015b
Tym samym jeste\u015b owiany duchem
Las i melina zaciszem twoim
Noc kryje twoje ruchy
Na zagro\u017conym odcinku stoim
W\u015br\u00f3d wroga suniem jak duchy
A cho\u0107 Warszawy wyczyn st\u0142umiony
Nie ciesz si\u0119 wrogu wielce
Bo pozosta\u0142y takie bastiony
Jak, Krak\u00f3w, Pozna\u0144, Radom, Kielce
I dop\u00f3ki nie zostanie pobity wr\u00f3g
Dop\u00f3ki go nie wygnam ze wszystkich naszych dr\u00f3g
Dop\u00f3ty nie powr\u00f3c\u0119 na domu mego pr\u00f3g
Tak nam dopom\u00f3\u017c B\u00f3g<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
\n\n\n\n
D\u0105browski E., Szlakiem \u201eJ\u0119drusi\u00f3w\u201d, <\/em>Krak\u00f3w 1992.
Hebda J., Stanis\u0142aw Klimczak ze S\u0142upca (1899-1968). Zarys \u017cycia i dzia\u0142alno\u015bci, <\/em>Tarn\u00f3w 1995.
Instytut Pami\u0119ci Narodowej Krak\u00f3w, akta 075\/195, cz. 2, k. <\/strong>426.
Jachym M., Ruch oporu w gminie Szczucin w latach 1939 \u2013 1945, <\/em>maszynopis w zbiorach autora.
Jachym M., Zarys dzia\u0142alno\u015bci Armii Krajowej na terenie Powiatu D\u0105browskiego, <\/em>(w:) \u015aladami historii Powi\u015bla D\u0105browskiego. Buczyna 1939, <\/em>Dabrowa Tarnowska 2013.
Musia\u0142 A. K., Krwawe upiory. Dzieje powiatu Dabrowa Tarnowska w okresie okupacji hitlerowskiej, <\/em>Tarn\u00f3w 1993.
Kabat W., Walka w cieniu z\u0142owrogiej swastyki <\/em>(w:) Polska wolna i niepodleg\u0142a. Konspiracja i walka zbrojna Armii Krajowej na Powi\u015blu. Dokumenty z lat 1939 -1945, <\/em>Zebra\u0142 i opracowa\u0142 Edward Kabat, Instytut Pomocy M\u0142odzie\u017cy.
Kapel F., Wspomnienia po\u015bmiertne o Stanis\u0142awie Klimczaku ze S\u0142upca, <\/em>maszynopis w zbiorach Anny \u0141abuz, c\u00f3rki Stanis\u0142awa Klimczaka.
Kozio\u0142 J., Wspomnienia. O Pracy \u201eWici\u201d .O wojnie 1939 r. i ruchu oporu Bataliony Ch\u0142opskie w gminach, Szczucin, M\u0119drzech\u00f3w i Boles\u0142aw<\/em>, Delastowice 1987, maszynopis w zbiorach Bogus\u0142awy Szczepa\u0144skiej, c\u00f3rki J\u00f3zefa Kozio\u0142a.
Kronika Powiatowego Centrum Edukacji i Kompetencji Zawodowych<\/em>, cz. 1, s. 11-12
Relacje ustne
Orszulak J., Teki pp\u0142k Stefana Musia\u0142a-\u0141owickiego, Inspektora Inspektoratu AK Tarn\u00f3w, maszynopisy, sygn. 33\/504, Archiwum Narodowe Oddzia\u0142 w Tarnowie.
Pietrzyk A., Powiat d\u0105browski w latach okupacji hitlerowskiej (1939 \u2013 1945)<\/em>. (w:) D\u0105browa Tarnowska. Zarys dziej\u00f3w miasta i powiatu<\/em>. Pod red. F. Kiryka, Z. Ruty, Warszawa-Krak\u00f3w 1974.
Pietrzykowa A., Region tarnowski w okresie okupacji hitlerowskiej \u2013 polityka okupanta i ruch oporu, <\/em>Pa\u0144stwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa-Krak\u00f3w 1984.
Powiat D\u0105browa Tarnowska w czasie okupacji hitlerowskiej od 1939 do 1945 roku, <\/em>Zebra\u0142 i opracowa\u0142 T. Babiarz, Dabrowa Tarnowska 1975, Opracowanie napisane przez Komisj\u0119 Historyczn\u0105 Zwi\u0105zku Bojownik\u00f3w o Wolno\u015b\u0107 i Demokracj\u0119 w D\u0105browie Tarnowskiej, Archiwum Narodowe Oddzia\u0142 w Tarnowie, maszynopis, sygn. 33\/350.
Struziak K., Szczucin i okolice. Zarys dziej\u00f3w do 1948 roku<\/em>, Szczucin 2009.<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"